Home Επερωτήσεις Ασφάλεια και Υγιεινή στους χώρους εργασίας

Ασφάλεια και Υγιεινή στους χώρους εργασίας

E-mail Εκτύπωση PDF
Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ΕΣΔΔΑ, Ανάπτυξης Τα τελευταία χρόνια τα εργατικά ατυχήματα (αρκετά θανατηφόρα) έφεραν στην επικαιρότητα με τραγικό τρόπο το ζήτημα της εφαρμογής της νομοθεσίας για την υγιεινή και ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Το 1985, με τη σοβαρή παρέμβαση των συνδικάτων, ψηφίστηκε ο ν.1568/85 για την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων στον Ιδιωτικό τομέα, που αργότερα επεκτάθηκε και για τους εργαζόμενους στο Δημόσιο και ευρύτερο Δημόσιο τομέα. Από τότε και με βάση τις υποχρεώσεις που είχε η χώρα μας, ως ισότιμο μέλος της Ε. Ενωσης, για εναρμόνιση με σχετικές οδηγίες της, δημιουργήθηκε ένα πλούσιο νομοθετικό πλαίσιο για την ασφάλεια και την προάσπιση της υγείας των εργαζομένων στο χώρο εργασίας χωρίς όμως να υπάρχουν οι κατάλληλες υποδομές για την υλοποίηση της νομοθεσίας. Μέχρι σήμερα όμως, 20 χρόνια μετά, επισημαίνεται η πολύ μεγάλη υστέρηση των υπόχρεων επιχειρήσεων στη δημιουργία Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας Πρόληψης (ΕΣΥΠΠ), όπως, επίσης, και η παντελής υστέρηση του Δημοσίου Τομέα στην εφαρμογή της νομοθεσίας για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία και ειδικότερα διαμέσου του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Συγχρόνως, όμως, με την ψήφιση νόμων για την ανατροπή των εργασιακών σχέσεων και την κατάργηση στην πράξη του συμβατικού ωραρίου εκτινάχθηκε στα ύψη ο αριθμός των υπερωριών και οι εργαζόμενοι/ -ες μετεξελίχθηκαν σε ρομπότ, αφού συμπληρώνουν απασχόληση μεγαλύτερη των δύο 8ώρων σε ένα 24ωρο. Αυτό έχει ως συνέπεια την κατακόρυφη αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, και των ασθενειών αφού οι εταιρείες και οι υπεργολάβοι υποχρεώνουν σε ένταση των εργασιών, αδιαφορώντας πλήρως για την ανθρώπινη ζωή, π. χ. τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στη Μεγαλόπολη της ΔΕΗ, στο Ολυμπιακό Χωριό, στη Μότορ Οϊλ στην Κόρινθο, κ. α. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις της προηγούμενης Κυβέρνησης για τις εργασιακές σχέσεις και τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας αντίκεινται στα πρότυπα των διεθνών οργανισμών και του κέντρου ΥΑΕ της Ε. Ε., όπου όλες οι μετρήσεις για τους βλαπτικούς παράγοντες μετρώνται πάνω στο συμβατικό ωράριο. Εκτός από τους νόμους για την ανατροπή των εργασιακών σχέσεων, ένα πλέγμα νόμων επιτρέπει την υπεργολαβία, την ενοικίαση εργαζομένων, την άγρια εκμετάλλευση των μεταναστών (σε συνάρτηση με την καθυστέρηση απόδοσης πράσινης κάρτας βρίσκονται στην κυριολεξία στο έλεος και στους εκβιασμούς των εργοδοτών). Σε σχετική έκθεση της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου γίνεται αναφορά στην αντισυνταγματικότητα του ν.2956/2001για την ενοικίαση εργαζομένων και στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου, συγκεκριμένα του άρθρου 23 και ενδεχομένως και του άρθρου 4 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Δεν είναι τυχαίο ότι ο αρχικός νόμος για την υγεία, την υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία ψηφίστηκε το 1985 και όμως μέχρι σήμερα παραμένουν ακόμα σε ισχύ οι μεταβατικές διατάξεις που αφορούν τον θεσμό των γιατρών εργασίας και των τεχνικών ασφαλείας. Μάλιστα η προηγούμενη κυβέρνηση με ψήφιση σχετικών διατάξεων στον ν.3144/2003 παρέτεινε τις μεταβατικές διατάξεις για τους γιατρούς εργασίας, παρά την «δήθεν» πρόθεσή της να τις καταργήσει. Στο χώρο της δημόσιας υγείας τόσο οι προβλέψεις του ιδρυτικού νόμου του ΕΣΥ για προσφορά υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας στο Κέντρο Υγείας, όσο και οι νεότερες ρυθμίσεις του ν.2519/97 - για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό του ΕΣΥ- όσον αφορά στη συγκρότηση υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας, στο πλαίσιο