Home Ομιλίες Ομιλία κατά τη συζήτηση του νσχ «Κύρωση Σύμβασης Παραχώρησης του Έργου της Μελέτης, Κατασκευής, Χρηματοδότησης, Λειτουργίας, Συντήρησης και Εκμετάλλευσης του τμήματος Μαλιακός-Κλειδί του Αυτοκινητοδρόμου Πάτρα-Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Εύζωνοι (ΠΑΘΕ) και ρύθμιση

Ομιλία κατά τη συζήτηση του νσχ «Κύρωση Σύμβασης Παραχώρησης του Έργου της Μελέτης, Κατασκευής, Χρηματοδότησης, Λειτουργίας, Συντήρησης και Εκμετάλλευσης του τμήματος Μαλιακός-Κλειδί του Αυτοκινητοδρόμου Πάτρα-Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Εύζωνοι (ΠΑΘΕ) και ρύθμιση

E-mail Εκτύπωση PDF
Κύριε Υπουργέ, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κυρώνουμε με τη σημερινή διαδικασία τη σύμβαση παραχώρησης του έργου μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του τμήματος Μαλιακός-Κλειδί του Αυτοκινητοδρόμου Πάτρα-Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Εύζωνοι και τη ρύθμιση συναφών θεμάτων. Το ελληνικό δημόσιο αναθέτει στην «Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε.», το λεγόμενο παραχωρησιούχο, το έργο της μελέτης κατασκευής κ.λπ., του δίδει το δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου που συνίσταται στην παραχώρηση εκ μέρους του δημοσίου στον παραχωρησιούχο των δικαιωμάτων επιβολής και είσπραξης για ίδιο λογαριασμό διοδίων - τελών από τους χρήστες, εκμετάλλευσης των σταθμών εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών και των κάθε είδους νόμιμων χρήσεων που αποβλέπουν αποκλειστικά στην εξυπηρέτηση των χρηστών. Το δημόσιο αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλλει στον παραχωρησιούχο την οριζόμενη κατά ποσό και χρόνο καταβολής χρηματοδοτική συμβολή. Το έργο, όπως και άλλα έργα που κυρώσαμε μέχρι τώρα, έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο και είναι ένα έργο το οποίο χρηματοδοτείται, έχει δηλαδή ευνοϊκή μεταχείριση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτή η συμβολή από τα κοινοτικά προγράμματα αφορά το ήμισυ της χρηματοδοτικής συμβολής του δημοσίου. Όπως θα πω παρακάτω, θα μπορούσαμε με αυτές τις προϋποθέσεις και αυτό το έργο να είναι ένα δημόσιο έργο, δηλαδή το δημόσιο με τη βοήθεια των κοινοτικών προγραμμάτων και με τις δυνατότητες που έχει για δανεισμό του έργου να μπορεί να εκτελέσει αυτό το έργο μόνο του και να έχει, όπως έχει μέχρι τώρα, τα πολύ σημαντικά έσοδα των διοδίων από το μεγάλο τμήμα αυτό του ΠΑΘΕ των διακοσίων τριάντα χιλιομέτρων που τώρα μεταφέρεται για τριάντα χρόνια στον παραχωρησιούχο. Όπως έχουμε πει πάρα πολλές φορές κατά την κύρωση αυτών των συμβάσεων παραχώρησης που αφορούν σημαντικά έργα, σημαντικούς οδικούς άξονες της χώρας μας και ιδιαίτερα έργα ανάπτυξης για τις περιφέρειες, για τις οποίες πραγματικά ακόμη δεν έχουν αποκατασταθεί η ισόρροπη σχέση τους, δεν έχουμε καμία αντίρρηση και πόσο μάλλον δεν έχουμε αντίρρηση με αυτό το έργο, δηλαδή με την ολοκλήρωση, σχεδόν την ολοκλήρωση, γιατί απομένουν κάποια τμήματα ακόμη, αυτής της σημαντικής ραχοκοκαλιάς του οδικού συστήματος της χώρας μας που είναι ο ΠΑΘΕ. Ένας άξονας ο οποίος για να αναβαθμιστεί και να πάρει στοιχεία αυτοκινητοδρόμου αποτέλεσε κι αυτός το «γεφύρι της ʼρτας» πάρα πολλά χρόνια, παρ’ όλο που εισέρευσαν σημαντικοί πόροι, υπήρξαν σημαντικές καθυστερήσεις, υπήρξαν σημαντικά προβλήματα και βέβαια το σημαντικότερο, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θρηνήσαμε πολλά θύματα. Είναι ο άξονας που μαζί με τους άξονες της Πελοποννήσου έχει το μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων, νέους ανθρώπους, παιδιά σε εκδρομές, ουκ έστιν αριθμός και για την περιοχή της Φθιώτιδας και για την περιοχή της Θεσσαλίας κ.