Home Ομιλίες Ομιλία κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης "Συνήγορος του Καταναλωτή-ρύθμιση θεμάτων του Υπουργείου Ανάπτυξης"

Ομιλία κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης "Συνήγορος του Καταναλωτή-ρύθμιση θεμάτων του Υπουργείου Ανάπτυξης"

E-mail Εκτύπωση PDF
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι γεγονός ότι οι ανεξάρτητες αρχές έχουν δημιουργηθεί από την ανάγκη που έχει προκύψει από τη δυσλειτουργία του κράτους και από την αδυναμία που έχουμε διαπιστώσει όλοι μας στο να ανταποκριθεί σε όλα εκείνα που οφείλει αυτό να εξασφαλίζει στους πολίτες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που διαπιστώνουμε ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα, όπως τώρα μια δυσλειτουργία στα θέματα της αγοράς, όπως προηγουμένως με το Συνήγορο του Πολίτη, σημαντικές δυσλειτουργίες στη δημόσια διοίκηση, ότι θα πρέπει να οδηγούμαστε έτσι εύκολα στις ανεξάρτητες αρχές ή σε διάφορα ειδικά Σώματα Ελέγχου. Κι αυτό το λέω γιατί τα τελευταία χρόνια που έχει ξεκινήσει αυτή η προσπάθεια με τις ανεξάρτητες αρχές ή με τα Ειδικά Σώματα, έχουμε γίνει μάρτυρες πολλές φορές της κακής απόδοσης αυτών και των Ειδικών Σωμάτων. Έχουμε συμφωνήσει πολλές φορές και εμείς ως χώρος στην ίδρυση των διαφόρων εσωτερικών διευθύνσεων, Σωμάτων Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, Υπηρεσιών, Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης κλπ. Αποτελέσματα όμως απ' αυτές τις παρεμβάσεις δεν υπάρχουν και τα πράγματα παραμένουν εξίσου δύσκολα. Δεν χρειάζεται να αναφερθώ στις τελευταίες εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη ακόμα και για διαφθορά στα Σώματα αυτά. Και δεν χρειάζεται βέβαια να αναφερθώ στο ότι οι εκθέσεις αυτές καταγράφουν συνεχώς ότι στα θέματα της αρμοδιότητάς του τουλάχιστον ο Συνήγορος του Πολίτη, διαπιστώνει ότι υπάρχουν και διατυπώνονται πάρα πολλά προβλήματα των πολιτών. Η ύπαρξη, λοιπόν, και η λειτουργία μιας ακόμη ανεξάρτητης αρχής, όπως αυτή που προτείνεται με το σημερινό νομοσχέδιο, που αφορά πλέον ιδιωτικές τρόπον τινά σχέσεις -δηλαδή σχέσεις του πολίτη με τον ιδιωτικό τομέα και με τους προμηθευτές- μπορεί να δημιουργήσει μια χρήσιμη συζήτηση. Είναι μια ευκαιρία να αναλογιστούμε όλοι αν θα λύσουμε μόνο τα προβλήματα της αγοράς, της ποιότητας των προϊόντων, της σήμανσης, της πιστοποίησης, της ακρίβειας, των υπερβολικών τιμών, της μη διασφάλισης της υγιεινής των τροφίμων κ.λ.π.. Θα τα λύσουμε μόνο με αυτό το όργανο και πολύ περισσότερο έτσι όπως προτείνεται; Πρώτον και κύριον, θα πρέπει σε αυτήν την επί της αρχής συζήτηση να δούμε τους αρμόδιους οργανισμούς του δημοσίου που έχουν ως σκοπό την προστασία και τον έλεγχο της αγοράς για την προστασία του καταναλωτή, της υγείας, της ασφάλειας και των τιμών. Θα πρέπει να δούμε τη λειτουργία του Συνηγόρου του Καταναλωτή στην κατεύθυνση της υποβοήθησης, της συνεργασίας και της ενημέρωσης μαζί με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους και τις οργανώσεις των καταναλωτών, ούτως ώστε να υπάρχει πράγματι ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα μέσα από την προτροπή του πολίτη να προστρέχει με