Home Ομιλίες Ομιλία κατά τη συζήτηση επί του κατατεθέντος πορίσματος της Εξεταστικής Επιτροπής «για τη διερεύνηση των όσων περιλαμβάνονται στις δικογραφίες που διαβιβάστηκαν στη Βουλή με τις υπ’ αριθμ. Ε. Π. 341/20-09-2004 και Ε. Π. 343/21-09-2004 εισαγγελικές αναφορέ

Ομιλία κατά τη συζήτηση επί του κατατεθέντος πορίσματος της Εξεταστικής Επιτροπής «για τη διερεύνηση των όσων περιλαμβάνονται στις δικογραφίες που διαβιβάστηκαν στη Βουλή με τις υπ’ αριθμ. Ε. Π. 341/20-09-2004 και Ε. Π. 343/21-09-2004 εισαγγελικές αναφορέ

E-mail Εκτύπωση PDF
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ο Συνασπισμός υποστήριξε την ανάγκη ελέγχου από τη Βουλή στο πλαίσιο της Εξεταστικής Επιτροπής με ανοικτό πεδίο έρευνας, με σκοπό τόσο τη σε βάθος διερεύνηση των διαδικασιών λήψης απόφασης, των κριτηρίων επιλογής της σύναψης και διαχείρισης των συγκεκριμένων συμβάσεων όσο και την ανάδειξη -για να μη μείνουμε μόνο στις κομματικές αντιπαραθέσεις και σκοπιμότητες- των προβλημάτων και των αναγκαίων μέτρων βελτίωσης του συστήματος προμηθειών των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας, βελτίωση που επιβάλλεται να προχωρήσει για να μην επιβαρύνεται το πολιτικό σύστημα και το δημόσιο συμφέρον, για να μην πλήττεται το κύρος των Ενόπλων Δυνάμεων και η επιχειρησιακή τους ικανότητα. Έχουμε διαπιστώσει πολλές φορές και επαληθεύτηκαν αυτά κατά τη συζήτηση στην Εξεταστική Επιτροπή ότι το πρόβλημα των δαπανών και των προμηθειών για εξοπλιστικά προγράμματα, το θεσμικό πλαίσιο είναι ατελές και είναι εκτός ελέγχου. Η κατάσταση δεν είναι τυχαία. Αποτελεί συγκεκριμένη πολιτική όλων των κυβερνήσεων που στο όνομα δήθεν του απορρήτου και της ευαισθησίας περί τα αμυντικά ζητήματα θέλουν όλον αυτόν το τομέα στην αποκλειστική τους διαχείριση μέχρι του σημείου να μην εγγράφονται στους προϋπολογισμούς οι σχετικές δαπάνες και να μην υπάρχει ποτέ και για κανένα εξοπλιστικό πρόγραμμα καμία λογοδοσία. Η Ελλάδα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει το μεγαλύτερο ποσοστό της τάξεως του 4%-5% την τελευταία πενταετία. Η μη αναγραφή από την προηγούμενη Κυβέρνηση των εξοπλιστικών δαπανών στον προϋπολογισμό όπως και των δανείων με τα οποία συνήθως γίνονται αυτές οι δαπάνες ήταν μια επιλογή κατ’ εμάς επιβάρυνσης του μέλλοντος. Η αδιαφάνεια όμως ως προς τις στρατιωτικές δαπάνες διατηρείται και στον Προϋπολογισμό του 2005 από τη νέα Κυβέρνηση. Η πολιτική για την άμυνα της χώρας είναι μέρος της εξωτερικής πολιτικής και ουσιαστικός τομέας της εθνικής μας στρατηγικής. Το αμυντικό δόγμα της χώρας και οι βασικές εξοπλιστικές παράμετροί του δεν είναι υπόθεση των επιμέρους Αρχηγών των Όπλων ή των μονομερών αποφάσεων της εκάστοτε κυβέρνησης. Επιβάλλεται η διακλαδική συνεργασία -και όχι η ανταγωνιστικότητα μεταξύ των τριών αυτόνομων Όπλων- και η διασύνδεσή του πολιτικού και στρατιωτικού σχεδιασμού. Αναλυτικότερα θα σας εκθέσω τις διαπιστώσεις μας και τα προβλήματα που καταγράψαμε κατά την εξεταστική διαδικασία για τις δύο προμήθειες των