ο.κ. Δεν έχει αντίρρηση, λοιπόν, κανείς κι εμείς πολύ περισσότερο με αυτό το έργο που από χρόνια τώρα ζητούσαμε επιτέλους η Πολιτεία να αξιοποιήσει και τις θυσίες του ελληνικού λαού και τα κοινοτικά προγράμματα και να τελειώσει το συντομότερο δυνατόν τον βασικό αυτό οδικό άξονα της χώρας. Βέβαια, εμείς παράλληλα με τις απαιτήσεις αυτές, που είναι απαιτήσεις του ελληνικού λαού, θέτουμε πάντα και ξαναθέτουμε και σε αυτήν εδώ την Αίθουσα και για αυτήν εδώ τη Σύμβαση ότι παράλληλα με τους οδικούς άξονες θα πρέπει να προωθείται και δυστυχώς καθυστερεί τραγικά το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας μας. Ένα δεύτερο «γεφύρι της ʼρτας», η σιδηροδρομική σύνδεση, η ηλεκτροκίνηση Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Επιτέλους, ακόμα δεν έχει τελειώσει. Που να σκεφθεί κανείς τώρα τις μελέτες που έχουν ξεκινήσει για το υπόλοιπο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας, που είναι βέβαια και αυτό πάρα πολύ απαραίτητο και το οποίο μπορεί και συγχρόνως να συνδέεται και να αξιοποιεί τους οδικούς άξονες, την Ιονία Οδό και άλλους άξονες της Πελοποννήσου κ.λπ., που έχουν μέχρι τώρα περάσει από την Ελληνική Βουλή. Το σιδηροδρομικό, λοιπόν, δίκτυο και για λόγους περιβαλλοντικούς και για λόγους μείωσης των ατυχημάτων και για πάρα πολλούς άλλους λόγους θα έπρεπε να είχε αναπτυχθεί και συνδεθεί με το οδικό. Γι’ αυτό λέμε ότι όλα αυτά τα έργα πρέπει να υπακούουν σε ένα στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης, να υπηρετούν ένα εμπνευσμένο αλλά με δημοκρατικό τρόπο σχεδιασμένο και με πόρους πρόγραμμα επενδύσεων. Δεν πρέπει να είναι έργα τα οποία πολλές φορές γίνονται γιατί μπορούν να έχουν κάποια χρηματοδότηση πρόσθετη ως έργα παραχώρησης ή ως έργα ΣΔΙΤ, ως ελκυστικά έργα και όχι ως έργα τα οποία είναι απαραίτητα για τη ζωή των ελλήνων πολιτών. Ο σιδηρόδρομος υστερεί πάρα πολύ στη χώρα μας όπως υστερεί και το στρατηγικό σχέδιο που θα θέτει ένα αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των έργων της σιδηροδρομικής σύνδεσης Αθήνας-Θεσσαλονίκης και λοιπού δικτύου της χώρας, αλλά και σύνδεσή τους με τους λοιπούς άξονες μεταφορών. Φοβάμαι ότι μερικές φορές –δεν μιλώ για την ΠΑΘΕ αλλά για άλλα έργα- ενδεχομένως ξοδεύουμε πολύ περισσότερα και φθάνουμε στις εύκολες λύσεις των οδικών αξόνων που και το περιβάλλον ταλαιπωρούν και περισσότερα ατυχήματα έχουν και εγκαταλείπουμε τα δύσκολα αλλά άκρως απαραίτητα έργα των σιδηροδρομικών συνδέσεων. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το έχω τονίσει πολλές φορές σε αυτήν την Αίθουσα ότι όλα αυτά τα μεγάλα έργα υποδομής, οι υπηρεσίες προς τους πολίτες αποτελούν συνταγματική υποχρέωση της πολιτείας, γιατί οι πολίτες είναι φορολογούμενοι. Αυτά αφορούν κυρίως τις υποδομές και τους οδικούς άξονες, τον εξοπλισμό για την παιδεία, για την κατοικία, για την εργασία, για την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Υπήρξε και υπάρχει ακόμα αδυναμία υλοποίησης αυτών των έργων στο χρόνο που απαιτείται. Υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση αποπεράτωσης, είτε από μερική ή ολική έλλειψη πόρων, είτε από τις αδυναμίες που έχει και το σύστημα ανάθεσης και εκτέλεσης των έργων, αλλά και από τις αδυναμίες που έχουν οι τεχνικές υπηρεσίες, οι οποίες επί πολλά χρόνια τώρα δεν έχουν υποστηριχθεί και δεν έχουν ενισχυθεί ούτως ώστε να επιτελέσουν αυτό το έργο. Όμως αυτήν την υποχρέωση του κράτους κανείς δεν μπορεί να την αλλοιώσει. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρξει μια συστράτευση όλων μας, ούτως ώστε να υλοποιηθούν όχι μόνο τα μεγάλα έργα αλλά και τα μικρότερα, που όπως διαπιστώνουμε τώρα με τις πυρκαγιές αλλά και από άλλες καταστάσεις, τα μικρότερα έργα, αυτά που δεν είναι τα φιλέτα, που δεν ελκυστικά ούτε για ΣΔΙΤ, ούτε για συμβάσεις παραχώρησης, είναι τα έργα ζωής, είναι τα έργα που θα μπορούσαν να μας είχαν προστατεύσει σε πολύ μεγάλο βαθμό στη σημερινή κατάσταση των πυρκαγιών που έχουν επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Πρόκειται για αντιπλημμυρικά έργα, για αντιπυρικές ζώνες και για ενίσχυση όλων των δασικών υπηρεσιών και των νομαρχιακών υπηρεσιών και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Μόνο έτσι θα μπορέσουν μέσα από υποδομές να έχουν έναν καλύτερο συντονισμό για ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Αυτήν τη στιγμή το αποτέλεσμα της κρατικής μηχανής και τα στοιχεία από την έλλειψη υποδομών και από τη μη απορρόφηση πόρων και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που είχαν δοθεί προς αυτήν την κατεύθυνση, δυστυχώς δεν είναι ευνοϊκά για την Κυβέρνηση. Σε αντίστοιχες πυρκαγιές και σε αντίστοιχες καταστάσεις στις προηγούμενες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ είχαμε τονίσει αυτά τα θέματα. Υπάρχει πολύ σημαντικό πρόβλημα στη λειτουργική διασύνδεση των υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης, των περιφερειακών υπηρεσιών, των δασικών υπηρεσιών, της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και άλλων υπηρεσιών για άλλες καταστάσεις με τις κεντρικές υπηρεσίες και με την Πολιτική Γραμματεία. Αυτή η λειτουργική διασύνδεση δεν υπάρχει και γι’ αυτό δεν έχουν αποτέλεσμα. Κάθε φορά λέμε τα ίδια και τα ίδια και όμως δεν λαμβάνονται τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Βεβαίως, δεν γίνεται και δεν ολοκληρώνεται και μια σειρά έργων, τα οποία προκύπτουν κάθε φορά από τις καταστροφές που έχουμε στη χώρα. Θα συνεχίσω τώρα με το έργο που συζητάμε σήμερα. Η αναγκαιότητα του έργου είναι για εμάς αναμφισβήτητη αλλά το σύστημα δημοπράτησης του έργου δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Όπως έχω πει πολλές φορές -και το είπε και στην Επιτροπή ο συνάδελφός μου κ. Δραγασάκης, που ήταν στο προηγούμενο θερινό τμήμα της Βουλής- εάν είχαμε να συζητήσουμε μια σύμβαση παραχώρησης ενός πολύ δαπανηρού έργου, που βλέπαμε ότι μέσα από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και από όλες τις προσπάθειες δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί, δεν θα είχαμε αντίρρηση. Όμως εδώ με αυτές τις επτά συμβάσεις παραχώρησης δημιουργείται τελικά μια πολύ ασφυκτική κατάσταση. Και τα θέματα του ανταγωνισμού και τα θέματα δυνατότητας των κατασκευαστικών