Home Ομιλίες Ομιλία κατά την επερώτηση αρμοδιότητας των Υπουργείων Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, και Ανάπτυξης, του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς, σχετικά με τη νομοθεσί

Ομιλία κατά την επερώτηση αρμοδιότητας των Υπουργείων Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, και Ανάπτυξης, του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς, σχετικά με τη νομοθεσί

E-mail Εκτύπωση PDF
Κύριε Πρόεδρε με στοιχεία από την ελληνική πραγματικότητα για τα εργατικά ατυχήματα στο χώρο της οικοδομής και των δημοσίων έργων θα προσπαθήσω να καταδείξω τη μεγάλη ανάγκη για την εφαρμογή θεσμών πρόληψης του εργασιακού κινδύνου. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία ατυχημάτων των τελευταίων ετών στην Ελλάδα το 20%-25% του συνόλου των εργατικών ατυχημάτων και το 50% περίπου των θανατηφόρων συνέβησαν στις οικοδομές και στα δημόσια έργα. Ανάλογα υψηλά ποσοστά υπάρχουν και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Συνασπισμός έχει θέσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια το θέμα της προτεραιότητας της εφαρμογής των θεσμών πρόληψης του εργατικού κινδύνου. Το μεγάλο έλλειμμα στον τόπο σήμερα δεν είναι η παραγωγή ή η τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου αλλά η εφαρμογή του στην οποία θα πρέπει να ενταθούν ακόμη περισσότερο οι προσπάθειες που εμπίπτουν στα εμπλεκόμενα μέρη και κυρίως στην πολιτεία καθώς είναι γεγονός ότι στον τομέα αυτό υπάρχει δραματική υστέρηση. Η δημιουργία του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας και η στελέχωσή του με τεχνικούς, υγειονομικούς και κοινωνικούς επιθεωρητές εργασίας είναι ένας θεσμός που πρέπει να ενισχυθεί τόσο στην οργάνωσή του όσο και στην υλικοτεχνική του υποδομή. Επίσης ήταν θετική η δημιουργία των πρώτων εξωτερικών και εσωτερικών υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης του εργασιακού κινδύνου, δεν μπορεί όμως αυτός ο θεσμός να παραμένει ανενεργός και να οδηγείται στο μαρασμό. Παρόλο που το θεσμικό πλαίσιο έχει ενισχυθεί υπάρχουν ακόμη τομείς στους οποίους δεν έχει σημειωθεί αντίστοιχη πρόοδος. Επισημαίνουμε την ενεργοποίηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος από την αγωγή επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας στη βασική εκπαίδευση μέχρι την καθιέρωση στα ΑΕΙ σχετικών ειδικοτήτων και τη διεξαγωγή έρευνας, την αφύπνιση του ασφαλιστικού συστήματος προκειμένου αυτό να σταματήσει να επωμίζεται παθητικά το κόστος των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών και να λάβει πρωτοβουλίες για το δραστικό περιορισμό του. Και αυτό γιατί είναι τεράστια τα ποσά τα οποία θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν μέσω της πρόληψης, πόροι που για την Ελλάδα εκτιμάται ότι μπορεί να υπερβαίνουν και το 1,5 εκατομμύριο ευρώ. Σύμφωνα λοιπόν με μια έρευνα που έχει γίνει σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον κλάδο των οικοδομών και των δημοσίων έργων ο οποίος αντιπροσωπεύει το 10% περίπου του ΑΕΠ, άνω του 90% των επιχειρήσεων του κλάδου είναι μικρομεσαίες, άνω του 75% απασχολούν λιγότερους