εκείνων της δημόσιας υγείας, αλλά και ανάλογων προβλέψεων του ΠΔ/τος 17/96 άρθρο 4, παρ. 13, έχουν παραμείνει γράμμα κενό. Τα ΠΕΣΥΠ, στα πλαίσια συνέργειας του δημοσίου τομέα υγείας, έχουν την δυνατότητα αλλά και την υποχρέωση ν' αξιοποιήσουν την νομοθεσία για την υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία και να προχωρήσουν στη δημιουργία δομών για την Υγεία, την Υγιεινή και Ασφάλεια στην Εργασία. Τα τελευταία χρόνια άρχισαν να αποφοιτούν γιατροί εργασίας, αλλά και αυτοί έχουν δυσκολία να κάνουν ειδικότητα, αφού το μοναδικό τμήμα ιατρικής της εργασίας που υπάρχει είναι στο Θριάσιο Νοσοκομείο. Επίσης είναι ελάχιστος ο αριθμός των ειδικευομένων, ήτοι 25 κάθε τέσσερα χρόνια. Δεν δημιουργήθηκε μέχρι σήμερα έδρα ιατρικής της εργασίας στο πλαίσιο λειτουργίας των ιατρικών σχολών ούτε αντίστοιχα προγράμματα στα ΤΕΙ, παρά την σχετική υποχρέωση. Δεν έχει δημιουργηθεί ακόμα διεπιστημονικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα στα ΤΕΙ και ΑΕΙ για την ειδικότητα του τεχνικού ασφαλείας. Το Συμβούλιο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΣΥΑΕ) τα τελευταία χρόνια ασχολείται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα με την έγκριση προγραμμάτων κατάρτισης ανέργων επιστημόνων ή εργοδοτών κατηγορίας Γ΄ και Β΄ ως τεχνικών ασφάλειας και την μετάφραση των Κοινοτικών Οδηγιών. Το Ινστιτούτο Ερεύνης Νοσημάτων Θώρακος- Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΙΕΝΘ-ΥΑΕ), με ευθύνη των Κυβερνήσεων, από το 1988 παραμένει απλά τίτλος, ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει κέντρο αναφοράς για την αξιοποίηση και πιστοποίηση των ελέγχων των γιατρών εργασίας και τεχνικών ασφαλείας, και των ΕΞΥΠΠ, να συνάγει τα ανάλογα συμπεράσματα και να προτείνει μέτρα, όπως αυτό συμβαίνει σε μια σειρά άλλες χώρες της Ε. Ε. και όχι μόνο. Την ευθύνη έχει το Υπουργείο Υγείας, ώστε το ΙΕΝΘ-ΥΑΕ να αποτελέσει το κέντρο αναφοράς στην χώρα μας για τα ζητήματα Υγιεινής, Ασφάλειας της Εργασίας. Το Σώμα Επιθεωρητών Εργασίας (ΣΕΠΕ) και τα Κέντρα Εκτίμησης Πρόληψης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΚΕΠΕΚ) δεν έχουν στελεχωθεί κατάλληλα με το απαραίτητο προσωπικό και με Γιατρούς Εργασίας και Τεχνικούς Ασφαλείας, γνώστες του αντικειμένου, ούτε βρίσκονται χωροταξικά κατανεμημένα ανάλογα με την επικινδυνότητα εργασιών που εκτελούνται σε κάθε διοικητική περιφέρεια της χώρας. Το Κέντρο Διάγνωσης Ιατρικής της Εργασίας (ΚΔΙΕ) του μεγαλύτερου ασφαλιστικού φορέα των εργαζομένων, του ΙΚΑ, σήμερα απασχολεί μόνο ένα γιατρό εργασίας, επιφορτισμένο μόνο με την συμμετοχή του σε επιτροπές διάγνωσης επαγγελματικών νόσων εφόσον αυτές λειτουργούν. Σημειωτέον ότι για τον χαρακτηρισμό επαγγελματικής ασθένειας αποφαίνονται οι επιτροπές κοινής νόσου, γιατί οι αντίστοιχες υγειονομικές επιτροπές επαγγελματικών νόσων καταργήθηκαν. Και όχι μόνο δεν υπάρχει ενιαία υπηρεσία καταγραφής εργατικών ατυχημάτων αλλά ούτε υπηρεσία καταγραφής επαγγελματικών νόσων, παρά τις από χρόνια σχετικές δεσμεύσεις του Υπουργείου Εργασίας στο Διεθνές Γραφείο Εργασίας. Λείπει παντελώς η καταγραφή εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών στο δημόσιο, γιατί δεν υπάρχει αντίστοιχο νομοθετικό πλαίσιο όπως στον ιδιωτικό τομέα, όπως επίσης στον τομέα της γεωργίας, στους αυτοαπασχολούμενους και αλλού. Η ασφαλιστική κάλυψη του επαγγελματικού κινδύνου, που ισχύει μόνο για την Αττική και στο αμελητέο ποσοστό του 1%, ουσιαστικά δεν εφαρμόσθηκε ποτέ ούτε επεκτάθηκε σε όλη την Ελλάδα ανάλογα με την επικινδυνότητα της επιχείρησης και την πρακτική της για την υγεία, την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Το συνολικό οικονομικό κόστος των συνεπειών του επαγγελματικού κινδύνου με την μορφή των εργατικών ατυχημάτων, των επαγγελματικών ασθενειών και της πρόωρης φθοράς της υγείας των εργαζομένων εκτιμάται ότι ξεπερνά το 2% του ΑΕΠ, σύμφωνα με σχετικές μελέτες, αλλά επειδή η καταγραφή δεν είναι πλήρης σίγουρα