Home Διαρκής Επιτροπή Ομιλία στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου για το ν/σ «Κύρωση της Διεθνούς Συνθήκης σχετικά με τους φυτογενετικούς πόρους για τη διατροφή και τη γεωργία»

Ομιλία στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου για το ν/σ «Κύρωση της Διεθνούς Συνθήκης σχετικά με τους φυτογενετικούς πόρους για τη διατροφή και τη γεωργία»

E-mail Εκτύπωση PDF
Όπως αναφέρει και η Εισηγητική Έκθεση του ν/σ κύρωσης της «Διεθνούς Συνθήκης επί των Φυτογενετικών Πόρων για τη Γεωργία και τη Διατροφή», η διεθνής αυτή συμφωνία σκοπεύει να διαμορφώσει παγκόσμια αποδεκτούς κανόνες για την προστασία, την πρόσβαση και την δίκαιη κατανομή των ωφελημάτων από την διάθεση του γενετικού υλικού κάθε χώρας. Η εν λόγω διεθνής συμφωνία συνομολογήθηκε το 2001 από 116 χώρες με αποχή των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, ενώ τα 15 κράτη-μέλη της ΕΕ την υπέγραψαν τον Ιούνιο 2002. Σήμερα 57 χώρες την έχουν υπογράψει και 8 την έχουν κυρώσει. Καθώς η Διεθνής Συνθήκη τίθεται αυτόματα σε ισχύ με την κύρωσή της από 40 χώρες και αυτές οι πρώτες 40 θα συμπεριληφθούν στο Διοικητικό Όργανο, η Ε.Ε. επείγεται για την κύρωσή της και η χώρα μας προφανώς έχει κάθε συμφέρον να συμμετέχει στο όργανο αυτό, συνδιαμορφώνοντας από καλύτερη θέση τους κανονισμούς για τα όργανα, τον προϋπολογισμό, την έγκριση προγραμμάτων κλπ. Τα κρίσιμα ζητήματα και οι αδυναμίες της Συνθήκης Στα θετικά του κειμένου της Συνθήκης περιλαμβάνεται η αναφορά (που μέχρι την ύστατη στιγμή οι Αμερικάνοι και άλλοι διαπραγματευτές ζητούσαν να απαλειφθεί) ότι δεν επιτρέπεται η επίκληση πνευματικών ή άλλων δικαιωμάτων που περιορίζουν την ευχερή πρόσβαση των αγροτών στους γενετικών πόρους για την γεωργία και τη διατροφή. Μια άλλη διάταξη του κειμένου που έγινε αντικείμενο έντονης διαπραγμάτευσης είναι εκείνη που συνδέει τη νέα συνθήκη με τις διεθνείς συμφωνίες στα πλαίσια του ΠΟΕ: αν και αποδίδεται πρωταρχικός ρόλος στην παρούσα συμφωνία, διαφορές νομικές ερμηνείες μπορεί να εγερθούν καθώς η αναφορά αυτή που βρίσκεται στο προοίμιο της συμφωνίας που κυρώνουμε σήμερα, πιθανά έχοντας ασθενέστερη νομική ισχύ. Τελικά τίθεται ένα ζήτημα, μέσω ποιών μηχανισμών θα επιλύονται οι διαφορές μεταξύ κρατών για τον έλεγχο (ευρεσιτεχνίες) σπόρων ή ειδών: θα είναι οι μηχανισμοί διαπραγμάτευσης και διαιτησίας της Διεθνούς Συνθήκης που κυρώνουμε σήμερα, του ΠΟΕ ή κάποιο Διεθνές Δικαστήριο άλλου οργάνου; Παρά τα θετικά της σημεία, ήδη τους πρώτους μήνες μετά την σύνταξή της, η Συνθήκη περιγράφηκε από Μη-Κυβερνητικές Οργανώσεις του Εξωτερικού σαν ένας «απογοητευτικός συμβιβασμός» αφού αποτυγχάνει να δημιουργήσει ένα ισχυρό και σαφές διεθνές εργαλείο για το σταμάτημα της περαιτέρω ιδιωτικοποίησης των φυτικών γενετικών πόρων και για την διασφάλιση των δικαιωμάτων των αγροτών. Πολλά τέτοια ζητήματα μένουν εκκρεμή για να ρυθμιστούν με «συναινετική ερμηνεία και περαιτέρω διαβούλευση» όταν η Συνθήκη τεθεί σε ισχύ και το Διοιηκητικό της Όργανο συγκροτηθεί. Έτσι, αυτή η «ασθενής» συμφωνία θέτει λίγα εμπόδια στο κυρίαρχο μοντέλο των διεθνών εμπορικών πολιτικών, και τις νέες προκλήσεις των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων, αλλά και στα καθεστώτα που διέπουν τα πνευματικά δικαιώματα, παράγοντες που έχουν ήδη συμβάλλει στην υποβάθμιση του παγκόσμιου γενετικού πλούτου της γεωργίας. Μια άλλη κριτική που γίνεται από εξειδικευμένες οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, είναι ότι η Συνθήκη δεν είναι δίκαια αφού τα κέρδη από την εκμετάλλευση των γενετικών πόρων μοιράζονται ανισομερώς μεταξύ των ανεπτυγμένων χωρών του ΟΟΣΑ και των παραγωγών και δεν γίνεται αρκετά σαφές πως όλοι οι γεωργοί θα έχουν ελεύθερη πρόσβαση στους γενετικούς πόρους. Επιπλέον, το εύρος της Συνθήκης δεν καλύπτει συνολικά τον γενετικό πλούτο: 35 γένη καλλιεργειών (το 70% της ανθρώπινης διατροφής) και 29 άλλα φυτικά είδη συμπεριλαμβάνονται στη Συνθήκη. Τελικά, μόνο ο καιρός θα δείξει αν η νέα Συνθήκη θα συμβάλλει στην προώθηση της διατροφικής ασφάλειας και τη βιώσιμη διαχείριση της βιοποικιλότητας. Υπάρχει ο κίνδυνος, η εφαρμογή αυτού του «ασθενούς» στις νομικές του διατυπώσεις κειμένου, να μετατραπεί σε αγοραπωλησία / παζάρι γενετικών πόρων. Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις –και την Ελληνική– που θα συμμετέχουν στη Συνθήκη είναι να λάβουν ξεκάθαρες θέσεις και έτσι η Συνθήκη να γίνει πραγματικά εργαλείο για την προώθηση της διατροφικής αυτάρκειας και της γενετικά-πλούσιας γεωργίας που πρέπει να παραμένει στον έλεγχο των τοπικών κοινοτήτων και όχι των πολυεθνικών. Όμως το πιο σημαντικό, Κυρίες και Κύριοι συνάδελφοι, είναι ότι η Ελληνική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλουν και στο μέλλον στα πλαίσια των διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων και συμφωνιών στις οποίες συμμετέχουν (ΠΟΕ) να προωθήσουν τη βιοποικιλότητα και να διασφαλίσουν τη μέγιστη δυνατή ανάπτυξη των καλλιεργούμενων ποικιλιών, που κινδυνεύουν από την απελευθέρωση της αγοράς των γενετικά τροποποιημένων σπόρων και τις αρνητικές επιδράσεις στη γεωργία με την εξάρτηση από ελάχιστες πολυεθνικές. Όλα αυτά αποτελούν κρίσιμα θέματα για τη χώρα μας με την κατ’ εξοχήν πλούσια βιοποικιλότητα που χρήζει βιώσιμης διαχείρισης.