TOR-M1, των αντισταθμιστικών ωφελημάτων αυτών και των TPQ-37. Αναδείχθηκε σε αυτήν τη διαδικασία ότι το θεσμικό πλαίσιο και το νομικό καθεστώς που διέπει τις προμήθειες των Ενόπλων Δυνάμεων παρά τις κατά καιρούς τροποποιήσεις του εξακολουθεί να περιέχει κενά, ασάφειες και σκόπιμες παραλείψεις. Ειδικότερα, παρόλο που οι δαπάνες για τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων καταναλίσκουν ένα μεγάλο μέρος του εθνικού εισοδήματος, η Εθνική Αντιπροσωπεία δεν έχει λόγο επ’ αυτού και επαφίεται στην εκάστοτε κυβέρνηση η όποια ενημέρωση προς αυτήν. Ασφαλώς, η εκάστοτε κυβέρνηση έχει την ευθύνη των εξοπλισμών και της αμυντικής θωράκισης της χώρας, όμως για ζητήματα μείζονος σημασίας όπως η άμυνα της χώρας, για την οποία δαπανάται έως και το 5% του Εθνικού Προϊόντος, θα έπρεπε να υποχρεώνεται η κυβέρνηση να ενημερώνει προηγουμένως τη Βουλή ή τουλάχιστον να αιτιολογεί σε Ειδική Επιτροπή ή στη Μόνιμη Επιτροπή με πληρότητα τις αποφάσεις της που σχετίζονται με την επιλογή του ενός ή του άλλου δαπανηρού εξοπλιστικού προγράμματος και τους λόγους πολιτικοοικονομικούς, στρατιωτικούς κλπ. που αιτιολογούν ή επιβάλλουν την κάθε επιλογή. Πολύ περισσότερο όταν επιλέγει κακώς κατά τη γνώμη μας τις εξαιρέσεις του κανόνα, όπως το σύστημα της απευθείας ανάθεσης ή τις κρατικές εγγυήσεις και άλλες επιλογές που έγιναν και για τα εξοπλιστικά προγράμματα που εξετάσαμε. Με αυτόν τον τρόπο, εάν δηλαδή ενημερώνεται συστηματικά η Βουλή δεν θα μετατίθενται όλα στη γενική πολιτική του ΚΥΣΕΑ και θα εξασφαλίζεται εκ των προτέρων η ενημέρωση, γνώση και συνεννόηση, αντί της σημερινής εικόνας των διαρκών εξεταστικών επιτροπών εκ των υστέρων και της μόνιμης καχυποψίας για την εξυπηρέτηση κυκλωμάτων μεσιτείας. Δεύτερον, εάν και το νομικό καθεστώς που προβλέπει τις προμήθειες όπλων καθιερώνει ως κανόνα το δημόσιο διαγωνισμό και όχι τις απευθείας αναθέσεις, το ίδιο καθεστώς περιέχει εξαιρέσεις, που ο κανόνας τελικά καταντάει να μετατρέπεται σε εξαίρεση. Η απευθείας ανάθεση της προμήθειας ενός οπλικού συστήματος σε προμηθευτή αφενός δυσχεραίνει τη διαπραγματευτική θέση της χώρας, αφετέρου δεν διευκολύνει τον ελεύθερο ανταγωνισμό και την επίτευξη χαμηλότερων τιμών. Από την άλλη πλευρά με το δεδομένο ότι σήμερα η έννοια της μυστικότητας που χρησιμοποιείται και αυτό ως ένα στοιχείο για απευθείας ανάθεση ενός οπλικού συστήματος έχει σχεδόν χάσει τη σημασία που είχε στο παρελθόν, αφού λόγω της συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και της δυνατότητας πληροφόρησης που υπάρχει μέχρι σήμερα, επιβάλλεται να πάψει στο μέλλον να αποτελεί η μυστικότητα λόγο προσφυγής στην απευθείας ανάθεση. Με το ίδιο πρίσμα πρέπει να αντιμετωπιστεί και το κριτήριο του μοναδικού κατασκευαστή, αφού η πρόοδος της τεχνολογίας και ο ανταγωνισμός των εταιρειών που παράγουν εξοπλιστικά συστήματα παρέχει πλέον τη δυνατότητα της επιλογής του επιθυμητού συστήματος μεταξύ περισσότερων κατασκευαστών. Επίσης, με απόλυτα αυστηρά και αιτιολογημένα κριτήρια θα πρέπει να