θα είναι πολύ υψηλότερο. Η διαδικασία που ακολουθούν, εσκεμμένως, τα Ασφαλιστικά Ταμεία να καταγράφουν τις επαγγελματικές ασθένειες ως ¨κοινή νόσος¨ με την ανοχή του κράτους αποβλέπει στην σταδιακή εξάλειψη της εισφοράς του επαγγελματικού κινδύνου, διότι η επαγγελματική ασθένεια, βάσει της κείμενης νομοθεσίας, εμπίπτει στην ίδια κατηγορία του εργατικού ατυχήματος. Οι επιπτώσεις στα οικονομικά των ταμείων από την μη εφαρμογή των μέτρων Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας είναι τεράστιες, επειδή οι δαπάνες από τα όποια εργατικά ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες, νοσήλια, φάρμακα, επανένταξη και αναπηρικές συντάξεις βαρύνουν τα ασφαλιστικά ταμεία με αρκετά δις τον χρόνο. Τα προβλήματα θα οξυνθούν ακόμα περισσότερο, αφού στην Ε. Ε. έχει αρχίσει ήδη η συζήτηση για επανεξέταση της οδηγίας 93/104/EC για την διαχείριση του χρόνου εργασίας και η Κομισιόν προτείνει την κατάργηση του μάξιμουμ εβδομαδιαίου ωραρίου (48 ώρες συμπεριλαμβανομένων και των υπερωριών ), που είχε θεσπιστεί στη λογική μείωσης της ανεργίας και μονομερή από τη πλευρά των εργοδοτών διεύρυνση και διαχείριση του χρόνου εργασίας. Μετά από αυτά, · Επερωτώνται οι κ. κ. Υπουργοί · Με ποια μέτρα προτίθενται να παρέμβουν για την πλήρη εφαρμογή της νομοθεσίας για την υγεία, την υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία; · Θα υποχρεωθούν όσες επιχειρήσεις, ιδιωτικές και δημόσιες, από τον νόμο υποχρεούνται να συστήσουν Εσωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας Πρόληψης (ΕΣΥΠΠ); · Θα δημιουργηθεί κέντρο αναφοράς για την υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία, ώστε να αξιοποιούνται και πιστοποιούνται τα αποτελέσματα των ελέγχων των Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας Πρόληψης (ΕΣΥΠΠ) και των Εξωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ), και με βάση τα συμπεράσματα να διαμορφώνεται η αναγκαία πολιτική; Θα αξιοποιηθεί γι’ αυτό τον σκοπό το Ινστιτούτο Ερεύνης Νοσημάτων Θώρακος και Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας και οι δομές του ΕΣΥ; · Θα αξιοποιηθεί και θα λειτουργήσει με πλήρη στελέχωση το Κέντρο Διάγνωσης Ιατρικής της Εργασίας του ΙΚΑ; · Θα υπάρξει κέντρο αναφοράς για την καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών από Δημόσιο Φορέα ή το ΙΚΑ ; Θα επανασυσταθούν οι επιτροπές επαγγελματικών νόσων του ΙΚΑ; Θα υπάρξει αντίστοιχη ρύθμιση για τους εργαζόμενους/ -ες στο Δημόσιο, τα ΝΠΔΔ και τους ΟΤΑ; · Θα ολοκληρωθεί η διαδικασία επιλογής ειδικότητας, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του ν. 3144/2003, για όσους γιατρούς ασκούν καθήκοντα Γιατρού Εργασίας, σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του ν. 1568/85; · Θα δημιουργηθεί έδρα Ιατρικής της Εργασίας στις Ιατρικές Σχολές των Πανεπιστημίων της χώρας; Θα αυξηθεί ο αριθμός των ειδικευομένων γιατρών εργασίας; · Θα δημιουργηθεί μεταπτυχιακό διεπιστημονικό πρόγραμμα για αποφοίτους ΑΕΙ και ΤΕΙ για το ρόλο του Τεχνικού Ασφαλείας, ώστε και γι’ αυτή την ειδικότητα να δοθεί τέλος, 20 χρόνια μετά, των μεταβατικών διατάξεων του ν. 1568/85; · Θα προχωρήσει η αναγκαία στελέχωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, η σωστή κατανομή των θέσεων με βάση τις δραστηριότητες κάθε περιοχής και την επικινδυνότητα των εργασιών που εκτελούνται; · Θα υπάρξει πολιτική βούληση για την επέκταση του ασφαλίστρου για τον επαγγελματικό κίνδυνο πανελλαδικά, ανάλογα με την επικινδυνότητα της επιχείρησης και την πρακτική της όσον αφορά την εφαρμογή των μέτρων για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων; 17/3/2005 Οι επερωτώντες βουλευτές ΛΕΒΕΝΤΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΡΑΓΑΣΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΞΗΡΟΤΥΡΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΑΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ ΦΩΤΗΣ ΑΛΑΒΑΝΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