από 10 εργαζόμενους και άνω του 95% λιγότερους από 20 εργαζόμενους. Στον κλάδο αυτό απασχολείται περίπου 7% του συνόλου των μισθωτών και συμβαίνει περίπου το 15% των εργατικών ατυχημάτων και το 30% είναι θανατηφόρα. Πρέπει λοιπόν να δούμε σε αυτό το χώρο ο οποίος έχει και τα περισσότερα ατυχήματα ποιες είναι εκείνες οι ενέργειες οι οποίες πρέπει να γίνουν, τι καταγράφουν αυτές οι έρευνες. Καταγράφουν ότι βασικές αιτίες που ευνοούν τα ατυχήματα είναι οι πολλές εργασίες που γίνονται συγχρόνως υπό πίεση χρόνου για την τήρηση προθεσμιών από το ίδιο ή διαφορετικά συνεργεία στην ίδια την επιχείρηση. Μερικές φορές οι εργασίες γίνονται σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις εν λειτουργία οπότε προστίθενται και άλλοι κίνδυνοι που μπορεί να μην έχουν εκτιμηθεί σωστά. Το εργατικό δυναμικό δεν είναι σταθερό και συνήθως δεν έχει υποστεί επαγγελματική κατάρτιση. Υπάρχει μεγάλο ποσοστό απασχόλησης έκτακτων και εποχιακών εργαζομένων καθώς και εργαζόμενοι ξένης εθνικότητας με δυσκολίες συνεννόησης και κατανόησης των οδηγιών. Το ποσοστό απασχόλησης των ελεύθερων επαγγελματιών, που συχνά δεν γνωρίζουν ή δεν τηρούν τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας και δεν συνεργάζονται στην εφαρμογή τους στο εργοτάξιο, είναι πάρα πολύ υψηλό. Θα μου πείτε σε μία αγορά που όλο και περισσότερο οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές πιέζουν για τον άκρατο ανταγωνισμό, πώς είναι δυνατόν τα παραπάνω προβλήματα να αντιμετωπιστούν; Για τη χώρα μας η σοβαρότητα του θέματος του εργασιακού κινδύνου, υπό το πρίσμα αυτών των ερευνών που έχουν γίνει και στα άλλα ευρωπαϊκά κράτη, μας δείχνει ότι η ελληνική πραγματικότητα είναι ακόμα χειρότερη. Όσον αφορά τα στοιχεία για τον εργασιακό κίνδυνο, τα τεχνικά έργα έχουν θλιβερά πρωτεία τόσο στα θανατηφόρα ατυχήματα, με ποσοστό πάνω από 50%, όσο και στο σύνολο που καταγράφει το ΙΚΑ, με ποσοστό πάνω από 26%. Σημαντικές είναι οι αδυναμίες των ελεγκτικών μηχανισμών, τόσο του Υπουργείου Εργασίας, όσο και του ΥΠΕΧΩΔΕ. Παρόλο που προγραμματίστηκε μία σημαντική στελέχωση των υπηρεσιών αυτών, τα πράγματα καθυστερούν. Και το κυριότερο είναι ότι δεν έχουν ξεπεραστεί οι ιστορικές αδυναμίες της Επιθεώρησης Εργασίας, οι οποίες είχαν ενταχθεί στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκησης την περίοδο 1994-1999. Αυτές ήταν παντελώς αδύναμες να ασκήσουν οτιδήποτε άλλο. Στο ΥΠΕΧΩΔΕ ιδρύθηκε το 1999 η Διεύθυνση Ποιότητας των Δημοσίων Έργων που ενέταξε εκεί και τα θέματα συμβατικών όρων, σύνταξης υποδειγματικών διαδικασιών κλπ. για τα θέματα της ασφάλειας των έργων. Τα Τμήματα αυτά ακόμα αναζητούν το ρόλο τους. Βασικές αιτίες: Η αύξηση της ανεργίας, οι ελαστικές σχέσεις εργασίας που συνοδεύονται από επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και τον περιορισμό των εργατικών διεκδικήσεων για την εφαρμογή της νομοθεσίας. Η αύξηση των μεγάλων τεχνικών έργων τα οποία, όπως μαρτυρούν τα γεγονότα, δεν διαθέτουν πάντοτε την απαιτούμενη πολιτική πρόληψης του εργασιακού κινδύνου. Τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα των τεχνικών έργων που