Home Ομιλίες Τοποθέτηση στη συζήτηση της επερώτησης του ΣΥΝ προς τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών σχετικά με το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης

Τοποθέτηση στη συζήτηση της επερώτησης του ΣΥΝ προς τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών σχετικά με το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης

E-mail Εκτύπωση PDF
Συζητώντας είτε κατά το κοινοβουλευτικό έργο και έλεγχο είτε στην κοινωνία με τους ενδιαφερόμενους φορείς για τα θέματα σχεδιασμού και υλοποίησης του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, δυστυχώς κάθε φορά έρχονται στο προσκήνιο τόσο τα προβλήματα της ορθολογικής διαχείρισης των κοινοτικών και εθνικών πόρων, όσο και οι αναπτυξιακές επιλογές σε έργα, προγράμματα και δράσεις. Συζητάμε για το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα της χώρας και ίσως το τελευταίο αυτής της κλίμακας, από το οποίο θα έπρεπε και θα μπορούσε κανείς να περιμένει να δημιουργηθεί η μεγάλη ευκαιρία για την ανάπτυξη και την απασχόληση, για την προώθηση της πραγματικής σύγκλισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχουμε επισημάνει επανειλημμένα ότι ο σχεδιασμός και οι μηχανισμοί υλοποίησης του προγράμματος παρουσιάζουν μεγάλες αδυναμίες. Το νομοθετικό πλαίσιο διαχείρισης ήρθε με μεγάλη καθυστέρηση, για να υποτάξει τελικά το σχεδιασμό και τη συμμετοχή στο συγκεντρωτικό σύστημα διαχείρισης. Αντί της αποτελεσματικότητας, της ποιότητας και της διαφάνειας που έπρεπε να επιδιώκεται μετά την εμπειρία του Α΄ και του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, δημιουργήθηκε ένας γραφειοκρατικός και συγκεντρωτικός μηχανισμός, που μεταφέρει την όλη διαδικασία σε μηχανισμούς που δεν λογοδοτούν σε πολιτικό επίπεδο ή, τουλάχιστον, δυσκολότατα ελέγχονται. Φθάσαμε έτσι στον τρίτο χρόνο και η πορεία υλοποίησης του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης δημιουργεί όχι μόνο σε εμάς αλλά και σε όλο τον πολιτικό κόσμο, στην Αυτοδιοίκηση και στους λοιπούς φορείς υλοποίησης, σοβαρές ανησυχίες για την εξέλιξή του και όχι μόνο σε επίπεδο απορροφητικότητας, αλλά ακόμη και γι’ αυτήν την αποτελεσματικότητά του. Η Κυβέρνηση μέσω των αρμοδίων Υπουργών ή δεν μας πληροφορεί ή παραπληροφορεί την κοινή γνώμη με ασάφειες και γενικότητες. Τα αληθή στοιχεία γύρω από τις δεσμεύσεις και τις πληρωμές των επιμέρους επιχειρησιακών προγραμμάτων τα κρατά για τον εαυτό της και γι’ αυτό σήμερα επιχειρούμε εμείς μέσω του κοινοβουλευτικού ελέγχου να πάρουμε σαφείς απαντήσεις, μακριά από τη μέχρι σήμερα ατέλειωτη φιλολογία, τις ωραιοποιήσεις, τις λογιστικές μεθοδεύσεις και τα τεχνάσματα. Και αυτό όχι για να ασκήσουμε, κύριε Πρόεδρε, έναν άκαμπτο κοινοβουλευτικό έλεγχο, αλλά για να συνειδητοποιήσει όσο είναι καιρός και να αναλάβει τις ευθύνες της η Κυβέρνηση, ακόμη κι η Αντιπολίτευση και εμείς, αν μας αναλογούν, για το κορυφαίο αυτό ζήτημα της περιφερειακής ανάπτυξης της χώρας μας. Αναλυτικότερα: Οι διαχειριστικές αρχές και