Home Άρθρα - Συνεντεύξεις Εθνική και αναπτυξιακή πολιτική. Η κατάσταση, οι αιτίες και οι ανάγκες της χώρας

Εθνική και αναπτυξιακή πολιτική. Η κατάσταση, οι αιτίες και οι ανάγκες της χώρας

E-mail

 

Στο μεγάλο έλλειμμα της εθνικής και αναπτυξιακής πολιτικής έρχεται σήμερα να προστεθεί το μεγάλο οικονομικό πρόβλημα και η μονομερής επιλογή της Κυβέρνηση να σταματήσει την τροφοδότηση κάθε αναπτυξιακής διαδικασίας, επιλογή που βυθίζει τη χώρα στην ύφεση και στην ουσία αυξάνει το έλλειμμα
Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ

Η Ελλάδα στο τέλος της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, και πλέον των δύο δεκαετιών μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραμένει ένα συγκεντρωτικό κράτος με βαθιά διαρθρωτικά προβλήματα εδαφικής και κοινωνικής συνοχής, περιβαλλοντικής και δημόσιου συμφέροντος πολιτικής. Εκτός των συνεχών κρουσμάτων διαπλοκής και διαφθοράς λόγω της πελατειακής πρακτικής, οι ανάγκες και τα προβλήματα της καθημερινότητας συσσωρεύονται, ενώ λείπει η στρατηγική για την ανάπτυξη, ο εθνικός σχεδιασμός για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων, όπως και οι διαδικασίες του δημοκρατικού προγραμματισμού για το σχεδιασμό της περιφερειακής ανάπτυξης, την εξειδίκευση και υλοποίηση των έργων και δράσεων.

Η βαριά δημοσιονομική κρίση, που πιέζει σήμερα πολύπλευρα την ελληνική κοινωνία, έφερε πλέον σε αδιέξοδο και οδηγεί σχεδόν στην κατάρρευση το πελατειακό αυτό κράτος των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων που χτίστηκε επί δεκαετίες στον τόπο μας και καθιστά επιτακτική την ανάγκη της ανατροπής του.

Κοινή είναι η διαπίστωση ότι :

-   Το έλλειμμα του εθνικού και περιφερειακού προγραμματισμού και υλοποίησης έργων ανάπτυξης μεγαλώνει, όπως και της ορθολογικής και χρηστής διαχείρισης των πόρων, αρμοδιοτήτων και αποτελεσματικότητας των ισχνών περιφερειακών δομών.

-   Οι περιφερειακές και οι ενδοπεριφερειακές ανισότητες είναι πολύ μεγάλες . Οι κοινωνικές αντιθέσεις επιδεινώνονται, τα οικονομικά αδιέξοδα επιτείνονται και ο κοινωνικός ιστός στις πόλεις ιδιαίτερα διασπάται.

-       Η παραγωγική βάση της περιφέρειας υποχωρεί δραματικά και η ανεργία διευρύνεται ραγδαία. Η υποχώρηση των παραγωγικών τομέων, η υποαπασχόληση, τα προβλήματα καθημερινής διαβίωσης, η περιβαλλοντική υποβάθμιση, έχουν άμεσες και δραματικές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή και διαβρώνουν την κοινωνική συνείδηση με αποτέλεσμα η διαδικασία πολιτικής αποϊδεολογικοποίησης να ενισχύεται.

-       Η εγκατάλειψη της υπαίθρου συνεχίζεται, τα εισοδήματα πολύ περισσότερο των μικρομεσαίων αγροτών μειώνονται . Είναι συνεχής τα τελευταία τουλάχιστον δέκα χρόνια η συρρίκνωση του εισοδήματός τους, σε αντίθεση με τους αγρότες των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών.

-   Αλλά και η υποβάθμιση του αστικού χώρου και οι εσωαστικές ανισότητες εντείνονται με τη μεταφορά του προτύπου της Αθήνας στις μεσαίες πόλεις, την ανυπαρξία πολιτικής τόνωσης της αστικής παραγωγικής βάσης και της κοινωνικής συνοχής και την αναποτελεσματικότητα των πολιτικών πολεοδομικού σχεδιασμού.

Οι πολύ βασικές θεσμικές κυρίως αιτίες για το μεγάλο αυτό αναπτυξιακό έλλειμμα ήταν:

-Η συγκεντρωτική μέθοδος διακυβέρνησης, η έλλειψη αυτοδιοικητικών θεσμών και μεταφοράς εξουσιών σε περιφερειακό επίπεδο.