μεγαλύτερη ευκολία στο Συνήγορό του. Όμως, μέσα απ' αυτό το νομοσχέδιο δεν φαίνεται να αντιμετωπίζονται έτσι τα πράγματα. Στο νομοσχέδιο αυτό προβάλλεται ιδιαίτερα ο ρόλος της διαμεσολάβησης του Συνηγόρου του Καταναλωτή. Ενώ ο ίδιος ο τίτλος -και στην ουσία εμείς με αυτό θα συμφωνήσουμε- λέει ότι είναι ο Συνήγορος του Καταναλωτή, τελικά ο ρόλος του κατά κύριο λόγο είναι να διαμεσολαβεί, ούτως ώστε κάπου οι διαφορές να απαλύνονται και να μην οδηγούνται τα πράγματα στη δικαστική οδό και στην επιβάρυνση και του ενός και του άλλου με τις διαδικασίες της δικαστικής οδού. Εμείς θα μπορούσαμε να δούμε λίγο τη λειτουργία του Συνηγόρου του Πολίτη μέχρι τώρα. Το συζητήσαμε αυτό στην Επιτροπή. Θα πρέπει να δούμε τη λειτουργία του Συνηγόρου του Πολίτη σε δύο θέματα: Πρώτον, στα θέματα των αρμοδιοτήτων που έχει και τα ζητήματα που αντιμετωπίζει με τη δημόσια διοίκηση και κατ' αντιστοιχία να δώσουμε στο Συνήγορο του Καταναλωτή τις ίδιες αρμοδιότητες σε σχέση με την άλλη πλευρά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας της αγοράς, των προμηθευτών -δεν γίνεται αυτή η αντιστοιχία- και δεύτερον, στα θέματα της επιλογής του Συνηγόρου του Πολίτη που τα συζητήσαμε στην Επιτροπή. Τελικά για μας δεν έχει κλείσει το θέμα ότι θα μπορεί και αυτός να ακολουθήσει τον ίδιο επιτυχημένο τρόπο επιλογής που προέβλεψε το Σύνταγμα για το Συνήγορο του Πολίτη, δηλαδή να καθορίζεται μέσα από τη Διάσκεψη των Προέδρων. Εφόσον νομοθετήσουμε αυτό με το νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα, θα μπορεί στη συνέχεια να ζητηθεί η τροποποίηση του Κανονισμού, ούτως ώστε να προβλεφθεί με τη συμπλήρωση αυτή του Κανονισμού και η επιλογή του Συνηγόρου του Πολίτη από τη Διάσκεψη των Προέδρων με πράγματι ενισχυμένη πλειοψηφία. Έτσι θα είναι πιο συναινετική και πιο αντικειμενική η επιλογή του Συνηγόρου του Καταναλωτή, θα προστατεύεται το κύρος του και θα δίνονται περισσότερες δυνατότητες στη λειτουργία του. Εμείς θα βλέπαμε με θετικό πνεύμα το Συνήγορο του Καταναλωτή, εφόσον θα έπαιζε έναν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο για τα θέματα της διασφάλισης της ποιότητας, της ουσιαστικής προβολής της σήμανσης των διαφόρων προϊόντων είτε αυτά είναι τρόφιμα είτε είναι άλλα προϊόντα που απευθύνονται στον καταναλωτή. Και θα μπορούσε να συμβάλλει ουσιαστικά στο να λείψουν αυτές οι παρελκυστικές, πολλές φορές, υπέρμετρες διαφημίσεις, που διαστρεβλώνουν τα πράγματα, που επιβαρύνουν τις τιμές. Και βέβαια να μπορέσει να συνεργαστεί με όλους τους άλλους φορείς και να ξεκινήσει μια ουσιαστική καμπάνια από τη μια πλευρά για τα θέματα της υγιεινής διατροφής, για τα θέματα της ασφάλειας των τροφίμων και βέβαια για τα θέματα της ανάδειξης από εκείνους τους προμηθευτές που έχουν πράγματι προϊόντα ποιότητας πιστοποιημένα και καταβάλλουν κάθε προσπάθεια ούτως, ώστε αυτά και κατάλληλα να είναι και σε κατάλληλες τιμές να διατίθενται στην αγορά. Ένας ρόλος, έτσι όπως διατυπώνεται από το νομοσχέδιο, απλώς διαμεσολαβητή, δεν νομίζουμε ότι μπορεί στην ουσία να βοηθήσει σε αυτή την κατεύθυνση. Εμείς δίνουμε πολύ μεγάλη σημασία στη συμβολή που θα μπορούσε να έχει ο Συνήγορος του Καταναλωτή στα