εκτιμάται και η συνδρομή των λόγων του κατεπείγοντος. Για την προμήθεια των δύο εξοπλιστικών συστημάτων που εξετάσαμε οι λόγοι του κατεπείγοντος όπως και οι λόγοι του μοναδικού κατασκευαστή οδήγησαν στην επιλογή του συστήματος της απευθείας ανάθεσης. Πλην όμως και για τα δύο η μη ομαλή διαχείριση της σύμβασης και οι ασυνέπειες της άλλης πλευράς, είχαν ως αποτέλεσμα μεγάλες καθυστερήσεις στην τεχνικοεπιχειρησιακή ολοκλήρωση των συστημάτων, στην προμήθεια των ανταλλακτικών, στην ολοκλήρωση της παραλαβής και εν τέλει τη χρήση και αξιοποίηση αυτών πλέον της οκταετίας, σχεδόν από τη διαπίστωση του κατεπείγοντος. Επίσης, το κριτήριο του μοναδικού κατασκευαστή και ειδικότερα μετά τη χαώδη κατάσταση των ρωσικών εταιρειών και την εύκολη και χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα αντικατάστασή τους, ορθώς αμφισβητείται και δημιουργεί ερωτηματικά. Τρίτον, η διάκριση μεταξύ οργάνων που καθορίζουν τα τεχνικοεπιχειρησιακά στοιχεία κάθε εξοπλιστικού προγράμματος, εκείνων που διαπραγματεύονται και εκείνων που αποφασίζουν τελικά την προμήθεια, είναι ασφαλώς σωστή. Όμως, δεν είναι σαφείς οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα όργανα που αποφασίζουν τελικά τις προμήθειες του ενός ή του άλλου εξοπλιστικού προγράμματος, μπορούν να αγνοούν τις αντίθετες γνώμες και εισηγήσεις των συμβουλευτικών οργάνων. Και στις περιπτώσεις που εξετάσαμε έχουμε σημαντικότατα τέτοια περιστατικά. Επιβάλλεται, λοιπόν, ο συγκερασμός των δύο παραμέτρων, των τεχνικοεπιχειρησιακών δηλαδή και πολιτικών κριτηρίων και η πλήρης αιτιολόγηση της τελικής επιλογής στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής, πολύ περισσότερο για τις περιπτώσεις που τα πολιτικά κριτήρια αντιφάσκουν με τα τεχνικοεπιχειρησιακά, περιπτώσεις που όπως είπα εμφανίστηκαν και στις δυο προμήθειες που εξετάζουμε και δημιούργησαν πολλά ερωτηματικά. Τέταρτον, στην προμήθεια κυρίως των TOR-M1 αποτυπώθηκαν τα γνωστά προβλήματα στη διακλαδική συνεργασία των τριών όπλων των Ενόπλων Δυνάμεων στα θέματα των εξοπλισμών. Εκτός από τις αντικειμενικές τεχνικές δυσκολίες που έχει ένα οπλικό σύστημα για να καλύψει τις ανάγκες και των τριών αυτόνομων όπλων, χαρακτηριστική ήταν η ανταγωνιστικότητα μεταξύ των κλάδων, όπως και η αδυναμία διασύνδεσης του πολιτικού και στρατηγικού σχεδιασμού. Κενά, ατέλειες και ασάφειες έχουν επισημανθεί στα περιεχόμενα των συμβάσεων προμήθειας κύριου υλικού και αντισταθμιστικών ωφελημάτων που σχετίζονται με την αναγκαία, πλήρη διασφάλιση των προκαταβολών, με τον τρόπο μετάθεσης του κινδύνου από τον πωλητή στον αγοραστή, με τη λειτουργία των ποινικών ρητρών και τη σαφήνεια των όρων κατάπτωσής τους υπέρ του αγοραστή, με τις προμήθειες παράδοσης κυρίων υλικών και τις συνέπειές τους -δηλαδή, με το αν οι προθεσμίες αυτές είναι αποκλειστικές ή απλώς ενδεικτικές- με τη δυνατότητα αφαίρεσης των ποσών των εγγυήσεων που κατέπεσαν από τα συμφωνημένα ποσά των προκαταβολών, με τους χρόνους υλοποίησης της σύμβασης προμήθειας των ανταλλακτικών