εταιρειών, συνεργαζόμενων και με τις ξένες εταιρείες, είναι πάρα πολύ περιορισμένα. Από την άλλη πλευρά η επιδίωξη του μέγιστου κέρδους από τις επιχειρήσεις και το κεφάλαιο παραμένει ίδια. Δεν είναι εθνικοί ευεργέτες. ʼρα επωφελούνται μιας στενότητας που έχει το κράτος. Τελικά από ό,τι βλέπουμε, δεν μπορεί –και αντικειμενικά και υποκειμενικά- να υπάρξει ούτε ικανοποιητική προσφορά, δηλαδή καλύτερη προσφορά από αυτές τις κατασκευαστικές υπηρεσίες και ούτε τελικά οι διαγωνιζόμενοι να είναι περισσότεροι από δύο, που μάλιστα στην περασμένη σύμβαση έγιναν ένας. Και σ’ αυτή τη σύμβαση, μετά την κατοχύρωση διαγωνισμού, με τις δυνατότητες που τους έδινε η προκήρυξη έγιναν πάλι ένας όμιλος. Είναι ένα σημαντικό πρώτο θέμα, το θέμα της επίτευξης καλύτερων τιμών με τις συμβάσεις παραχώρησης. Ένα δεύτερο θέμα είναι το ότι τελικά αλλοιώνεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και αυτός ο στρατηγικός σχεδιασμός που πρέπει να υπάρχει για τα μεγάλα και μικρά έργα. Δηλαδή τα έργα παραχώρησης και τα έργα ΣΔΙΤ είναι εκτός αυτού του προγραμματισμού και πολλές φορές αλλοιώνουν ή το κράτος υποχωρεί στη βασική υποχρέωση που έχει, να εξασφαλίσει όλα τα έργα μικρά και μεγάλα, υποδομών, παιδείας, κατοικίας, που είναι απαραίτητα στον ελληνικό λαό. Εδώ υπάρχει ένα ερώτημα, κύριε Υπουργέ, για αυτό το έργο και τα άλλα έργα παραχώρησης, ιδιαίτερα αυτά στα οποία επιστρέφει –η χρηματοδοτική συμβολή του δημοσίου είναι γνωστή- ένα ποσό κατά την εκμετάλλευση του έργου. Αυτό το ποσό το οποίο προβλέπεται με βάση κάποιον αλγόριθμο, αλλά αυτή τη στιγμή δεν σας είναι ακριβώς γνωστό, θα εξαρτηθεί από τα έσοδα που θα προκύψουν από τα διόδια. Εδώ θα πρέπει το δημόσιο να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό, να έχει όλους τους μηχανισμούς για να καταγράφει επακριβώς αυτά τα έσοδα, γιατί μετά το πέρας της κατασκευής του έργου, το δημόσιο με αυτές τις επιστροφές γίνεται συνδιαχειριστής του έργου. Αυτά τα έσοδα που πρέπει να τα καταγράφει με τον καλύτερο τρόπο και να τα απαιτεί, πώς θα περνούν στον Κρατικό Προϋπολογισμό, για να μπορούμε να έχουμε και τον έλεγχο και την ενημέρωση. Ο Έλληνας πολίτης τα πληρώνει αυτά τα έργα με τα διόδια και έτσι όπως γενικεύτηκαν αυτά τα έργα, τα πληρώνουν όλοι οι Έλληνες πολίτες σ’ όλη την επικράτεια. Από εκεί και πέρα, το δημόσιο χάνει τους πόρους που έχει από τα διόδια για τριάντα χρόνια. Αυτά που εισπράττει, πώς θα συμπληρώνουν τον Κρατικό Προϋπολογισμό; Και τελικά, θα προκύψει μια ισορροπία σ’ αυτό το σύστημα ή ο Έλληνας πολίτης θα κληθεί να πληρώσει και άλλα, δηλαδή και μια δεύτερη φορολογία εκτός από τα διόδια; Γιατί για τα ΣΔΙΤ είμαστε σίγουροι ότι θα πληρώσει και θα πληρώσει και με πανωτόκι. Το θέμα όμως είναι το αν θα πληρώσει και γι’ αυτά τα έργα. Αυτή η ανάλυση μας είναι απαραίτητη. Επίσης θα πρέπει κάθε χρόνο στον Κρατικό Προϋπολογισμό αυτά τα έξοδα ή τα έσοδα από τις συμβάσεις παραχώρησης να μας είναι γνωστά με τον πιο διάφανο τρόπο. Τώρα θα αναφερθώ σε δύο-τρία θέματα ακόμη, τα οποία ήταν και δεσμεύσεις σας, κύριε Υπουργέ. Εμείς έχουμε πει ότι με αυτές τις συμβάσεις παραχώρησης, επειδή δεν υπάρχει και θεσμικό πλαίσιο που να θέτει τουλάχιστον τους κύριους άξονες για το πώς πρέπει να γίνονται αυτές οι συμβάσεις παραχώρησης, καλείται η Ελληνική Βουλή να κάνει τα πάντα: να εγκρίνει τη χάραξη, να εγκρίνει το ένα, να εγκρίνει το άλλο, να εγκρίνει τελικά την αποδυνάμωση της συμβολής και της επίβλεψης κ.