υλοποιούνται, αλλά και όσων προγραμματίζονται, με αποτέλεσμα πολλές φορές να παρακάμπτονται οι διαδικασίες, ακόμα και οι νόμιμες απαιτήσεις για τη διασφάλιση του εργασιακού κινδύνου. Θλιβερό αποτέλεσμα αυτών ήταν τα έργα της Ολυμπιάδας του 2004. Τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα δεν έδιναν καμία δυνατότητα προληπτικού ελέγχου. Υπήρχαν επίσης, οι αδυναμίες των μελετών που υπάρχουν και στα άλλα μεγάλα έργα. Το να μπορέσει, δηλαδή, κανείς από τη μελέτη να προβλέψει όλους τους κινδύνους και να μην μεταφέρει όλα τα προβλήματα στην κατασκευή. Όλα αυτά έφεραν τα θλιβερά αποτελέσματα. Η μελέτη του έργου, η μη οργάνωση της ασφάλειας εργασίας, στελέχωσης του έργου κλπ, ο μη έγκαιρος προγραμματισμός των εργασιών: όλα συσσωρεύτηκαν τον τελευταίο χρόνο. Είχαμε προβλέψει τότε -και τα είχαμε πει πάρα πολλές φορές- ότι τα χρονοδιαγράμματα των έργων και ο τρόπος με τον οποίο εκτελέστηκαν είχαν τραγικά προδιαγράψει το αποτέλεσμα των θανατηφόρων ατυχημάτων. Δεκατρία θανατηφόρα ατυχήματα και ένα σωρό άλλα στο Ολυμπιακό Χωριό. Μπροστά, λοιπόν, σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα εμείς προτείνουμε τη λήψη μέτρων για τα δημόσια έργα, τις οικοδομές και τις κατασκευές από τη φάση της μελέτης του έργου. Δηλαδή, εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος 305 που αναφέρεται στο θεσμό του Συντονιστή Ασφάλειας Εργασίας κατά τη μελέτη. - Τη λειτουργία, επιτέλους, της Γενικής Διεύθυνσης Ποιότητας Δημοσίων Έργων που έχει αναλάβει τη σύνταξη υποδειγματικών συμβατικών όρων για τα θέματα ασφάλειας και μελέτης του έργου και κατά τη μελέτη και κατά την κατασκευή, την εκπαίδευση των στελεχών που ασκούν καθήκοντα επίβλεψης στα τεχνικά έργα κ.ο.κ. - Την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ελεγκτικών μηχανισμών και κυρίως την βούληση για την εφαρμογή της νομοθεσίας. - Τη γενναία ενίσχυση της Γενικής Ασφάλειας Υγιεινής και Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας. - Την ενίσχυση και αξιοποίηση του θεσμού των εξωτερικών υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης. Θα πρέπει να ακολουθήσουν βελτιώσεις θεσμικού χαρακτήρα, δεν όμως έχω χρόνο να τις αναφέρω. Εκείνο που πρέπει να προχωρήσει είναι τα θέματα της εφαρμογής της νομοθεσίας που υπάρχει μέχρι τώρα. Ασφαλώς όλα αυτά τα πράγματα στον τομέα των τεχνικών έργων δεν εξαντλούνται σε αυτή εδώ την εισήγηση. Τα σημαντικότερα απ’ αυτά είναι η ενεργοποίηση των ασφαλιστικών οργανισμών, κυρίως του ΙΚΑ, με την εφαρμογή πολιτικών πρόληψης του εργασιακού κινδύνου, με τη δημιουργία τμημάτων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και ΤΕΙ για την εκπαίδευση ειδικών ασφάλειας εργασίας, την ευαισθητοποίηση των εργοδοτών, πράγματα κρίσιμα για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου και αποδοτικού συστήματος, για να προλάβουμε τους εργασιακούς κινδύνους, για να προστατέψουμε τους εργαζόμενους και την υγεία τους, για να μην είμαστε η χώρα εκείνη που στον τομέα των οικοδομών, των δημοσίων έργων και των κατασκευών έχει τα μεγαλύτερα ατυχήματα από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ευχαριστώ πολύ.