και τις συνέπειες της αθέτησης της σύμβασης αυτής από πλευράς προμηθευτή, με τις προθεσμίες διενέργειας των ποιοτικών ελέγχων των υλικών και τις ασυνέπειές τους. Στις παθογένειες του συστήματος προμήθειας εξοπλιστικών προγραμμάτων ανάγεται και η παραλαβή του πολεμικού υλικού χωρίς προηγούμενη πλήρη επιβεβαίωση των τεχνικοεπιχειρησιακών δυνατοτήτων που υποσχέθηκε ο προμηθευτής σε πραγματικές και όχι σε εικονικές συνθήκες επίδειξης ή με βάση τις διαβεβαιώσεις κρατικών φορέων περί της χώρας παραγωγής και περί της αρτιότητας του προγράμματος εξοπλισμού. Σημαντική αδυναμία, όπως αποδείχθηκε, στις συμβάσεις με την εταιρία RAYTHEON για τα ραντάρ TPQ-37. Ιδιαίτερες αδυναμίες επισημάνθηκαν στις συμβάσεις αντισταθμιστικών ωφελημάτων. Ειδικότερα ούτε τα αντισταθμιστικά ωφελήματα συγκεκριμενοποιούνται και αποσαφηνίζονται πλήρως, ούτως ώστε ο τρόπος υλοποίησής τους να είναι απόλυτα ειλικρινής, ούτε η παρακολούθηση της υλοποίησής τους γίνεται συστηματικά. Γύρω από τις συμβάσεις των αντισταθμιστικών ωφελημάτων αναπτύχθηκαν στην Επιτροπή έντονοι προβληματισμοί που έφτασαν μέχρι του σημείου πρότασης κατάργησής τους με τη σκέψη ότι σπανίως υλοποιούνται, ενώ επιβαρύνουν το κόστος της κύριας προμήθειας. Στην προκειμένη περίπτωση των αντισταθμιστικών ωφελημάτων για τα TOR-M1 το καθεστώς, οι ικανότητες και οι αρμοδιότητες των ενδιάμεσων εταιριών, όπως και η πιστοποίηση και η αποδοχή ή μη αυτών από τον κύριο του έργου δεν διευκρινίστηκαν ποτέ, ενώ τελικά ήταν πολύ μεγάλες, παρά τις επίμονες ερωτήσεις μας και στους τρεις γενικούς γραμματείς του Υπουργείου. Αδυναμίες, κενά και σημαντικότατες παραλείψεις έχουν διαπιστωθεί και στην παρακολούθηση της υλοποίησης των όρων των συμβάσεων τόσο του κυρίου υλικού, όσο και των αντισταθμιστικών ωφελημάτων. Εξ όσων έχουν διαπιστωθεί και για τις δύο προμήθειες, σπανίως κινήθηκαν οι διαδικασίες επιβολής ποινικών ρητρών, κατάπτωσης εγγυήσεων, προσφυγής σε διαιτησία ή ακόμη και έκπτωσης του προμηθευτού που αθέτησε προκλητικά την τήρηση των υποσχέσεών του. Ασάφειες και παραλείψεις παρατηρήθηκαν και ως προς τον τρόπο και στο σύστημα που ακολουθήθηκε στην προμήθεια των δύο οπλικών συστημάτων. Ενώ τελικά κατέληξαν σε απευθείας αναθέσεις, ασαφής ήταν η μέθοδος που ακολουθήθηκε πριν από την απευθείας ανάθεση. Δεν κατέστη δυνατόν να διευκρινιστεί αν ο τρόπος προμήθειας ήταν οι ενσφράγιστες προσφορές, αν ήταν οι προμήθειες χωρίς διεξαγωγή διαγωνισμού ή αν ήταν ο πρόχειρος διαγωνισμός με προφορικές προσφορές. Ούτε οι όροι του διαγωνισμού υπήρξαν γνωστοί εκ των προτέρων, με αποτέλεσμα μέχρι και την τελευταία στιγμή να καταφθάνουν από ορισμένες εταιρίες προτάσεις βελτιωτικών προσφορών. Από τις καταθέσεις αρκετών μαρτύρων προέκυψε ότι στα γραφεία και στους διαδρόμους του Υπουργείου Εθνικής ʼμυνας περιφέρονται μέχρι και σήμερα με μεγάλη άνεση και οικειότητα σε σχεδόν καθημερινή βάση ποικιλώνυμοι μεσίτες, διαμεσολαβητές, διαφημιστές, μεσάζοντες και έμποροι όπλων με σκοπό την προώθηση των οπλικών συστημάτων που