ιδιαίτερα η κεντρική διαχειριστική αρχή παρουσιάζουν προβλήματα δυσλειτουργίας και είχαμε δίκιο το 2000 στις επισημάνσεις μας. Μετά από τη μεγάλη καθυστέρηση στη σύστασή τους, σήμερα λειτουργούν πλέον του ενός έτους, με ακριβοπληρωμένο, εξειδικευμένο –υποτίθεται- προσωπικό και η απογείωση των προγραμμάτων δεν έχει γίνει. Βασικές αιτίες γι’ αυτό: Η ανεπάρκεια των διαχειριστικών αρχών, προκειμένου να εξειδικεύσουν τις επιμέρους κατευθύνσεις για τη διαμόρφωση των προγραμμάτων και την ένταξη των έργων. Και το πολύ σημαντικότερο, ο τρόπος στελέχωσης των νέων υπηρεσιών. Νέες υπηρεσίες, που ουσιαστικά υποκατέστησαν τις γραμματείες των προηγουμένων διαχειριστικών περιόδων και μάλιστα με υψηλότατο κόστος λειτουργίας. Παραγκωνίσθηκαν και διασύρθηκαν οι δημόσιες υπηρεσίες, κεντρικές και περιφερειακές, που άλλωστε εσείς επί εικοσαετία διοικείτε, και οι οποίες αποτελούν τον κορμό των τελικών δικαιούχων, υπηρεσίες που έπρεπε να βοηθηθούν για να «ωριμάσουν» και να ολοκληρώσουν τα έργα. Κάνουμε λάθος όταν εμείς, αλλά και όλοι οι εμπλεκόμενοι θεωρούμε ότι στο 80% των υπαλλήλων των νέων υπηρεσιών έχουν προσληφθεί κατεξοχήν με το κομματικό κριτήριο και στη συνέχεια αυτό της εξειδίκευσης ή και καθόλου; Και πρέπει εδώ, κύριε Υπουργέ, να μας απαντήσετε με σαφήνεια πόσο τελικά είναι το κόστος των διαχειριστικών αρχών και με παρρησία, είστε ευχαριστημένος από την απόδοσή τους; Η Κυβέρνηση και μέσω του αρμόδιου Υπουργείου λέει στον Τύπο και στον προϋπολογισμό που κατέθεσε και διαβεβαιώνει ότι μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου του 2002 έχει ενεργοποιηθεί το 74% του συνολικού προγράμματος, με τη δημοσιοποίηση των σχετικών προσκλήσεων προς τους τελικούς δικαιούχους και ότι σ’ αυτό έχουν ενταχθεί-εγκριθεί έργα και δράσεις για το 42% του συνολικού προγράμματος. Απ’ αυτά μόλις 22% έχουν «συμβολαιοποιηθεί» στα τρία σχεδόν χρόνια που πέρασαν και με βάση τις αιτήσεις πληρωμών έχουμε εισροές κοινοτικών πόρων που ανέρχονται σε 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Διαφαίνεται έτσι θολά ότι υπάρχει μια συνολική απορρόφηση της τάξεως του 10,5% περίπου. Όλα αυτά όμως δεν σημαίνουν γενικά και αόριστα ότι είμαστε εντάξει κι ότι δεν υπάρχει κίνδυνος απωλειών πόρων μέχρι το 2004, επειδή ισχύει ο κανόνας του «ν+2». Και σε καμία περίπτωση βέβαια δεν συμμεριζόμαστε τη γενική αισιοδοξία και τον εφησυχασμό, ότι δηλαδή η πορεία είναι θετική και θα επιτευχθούν οι στόχοι της περιφερειακής ανάπτυξης και κυρίως της απασχόλησης. Τα ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία των παραπάνω δεικτών, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, το αντίθετο σημαίνουν. Είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Το 22% που έχει συμβασιοποιηθεί είναι πολύ μικρό ποσοστό για τον τρίτο χρόνο που διανύουμε, αν λάβουμε υπόψη ότι: Το μεγαλύτερο μέρος αυτού αφορά τα έργα γέφυρες του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και των οποίων η αδυναμία συμφωνίας κλεισίματος και τελικά