- Η Αποδυνάμωση του επιτελικού και ελεγκτικού ρόλου του κράτους. Προωθήθηκε σταθερά και πολύμορφα η πολιτική της υποβάθμισης του Δημόσιου Τομέα με τον περιορισμό κάθε δυναμικής και παραγωγικής δραστηριότητάς του. Με την εντεινόμενη προσπάθεια ιδιωτικοποίησης κάθε δημόσιας υποδομής, με τις Συμβάσεις Παραχώρησης στον Ιδιωτικό Τομέα (ΣΔΙΤ) ακόμη και των έργων στοιχειώδους κοινωνικού εξοπλισμού που κατεξοχήν έχει ανάγκη η Περιφέρεια .

- Ο συγκεντρωτικός και πελατειακός τρόπος σχεδιασμού και οι συνεχώς μειούμενοι πόροι του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), παρόλο που η κλασσική συνταγή σε περιόδους κρίσεων είναι η αύξηση των πόρων του . Επίσης ότι το ΠΔΕ τείνει πλέον να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την απαιτούμενη συγχρηματοδότηση των μεγάλων κυρίως έργων, όπως και για μεγάλο μέρος των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων και όχι για τη χάραξη αυτόνομης πολιτικής επενδύσεων και υποδομών.

- Οι προγραμματικές και διαχειριστικές αδυναμίες στη υλοποίηση των Εθνικών και των Κοινοτικών Προγραμμάτων και η μειωμένη απορρόφηση των πόρων που δυστυχώς συνεχίζονται και έχουν δημιουργήσει μη αναστρέψιμες καταστάσεις.

- Η έλλειψη Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου, Εθνικού Κτηματολογίου και Δασολογίου, που θα έπρεπε προ πολλού να αποτελούν τα βασικά εργαλεία για την ισόρροπη και αειφόρο Ανάπτυξη της χώρας .

Αυτό που έχουν καταλάβει πολύ καλά οι πολίτες και πολύ περισσότερο σήμερα με την οικονομική κρίση και ύφεση, είναι ότι η πολιτική για την ανάπτυξη που εφαρμόσθηκε στη χώρα :

- Είχε τεράστιες συνέπειες στην Περιφερειακή Ανάπτυξη. Η Ελλάδα εξακολουθεί να παραμείνει ως μία Περιφέρεια, αφού η ουσιαστική αποκέντρωση δεν υπάρχει και οι αποφάσεις λαμβάνονται από την Κεντρική Κυβέρνηση-Διοίκηση.

- Χαρακτηρίζεται από την έλλειψη ενεργών πολιτικών και μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή και τις φυσικές καταστροφές.

- Δημιούργησε υπερκέρδη στις τράπεζες κυρίως, και σε πολλές επιχειρήσεις, οι οποίες εν τέλει προσδιορίζουν το περιεχόμενό της ανάπτυξης.

- Στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στο δανεισμό των νοικοκυριών.

- Συρρίκνωσε έως εξαφάνισε (ιδιαίτερα στην Περιφέρεια) τις Μικρές και πολύ Μικρές Επιχειρήσεις

- Δεν δημιούργησε έτσι ούτε πολλές, ούτε σταθερές θέσεις απασχόλησης.

- Επί πλέον και το σημαντικότερο ότι δεν προάγεται η κοινωνική ευημερία, δεν βελτιώνεται η ζωή των ανθρώπων. Δεν μειώνονται οι ανισότητες και δεν περιορίζεται η φτώχεια.

Διαμορφώθηκε τελικά ένα χωρικό πρότυπο ανάπτυξης που προτάσσει τον στόχο της ανταγωνιστικότητας έναντι όλων των άλλων, αντί να προτάσσεται η ανάγκη της προστασίας της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής και του περιβάλλοντος και να υποδεικνύονται ως βασικές συνιστώσες της Ανάπτυξης.

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ

Στο μεγάλο έλλειμμα της εθνικής και αναπτυξιακής πολιτικής έρχεται σήμερα να προστεθεί το μεγάλο οικονομικό πρόβλημα και η μονομερής επιλογή της Κυβέρνηση να σταματήσει την τροφοδότηση κάθε αναπτυξιακής διαδικασίας, επιλογή που βυθίζει τη χώρα στην ύφεση και στην ουσία αυξάνει το έλλειμμα.

Από την άλλη πλευρά οι αποκεντρωμένες δομές, οι αιρετές Περιφέρειες, που μόλις άρχισαν να λειτουργούν με το νομοθετικό πλαίσιο ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ, αντιμετωπίζουν πολλαπλά προβλήματα, τα οποία είναι αδύνατον ξεπερασθούν στο πρώτο δοκιμαστικό εξάμηνο. Ομοίως η διάκριση και η μεταφορά εξουσιών στους νέους αυτοδιοικητικούς θεσμούς παραμένει άτολμη και συγκεχυμένη. Αν στα προβλήματα αυτά προστεθεί το μεγάλο θέμα της επανασύνδεσης και λειτουργικής ένταξης, μετά τις μετακινήσεις, αποσπάσεις και μετατάξεις, του μεγαλύτερου μέρους των υπαλλήλων στις νέες διοικητικές μονάδες, είναι γεγονός ότι για περισσότερο από ένα χρόνο θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε μία δύσκολη, σχεδόν χαώδη κατάσταση.