θέματα και στις ευθύνες που έχουν οι φορείς του Δημοσίου, ο ΕΦΕΤ και οι άλλοι σχετικοί μηχανισμοί, που δημιουργούν το πλέγμα προστασίας και δημιουργούν βέβαια και ένα πλέγμα προστασίας απέναντι στον άκρατο ανταγωνισμό και στη μεγάλη αύξηση των τιμών που διακρίνει την εποχή μας. Γιατί δεν είναι μόνο ένα στοιχείο πολύ σημαντικό της χώρας μας, αλλά είναι ένα στοιχείο της παγκοσμιοποιημένης αγοράς, η οποία παγκοσμιοποιημένη αγορά με τον τρόπο διαχείρισής της με νεοφιλελεύθερες πολιτικές έχει εναποθέσει τη λειτουργία της στον άκρατο ανταγωνισμό και στην ιδέα του μεγάλου κέρδους και όχι βέβαια της προστασίας είτε του καταναλωτή είτε του περιβάλλοντος. Υπάρχουν πάρα πολλά προβλήματα. Όλα τα συστήματα, και τα φιλελεύθερα συστήματα και τα σοσιαλιστικά και τα αριστερά συστήματα διαπιστώνουν σήμερα ότι ο άκρατος ανταγωνισμός δημιουργεί πολλά προβλήματα στα προϊόντα, δημιουργεί πολλά προβλήματα στο περιβάλλον, στη διατροφική αλυσίδα και κυρίως συμπιέζει και καταπιέζει τον καταναλωτή. Και μέσα απ' αυτή τη διαπιστωμένη πλέον ανάγκη, θα πρέπει κι εμείς να επιλέξουμε αυτούς τους μηχανισμούς, που σε συνεργασία με τους κρατικούς μηχανισμούς θα μπορέσουν να προστατεύσουν κατά το δυνατόν καλύτερα τους καταναλωτές. Πραγματικά, φαίνεται εδώ ο Συνήγορος του Καταναλωτή να έχει τριάντα πέντε -αν θυμάμαι καλά- ειδικευμένους συμβούλους. Τι θα τους κάνει αυτούς τους ειδικευμένους συμβούλους; Θα τους χρησιμοποιήσει πιο πολύ για να παίξει αυτό το ρόλο της διαμεσολάβησης μεταξύ της αγοράς και του καταναλωτή, ο οποίος έρχεται και εκφράζει τα παράπονά του στο Συνήγορο του Καταναλωτή, και εκεί πέρα θα εξαντλήσουν όλο τους το έργο; Δεν έχουν ένα πολύ έργο να επιτελέσουν και στην κοινωνία, αλλά και απέναντι στους ίδιους τους κρατικούς μηχανισμούς; Δεν πρέπει να είναι συνεργάτες και σύμβουλοι -αφού μπορούν να έχουν αυτή την ευχέρεια της ανεξάρτητης αρχής- και να έρχονται πολύ πιο εύκολα σε συνεννόηση και με τους καταναλωτές, αλλά και με τους προμηθευτές, πράγμα που δεν θα μπορούσαν να το κάνουν οι κρατικές αρχές; Από την άλλη πλευρά, θα μπορούσαν να συνεργαστούν πάρα πολύ καλά με τις οργανώσεις των καταναλωτών, οι οποίες είναι πάρα πολύ έγκυρες, πάρα πολλές, ακριβώς γιατί είναι πάρα πολλά τα προβλήματα, τα οποία έχει δημιουργήσει η αγορά. Και εδώ θα ήταν ουσιαστικός και ο ρόλος της ενημέρωσης προς το κοινό, τον οποίο θα μπορούσε να παίξει ο Συνήγορος του Καταναλωτή. Αυτόν όμως το ρόλο της ενημέρωσης καθόλου, μα καθόλου δεν τον προβλέπει το νομοσχέδιο αυτό. Θα έχει πάρα πολλά στοιχεία και με τους εξειδικευμένους συμβούλους, αλλά και με την εμπειρία του από τα προβλήματα, τα οποία έρχονται στο Συνήγορο του Καταναλωτή. Θα έχει πάρα πολλά να δώσει απέναντι στην κοινωνία, απέναντι στους πολίτες για το πώς πρέπει να χειρίζονται πράγματι τα θέματα της αγοράς. Και δεν θα συμφωνήσω με αυτό που αναφέρεται στη σελίδα 2 της αιτιολογικής έκθεσης. Τι θα κάνει ο Συνήγορος του Καταναλωτή; Θα μπορούσε να έχει και αυτό το ρόλο που περιγράφετε εδώ, παρ' όλο που δεν συμφωνώ. Βάλτε και κάποιους άλλους όρους σε αυτό τον Συνήγορο του Καταναλωτή. Δεν είναι δυνατόν να συμπιέζεται ο ρόλος του στη δυνατότητα ρύθμισης των