οριστικοποίησης των έργων αυτών, είναι δεδομένη. Απαντήστε μας: Πόσο είναι το ακριβές συνολικό ποσό που έχει δεσμευθεί στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης για τα ημιτελή αυτά έργα; Δεύτερον, για τις νέες δράσεις και έργα ελάχιστα έχουν γνωστοποιηθεί. Ποιες είναι τελικά οι πραγματικές δεσμεύσεις; Είστε σίγουροι ότι μέσα από το σχήμα και τις διαδικασίες που επιλέξατε, οι νέες αυτές συμβάσεις που υπογράφηκαν από τους φορείς υλοποίησης αφορούν ώριμα και με πληρότητα μελετών έργα; Έχετε εκτιμήσει τα ποσοστά «αστοχιών», που για μας αναμένονται σημαντικά, αφού έχετε υποβαθμίσει ή ελάχιστα στηρίξει τις περιφερειακές και της αυτοδιοίκησης υπηρεσίες; Σε τι ποσοστό ανέρχονται οι προκαταβολές για να μπορεί να εκτιμήσει κανείς, σε σχέση και με τα παραπάνω προβλήματα, πόσο γυμνό και έωλο μένει ακόμη και αυτό το πενιχρό 10,5% των εισροών πληρωμής ή τα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ; Χρησιμοποιείτε συνεχώς τα στοιχεία του κλεισίματος του 2001 και βάσει αυτών συντάσσετε τους αισιόδοξους κατ’ εσάς πίνακες. Όμως, αν δούμε τους αντίστοιχους πίνακες του προϋπολογισμού, και ιδιαίτερα του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων, φαίνεται ότι η πορεία υλοποίησης Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης του 2002 έχει κάνει σημαντική κοιλιά. Φαίνεται ότι για το σύνολο του προγράμματος το 2002 οι συγχρηματοδοτήσεις θα είναι σε γενικό αριθμό μειωμένες κατά 10%, ενώ για τα περιφερειακά προγράμματα περισσότερο από 15% και για τα νομαρχιακά προγράμματα περισσότερο από 39%. Αυτό δεν φαίνεται να σας ανησυχεί. Ενώ εμείς λέμε ότι θα πρέπει να αναλάβετε τις ευθύνες σας για το ότι εγκαταλείψατε σε πόρους και δυναμικό τους φορείς υλοποίησης της περιφέρειας και της αυτοδιοίκησης. Πώς είναι δυνατόν σε επίπεδο πληρωμών τα ΠΕΠ σήμερα να καρκινοβατούν όταν στα προηγούμενα προγράμματα τα ΠΕΠ ήταν πρωτοπόρα; Ας έρθουμε τώρα στα ποιοτικά στοιχεία των απορροφήσεων. Αφιερώσατε, πλην όμως μόνο στα λόγια, το 80% του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης στην περιφέρεια. Τι συμβαίνει όμως με τους δείκτες απορρόφησης των ΠΕΠ. Στο 1,6% μόλις κυμαίνονται οι απορροφήσεις στη Θεσσαλία. Στο 2%-3% κυμαίνονται οι απορροφήσεις των ΠΕΠ δυτικής Μακεδονίας, Ηπείρου και βορείου Αιγαίου και στο 4%-5% τα υπόλοιπα, πλην βεβαίως της Αττικής που τίθεται επικεφαλής με 10% περίπου. Και να φανταστεί κανείς ότι με το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης περιμέναμε όλοι να αμβλυνθούν οι περιφερειακές ανισότητες. Αδράνεια, ανικανότητα και συγκεντρωτισμός από τη μια μεριά και Ολυμπιακοί Αγώνες από την άλλη, καταδικάσατε έτσι την ελληνική περιφέρεια στην υπανάπτυξη. Και μια προσέγγιση στα τομεακά προγράμματα. Κατ’ αρχάς το περίφημο και πολυδιαφημισμένο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας» ύψους 1 τρισεκατομμυρίου περίπου, κινδυνεύει να τιναχθεί στον αέρα από τις τεράστιες καθυστερήσεις και τις αλληλοεπικαλύψεις των φορέων. Κατά τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟ έχει «ενεργοποιηθεί» το 55% και τελικά οι συμβάσεις αφορούν μόλις το 19% και οι απορροφήσεις 2,6% περίπου όταν οι ανάγκες είναι τεράστιες για τη χώρα μας που είναι η τελευταία στην Ευρώπη σ’ αυτά τα θέματα. ( Στο σημείο αυτό την Προεδρική Έδρα καταλαμβάνει ο Α΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΕΙΤΟΝΑΣ ) Οι στόχοι και ο σχεδιασμός του φιλόδοξου αυτού προγράμματος απέχει πολύ από την ετοιμότητα και τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Δεύτερον, το πρόγραμμα της ανταγωνιστικότητας. Ακόμη και για τα λίγα που έχουν ξεκινήσει εκφράζονται φόβοι ότι περιλαμβάνουν έργα και δράσεις μη επιλέξιμες. Συνεχώς ακούμε για ενισχύσεις, εντάξεις, αξιολογήσεις αλλά χρήματα στην αγορά δεν έχουν εισρεύσει. Γιατί δεν πληρώνονται οι δικαιούχοι επιχειρηματίες όταν από την άνοιξη έχουν βγει τα αποτελέσματα; Τρίτον, όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι όροι και οι προϋποθέσεις ένταξης και ενίσχυσης οδηγούν τη συντριπτική πλειοψηφία, το 90%, στον αποκλεισμό των μικρών και μεσαίων και ευνοούν τις μεγάλες επιχειρήσεις διευρύνοντας έτσι το χάσμα της ανταγωνιστικότητας εντός των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Όσον αφορά δε το ότι οι τράπεζες θα διαχειρισθούν στα περιφερειακά προγράμματα το μέρος των κονδυλίων του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης που αφορούν τους τομείς της μεταποίησης και του τουρισμού και μάλιστα χωρίς ενδιάμεσο φορέα, χωρίς κανένα έλεγχο, χωρίς ρήτρες για τυχόν παρεκκλίσεις, χωρίς τελικά κανένα μηχανισμό δημόσιου συμφέροντος, μας βρίσκει εντελώς αντίθετους. Εμείς, κύριε Υπουργέ, ζητάμε περιφερειοποίηση της ανάπτυξης και όχι των τραπεζών. Ακόμη και ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος τονίζει ότι η ρύθμιση αυτή ανατρέπει τη φιλοσοφία του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, καθώς δεν επιτρέπει στις περιφέρειες να εφαρμόσουν εξειδικευμένη στρατηγική για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και παράλληλα στις τοπικές κοινωνίες να συνδιαμορφώσουν τη δική τους αναπτυξιακή στρατηγική. Και για όλα αυτά έχετε πλέον χάσει και τη δικαιολογία της ταχύτερης και εξειδικευμένης αντιμετώπισης, αφού τίποτα δεν έχει ξεκινήσει ακόμη και οι τράπεζες ομολογούν ότι θα χρειασθούν σημαντικό διάστημα για εκπαίδευση του προσωπικού ή πρόσληψη εξειδικευμένου. Και το σημαντικότερο: Η αμοιβή των τραπεζών θα αγγίζει το 4% της κρατικής ενίσχυσης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αμοιβή υπέρ του δέοντος προκλητική. Τι γίνεται με τη γεωργία και το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης; Ο τομέας της γεωργίας στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης φέρεται να έχει επιτύχει με σχετικούς πάντα όρους τη μεγαλύτερη απορροφητικότητα μεταξύ των τομεακών προγραμμάτων στο ύψος των 12,5%. Είναι όμως γνωστό ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτού είναι ειλημμένες υποχρεώσεις από το Β΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Από τα τρία βασικά προγράμματα για την ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση της υπαίθρου, αυτό που αντιμετωπίζει τα πιο σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή του είναι των νέων αγροτών. Για την προώθηση της ηλικιακής ανανέωσης του αγροτικού πληθυσμού προβλέπεται η ένταξη περί των δεκατεσσάρων χιλιάδων νέων αγροτών στο πρόγραμμα αυτό. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη όχι μόνο δε θα λύσει το πρόβλημα αλλά και δεν πρόκειται να υλοποιηθεί γιατί το όλο σύστημα βαθμολόγησης, μοριοποίησης, ένταξης και παρακολούθησης παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες στην εφαρμογή του. Αποδεικνύεται, λοιπόν, ότι αγνοήθηκε και εδώ η πείρα από τη διαχείριση των προηγουμένων Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης, ενώ η διάλυση των υπηρεσιών και του Υπουργείου Γεωργίας δημιουργεί σοβαρότατα προβλήματα στους τελικούς δικαιούχους. Τέλος, τα μεγάλα προβλήματα και οι πρόσθετες παρενέργειες στα συγχρηματοδοτούμενα έργα είναι κανόνας πλέον. Και σας ερωτούμε: Πώς θα προχωρήσετε χωρίς το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και τις προδιαγραφές, στην υλοποίηση ενός μεγάλου πακέτου έργων που η υλοποίησή τους επαφίεται στο σύστημα της συγχρηματοδότησης; Πότε επιτέλους θα συνεννοηθούν τα καθ’ ύλην αρμόδια Υπουργεία με το δικό σας Υπουργείο, κύριε Υπουργέ, για να προχωρήσετε στο θεσμικό πλαίσιο για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα; Εμείς επανειλημμένα έχουμε εκφράσει τις επιφυλάξεις μας. εσείς εκφράζετε πολλά θετικά επιχειρήματα γι’ αυτήν τη διαδικασία παραγωγής των δημοσίων έργων. Όμως, δεν υπάρχει θεσμικό πλαίσιο για να μπορέσουν να γίνουν οι συμβάσεις. Και όσες έγιναν μέχρι τώρα είχαν τεράστια προβλήματα και απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση από έγκριση αλλά και από εμάς εδώ με τις ερωτήσεις που έχουμε καταθέσει για το διπλασιασμό και τριπλασιασμό του κόστους των έργων. Παρ’ όλα αυτά μυαλό δεν έχετε βάλει και μιλάτε για ένα μεγάλο πεδίο έργων από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, που θα λύσουν βασικά προβλήματα των υποδομών με το σύστημα της συγχρηματοδότησης. Και αυτό χωρίς θεσμικό πλαίσιο, χωρίς προδιαγραφές για να συνταχθεί μια τέτοια σύμβαση συγχρηματοδότησης. Στα θέματα αυτά, αν προστεθούν τα μεγάλα προβλήματα στην παραγωγή των δημοσίων έργων, στην αμφίβολη ποιότητα των συγχωνευόμενων εργοληπτικών επιχειρήσεων, στα χαμηλά οικονομικά τους –διότι έπαιξαν με μεγάλο ρίσκο ακόμη και τις προκαταβολές των έργων στο χρηματιστήριο- καθώς και την έλλειψη σε ανθρώπινο δυναμικό και κατασκευαστικά υλικά από την υπερσυγκέντρωση των έργων του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αττική στην προσεχή διετία, τελικά σας ρωτάμε: Τι θα γίνει στην πράξη; Μπορεί η αγορά και οι υπηρεσίες να κινητοποιήσουν πόρους της τάξεως των 2 τρισεκατομμυρίων ανά εννιά μήνες; Θα υπάρξει ωριμότητα και υποδομή για την ορθολογική και ισόρροπη κατανομή των πόρων;