Ήδη όμως πέρασε ένα αρνητικό για την ανάπτυξη έτος, το 2010 και στο νέο έτος, το 2011 που δείχνουν ότι θα είναι ακόμη χειρότερο, έρχονται να προστεθούν όλες οι παραπάνω μεγάλες δυσκολίες που αφορούν στην εδραίωση των νέων δομών και στη λειτουργία των υπηρεσιών προγραμματισμού και εκτέλεσης των έργων ανάπτυξης.

Η υπέρβαση όμως επιβάλλεται να γίνει:

Το πρόγραμμα των Δημοσίων Επενδύσεων όσο μειωμένο και είναι, αν υλοποιηθεί και μάλιστα χωρίς τις απώλειες από κρούσματα διαφθοράς και διαπλοκής, μπορεί να λύσει κρίσιμα προβλήματα και να αναζωογονήσει την αναπτυξιακή διαδικασία, όπως επίσης και η επιτάχυνση των διαδικασιών υλοποίησης των έργων και δράσεων του ΕΣΠΑ, που μέχρι σήμερα καταστροφικά [εγκληματικά] για την ανάπτυξη καρκινοβατούν.

Χρειάζεται :

- Στρατηγική ενδυνάμωσης της αναπτυξιακής διαδικασίας στα πλαίσια ενός εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού και εδραίωσης των διαδικασιών Δημοκρατικού Προγραμματισμού, όπως και η δημιουργία αμερόληπτου και αποτελεσματικού συστήματος διαχείρισης των εθνικών και κοινοτικών πόρων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, ώστε να αξιοποιούνται σε όφελος της κοινωνίας, να κατανέμονται ισόρροπα τα οφέλη, να θεμελιώνεται η κοινωνική συνοχή και η απασχόληση και να προωθούνται βιώσιμες επενδύσεις. Βασική προϋπόθεση η αλλαγή στον τρόπο σχεδιασμού του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), που πρέπει να βασίζεται στον δημοκρατικό προγραμματισμό, να αποκτήσει αυτόνομο χαρακτήρα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για την κάλυψη των αναγκών της χώρας, ενώ ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν τις εθνικές δημόσιες επενδύσεις, αλλά να λειτουργούν προσθετικά σε αυτές. Και βέβαια το ΠΔΕ θα πρέπει να ενισχυθεί για να καλυφθούν τόσο οι αναπτυξιακές απαιτήσεις, όσο και οι δαπάνες στις υποδομές, ιδιαίτερα στο σκέλος των μικρών και μεσαίων έργων της Περιφέρειας και των Τοπικών Αυτοδιοικήσεων, που επιλύουν χρόνια προβλήματα καθημερινότητας, κοινωνικού εξοπλισμού, προστασίας του περιβάλλοντος και τόνωσης της απασχόλησης.

- Ολοκληρωμένος χωροταξικός σχεδιασμός του αστικού και αγροτικού χώρου που θα προκύψει ως προϊόν ουσιαστικής διαβούλευσης των φορέων, των περιφερειακών και αυτοδιοικητικών μονάδων και γενικά της κοινωνίας των πολιτών και θα αποτελεί τη βάση για να αρθεί το στρεβλό πρότυπο στην περιβαλλοντική και οικιστική πολιτική, όπως και για τον προσανατολισμό των δημοσίων επενδύσεων, ώστε αυτές να συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη και όχι να εξυπηρετούν πελατειακά συμφέροντα.

- Εξίσου σημαντικό είναι το θέμα των βαθμίδων και αρμοδιοτήτων της αποκεντρωμένης διοίκησης και αυτοδιοίκησης, παράλληλα με τις πολιτικές και τον σχεδιασμό για τη κεντρική διοίκηση. Θα πρέπει μέσα από τη σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων και τη σωστή διάρθρωση των υπηρεσιακών μονάδων να επιτυγχάνεται: Ενιαίος τρόπος αντιμετώπισης των θεμάτων. Αποτελεσματικότητα – Ταχύτητα στη διεκπεραίωση των θεμάτων. Καλύτερη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών, γρήγορη επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται με αρμοδιότητες. Ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών. Ορθολογικός σχεδιασμός και προγραμματισμός των ενεργειών και έργων στη Περιφέρεια. Κατά το δυνατόν αντικειμενική και ενιαία αξιολόγηση του προσωπικού και των υπηρεσιών. Ορθολογικότερη κατανομή αυτών και οικονομία δυνάμεων.

ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΤΥΡΗ

ΦΕΒΡ 2011