λπ. των Υπηρεσιών, τις οποίες θα μπορούσε να ελέγξει, και να μεταφέρει ένα μεγάλο μέρος αυτών στον ανεξάρτητο μηχανικό που κάνει τη μελέτη, που έχει την ευθύνη του ποιοτικού ελέγχου και ο οποίος ανεξάρτητος μηχανικός προτείνεται και ενσωματώνεται στο έργο από τον Παραχωρησιούχο, από τον κατασκευαστή. Εμείς όμως θέλουμε να ελέγχουμε αυτή την κατάσταση και οι πολίτες και εμείς ως Βουλευτές, οι οποίοι έχουμε και όλη αυτή την ευθύνη τώρα -χωρίς να έχουμε αυτές τις αρμοδιότητες- να κυρώσουμε τα πάντα. ʼρα εμείς θέλουμε εδώ –και το είχατε υποσχεθεί αυτό, κύριε Υπουργέ- να ενισχύσουμε το δημόσιο έλεγχο, την επίβλεψη. Θέλουμε να ενισχύσουμε το ρόλο της. Είναι πολύ αποδυναμωμένος. Θέλουμε να ενισχύσουμε το ρόλο της για να μπορούμε ακριβώς να κάνουμε αυτόν τον έλεγχο και από την άλλη πλευρά για να μπορούν να σταθούν, να υπάρξουν, να αναβαθμιστούν και να ενισχυθούν οι δημόσιες τεχνικές υπηρεσίες. Σ’ αυτά τα έργα μέχρι τώρα για να τα προετοιμάσουν έκαναν πάρα πολύ σημαντική δουλειά κι έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό και τα έφθασαν εδώ που τα έφθασαν. Εγώ θεωρώ ότι σχεδόν η μισή δαπάνη του έργου έχει καταβληθεί με όλη αυτή την προσπάθεια. Αν βάλει κανείς και τις απαλλοτριώσεις και τις φορολογικές απαλλαγές που έχει ο ανάδοχος και τη χρηματοδοτική συμβολή λίγο πολύ είναι το έργο του ελληνικού λαού, του Δημοσίου. Και σ’ αυτά τα τριάντα χρόνια δηλαδή στα χρόνια της κατασκευής και λειτουργίας του έργου μέσω της Αυτοδιοίκησης, των Υπηρεσιών, αλλά και μέσω των βουλευτών που εκλέγει, θέλει να έχει έναν έλεγχο σ’ αυτό. ʼρα θέλει να έχει μία μεγαλύτερη, καλύτερη συμβολή στην επίβλεψη από τις τεχνικές δημόσιες υπηρεσίες. Αυτό το περιμένει και η «Εγνατία Οδός ΑΕ», για να μπορέσει και να κρατήσει τις δυνάμεις της και να έχει ρόλο σ’ αυτά τα έργα και να μεταφέρει την τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει μέχρι τώρα η «Εγνατία Οδός Α.Ε.». Το περιμένουν και οι κεντρικές Υπηρεσίες, όπως ο ΟΑΠ, και άλλες Υπηρεσίες περιφερειακές, που πρέπει να τους δώσετε ρόλο. Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε, λέγοντας ότι αυτή τη στιγμή, κύριε Υπουργέ, τα θέματα του ποιοτικού ελέγχου είναι μετέωρα. Η μεν Αντιπολίτευση σας εγκαλεί γιατί ακόμη δεν έχει κατοχυρωθεί από το Υπουργείο Οικονομίας ο διαγωνισμός για τον ΕΣΠΕΛ. Εγώ δεν έχω καμία πρεμούρα γι’ αυτό. Γι’ αυτό που έχω πρεμούρα είναι να αναβαθμίσετε το ΚΕΔΕ, τα εργαστήριά του κ.λπ., να αναβαθμίσετε δηλαδή αυτές τις Υπηρεσίες του Δημοσίου που μπορούν να ασκήσουν τον ποιοτικό έλεγχο. Τα άλλα είναι συμπληρωματικά. Αυτές είναι οι κύριες Υπηρεσίες και αυτές πρέπει να αναβαθμίσετε. Και σ’ αυτό το θέμα έχουμε καθυστερήσει. Κι ένα τελευταίο θα ήθελα να πω, κύριε Υπουργέ. Δώσατε χθες στη δημοσιότητα το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο. Εάν σας φθάνει ο χρόνος θα θέλαμε από σας δύο-τρεις παρατηρήσεις. Και οπωσδήποτε μετά τις διακοπές της Βουλής θα θέλαμε να έρθετε στην αντίστοιχη Επιτροπή. Εμάς δεν μας φθάνει ο αριθμός των Βουλευτών για να σας καλέσουμε γι’ αυτό το θέμα, αλλά θέλαμε να πάρετε την πρωτοβουλία και να έρθετε να μας ενημερώσετε για να ακούσετε και τις δικές μας απόψεις.