αντιπροσωπεύουν. Κατά την άποψή μας, το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Επιβάλλεται με ρητή διάταξη νόμου, όσο κι αν αυτό, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σας φαίνεται εξωπραγματικό, να αποκλειστεί στο μέλλον η μεσιτεία και εν γένει η διαμεσολάβηση τρίτων στις προμήθειες όπλων και οπλικών συστημάτων εκ μέρους των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας. Επίσης, από τις εξετάσεις των μαρτύρων προέκυψε ότι ανώτατοι αξιωματικοί του στρατού που είχαν κατά τη διάρκεια της ενεργούς υπηρεσίας τους ασχοληθεί με εθνικές αιτιολογήσεις οπλικών συστημάτων και με κατάρτιση κυρίων συμβάσεων αντισταθμιστικών ωφελημάτων, μετά την αποστράτευσή τους προσλαμβάνονται ως σύμβουλοι, διευθυντές ή υπάλληλοι από εταιρείες που πωλούν ή μεσιτεύουν την προμήθεια όπλων, παρά τη ρητή πρόβλεψη του νόμου που απαγορεύει επί μία πενταετία μετά την αποστράτευση τη μη ανάμειξη και ενασχόληση κ.λπ.. Τέτοιου είδους ανάμειξη πρέπει να απαγορευθεί και χωρίς κανέναν χρονικό περιορισμό, γιατί εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους. Σημειώνουμε ότι το Προεδρικό Διάταγμα 284 περιέχει ασάφειες, αοριστίες και αντιφάσεις στους περιγραφόμενους τρόπους πραγματοποίησης των προμηθειών, ενώ παρέχει στον Υπουργό Εθνικής ʼμυνας εν λευκώ εξουσιοδότηση να ενεργεί κατά το δοκούν. Έχουμε γράψει τις προτάσεις μας για τη βελτίωση όλου αυτού του συστήματος στο πόρισμα. Δεν με παίρνει ο χρόνος, αλλά θέλω να πω ότι στην Επιτροπή έγινε μία ουσιαστική δουλειά, όμως πολλές φορές οι ρόλοι των Βουλευτών των δύο μεγαλύτερων κομμάτων που μετείχαν στην Εξεταστική Επιτροπή περιορίστηκαν ή και ταυτίστηκαν σε πλείστες περιπτώσεις με τους ρόλους της πολιτικής αγωγής και της υπεράσπισης και δεν μπήκαν στη μεγάλη ουσία των προβλημάτων, όπως θα έπρεπε. Από τα κύρια σημεία των μαρτυρικών καταθέσεων για τα TOR M1, κατά πολλούς εκ των εξετασθέντων μαρτύρων το μεν επιλεγέν οπλικό σύστημα TOR - M1, ανεξάρτητα από τη μη διασύνδεσή του με το ενιαίο αμυντικό σύστημα της χώρας, είναι εύχρηστο και λειτουργικό, όπως έχει σήμερα, ενώ κατά άλλους η μη διασύνδεσή του στερεί σημαντικό βαθμό της αποτελεσματικότητάς του, όπως η αδυναμία προμήθειας ανταλλακτικών υλικών. ʼρα, έμμεσα έχει προκληθεί ζημία στο κράτος. Οι αρνητές της χρησιμότητας του συστήματος του TOR M1 σήμερα δεν εντοπίζουν κυρίως τις αιτιάσεις τους στην αρχική επιλογή του, αλλά στην ανώμαλη εξέλιξη της σχετικής σύμβασης που συνίσταται στη βραδύτητα της διασύνδεσης των TOR M1 με το σύστημα αεράμυνας της χώρας. Για τις συμβάσεις των αντισταθμιστικών ωφελημάτων διαπιστώνεται πράγματι μία αρνητική εικόνα, αφού από τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες που ενέχουν θέση υπουργικής απόφασης δεν προβλέπεται κρατική εγγύηση, όπως αυτή που λήφθηκε για τα αντισταθμιστικά ωφελήματα της προμήθειας των TOR - M1, αλλά απαιτείται τραπεζική εγγύηση. Είναι γεγονός όμως, κύριοι συνάδελφοι, ότι από μόνη της η λήψη της εγγυητικής επιστολής τραπέζης δεν θα μπορούσε να