διαφορών των καταναλωτών με αποτελεσματικό και ενδεδειγμένο τρόπο μέσω εξωδικαστικής διαδικασίας. Και αυτό αποτελεί σαφή μέριμνα για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στη λειτουργία της αγοράς και της αύξησης της ικανότητας τους να εκμεταλλευθούν πλήρως τις δυνατότητες που τους προσφέρει η αγορά. Μπορεί να προσφέρει η αγορά δυνατότητες ή μπορεί να προσφέρονται μέσα από τον ανταγωνισμό κάποιες δυνατότητες, αλλά η αγορά δημιουργεί και πάρα πολλά προβλήματα. Συμπιέζει τον καταναλωτή, δημιουργεί πάρα πολλά προβλήματα και πολλές φορές προβλήματα που αφορούν την ίδια την υγεία του καταναλωτή. Να μην πούμε για άλλα προβλήματα κοινωνικά που αφορούν και την ασφάλεια των άλλων προϊόντων και με τη διαφήμιση την αλλαγή της κουλτούρας τους, στην επιβολή άλλων πραγμάτων κ.ο.κ. Μπορούμε στην κατ' άρθρον συζήτηση να συμπληρώσουμε αυτό εδώ το νομοσχέδιο, να συμπληρώσουμε το ρόλο του Συνηγόρου του Καταναλωτή, ώστε αν η κυβέρνηση θέλει και είναι αυτός ο σκοπός της να είναι πράγματι ο Συνήγορος του Καταναλωτή και όχι να είναι ο διαμεσολαβητής ή ο συνήγορος του προμηθευτή. Γιατί εμένα περισσότερο το δεύτερο μου φαίνεται παρά το πρώτο που έχει και ως τίτλο αυτό το νομοσχέδιο. Επί τη ευκαιρία αυτής της συζήτησης θα ήθελα να μας διευκρινιστεί εδώ από τον κύριο Υπουργό τι θα κάνουμε με το θέμα των σχέσεων του πολίτη με το τραπεζικό σύστημα. Αυτή τη στιγμή ο πολίτης με τις δυσκολίες που έχει, έχει εμπιστευθεί την καταναλωτική πίστη. Χρησιμοποιεί υπέρμετρα το τραπεζικό σύστημα ακόμη και για τα στοιχειώδη είδη διατροφής. Κατά τα άλλα, οι δείκτες ανάπτυξης της χώρας καλά κρατούν, ενώ η επιδείνωση και ο δανεισμός των μικρών νοικοκυριών τεράστιος, για να απολαμβάνουν διάφορα πράγματα που τους υπόσχεται η αγορά και να τα ακριβοπληρώνουν. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πάρα πολλά προβλήματα ακόμη και στην ενημέρωση και στην προστασία του καταναλωτή απέναντι στο τραπεζικό σύστημα που προσφέρει αφειδώς και δωρεάν διακοπές στον εργαζόμενο ο οποίος δεν μπορεί να τα κάνει με κανέναν άλλο τρόπο και που μετά βέβαια εγκλωβίζεται απ' αυτό τον δανεισμό σε ένα σωρό τόκους και άλλες δεσμεύσεις. Είχαμε τονίσει στον Συνήγορο του Πολίτη στην προηγούμενη κυβέρνηση ότι μπορούσε, παρ' όλο που ασχολείται με κρατικές σχέσεις, να ασχολείται με θέματα που αφορούν τις σχέσεις πολίτη με το τραπεζικό σύστημα. Επαναλαμβάνουμε και τώρα ότι αν θέλουμε να έχουμε Συνήγορο του Καταναλωτή, θα μπορούσαμε να μεταφέρουμε εδώ αυτά τα ζητήματα και τον πρόσθετο ρόλο. Αν βέβαια θέλουμε να έχουμε ένα ρόλο διαμεσολαβητή, θα αφήσετε τον τραπεζικό διαμεσολαβητή να παίζει αυτό το ρόλο, που για μένα δεν παίζει κανέναν και επομένως να αφήσουμε τελικά έξω εντελώς το θέμα της προστασίας του πολίτη ή έστω της ενημέρωσης σε σχέση με αυτά τα οποία διαπραγματεύεται ή με τις σχέσεις που έχει με το τραπεζικό σύστημα. Υπάρχουν κάποιες παρατηρήσεις από το ΙΝΚΑ όσον αφορά το θέμα των νομαρχιακών επιτροπών και όσον αφορά βέβαια τις οργανώσεις των καταναλωτών και θα έπρεπε αυτές τις παρατηρήσεις να τις δούμε ούτως ώστε να διορθωθούν αυτά τα πράγματα στην κατ' άρθρον συζήτηση αυτού του νομοσχεδίου. Ευχαριστώ.