αποτρέψει μία ανώμαλη εξέλιξη της σύμβασης, όπως δεν την απέτρεψε και στη σύμβαση προμήθειας των TPQ - 37, στην οποία υπήρχε εγγυητική επιστολή τραπέζης. Επιβάλλεται, λοιπόν, πάντα να υπάρχει η συστηματική παρακολούθηση και η απαίτηση για εκπλήρωση όλων των συμβατικών όρων στους αντίστοιχους χρόνους, τακτική που δεν ακολουθήθηκε με πληρότητα στις δύο εξεταζόμενες συμβάσεις. Σχετικά με τη βραδύτητα υλοποίησης των συμβάσεων των αντισταθμιστικών ωφελημάτων, τα προβλήματα ήταν πολύ περισσότερα και έχουν καταγραφεί. Όσον αφορά στα TPQ 37. Το κύριο θέμα ήταν η εναντίωση των επιτελών στο γεγονός ότι δεν έγινε πλήρης προέλεγχος για τη διαπίστωση των τεχνικουπηρεσιακών δυνατοτήτων του συστήματος και πρόταση να αλλάξει η προμήθεια. Τα θέματα της ανάληψης των αποφάσεων για το TPQ 37 -τουλάχιστον κατά τις μαρτυρίες- είχαν στοιχεία εξωτερικής νομιμότητας, με την έννοια ότι τόσο η επιλογή του συστήματος, όσο και η υλοποίηση της σχετικής σύμβασης αναγόταν στις αρμοδιότητες των δύο Υπουργών. Όσον αφορά, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στην απόδοση πολιτικών ευθυνών, συνοψίζοντας τα παραπάνω, θεωρούμε ότι προκύπτουν σοβαρές πολιτικές ευθύνες των δύο προηγηθέντων Υπουργών ʼμυνας που συνοψίζονται στα εξής: Ενώ το πρόβλημα των δαπανών και προμηθειών για εξοπλιστικά προγράμματα έχει κατ’ επανάληψη τεθεί, δεν έλαβαν πολιτικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τις προμήθειες των όπλων, ώστε να καλυφθούν τα κενά, οι ατέλειες και να υπάρχει η επιβαλλόμενη δυνατότητα ελέγχου. Δεν κατέστησαν κοινωνό τη Βουλή σε κρίσιμες και οικονομικά δυσβάστακτες αποφάσεις τους. Η αναγκαιότητα κάθε προμήθειας αμυντικού υλικού και η σκοπιμότητα της αντίστοιχης επιλογής έπρεπε να είναι υπόθεση της ελληνικής Βουλής και της ειδικής επιτροπής. Δεν οριοθέτησαν με σαφήνεια τα όρια των γνωμοδοτικών και αποφασιζόντων οργάνων, με αποτέλεσμα η τελική επιτροπή να είναι δεικτική παρερμηνειών. Δεν ενεργοποίησαν και δεν φρόντισαν στον επιθυμητό βαθμό για τον πλήρη νομικό προέλεγχο των συμβάσεων. Δεν δραστηριοποίησαν πλήρως το μηχανισμό προελέγχου των τεχνικοϋπηρεσιακών δυνατοτήτων των οπλικών συστημάτων σε συνθήκες πραγματικές. Δεν έλεγξαν με ειδικούς τη ρεαλιστικότητα των αντισταθμιστικών ωφελημάτων. Έσπευσαν να ενεργοποιήσουν το δικαίωμα προαίρεσης, αν και ήταν ήδη εμφανείς οι καθυστερήσεις. Πολιτικές ευθύνες καταλογίζονται και για την επιδειχθείσα ανοχή έναντι της Raytheon και τη μη επίσπευση των δοκιμών επιβεβαίωσης. Στο σημείο αυτό, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κλείνοντας θέλω να επαναλάβω και πάλι ότι ναι μεν ποινικές ευθύνες δεν έχουν βεβαιωθεί μέχρι τώρα, παραμένουν ανοικτά δύο-τρία θέματα, αλλά θέλω να επαναλάβω ότι τα προβλήματα που εμφανίστηκαν στις προμήθειες των οπλικών συστημάτων σχετίζονται με την παθογένεια που χαρακτηρίζει όλα αυτά και θα είναι υπεύθυνος και ο σημερινός Υπουργός, αν συνεχίσει πραγματικά στην ίδια κατεύθυνση. Βλέπουμε με ανησυχία να υπάρχουν καθυστερήσεις και πολιτικές ευθύνες