Home Ομιλίες Τοποθέτηση στην Ολομέλεια της Βουλής κατά τη συζήτηση της Κύρωσης του Πρωτόκολλου του Κιότο

Τοποθέτηση στην Ολομέλεια της Βουλής κατά τη συζήτηση της Κύρωσης του Πρωτόκολλου του Κιότο

E-mail Εκτύπωση PDF
Κατ’ αρχήν δηλώνουμε ότι θα ψηφίσουμε υπέρ της επικύρωσης του πρωτοκόλλου του Κιότο, το οποίο θεωρούμε αναγκαίο, στην προοπτική της δημιουργίας ενός παγκόσμιου θεσμικού πλαισίου που θα αφορά το περιβάλλον. Α. Πρέπει όμως για το πρωτόκολλο αυτό να κάνουμε ορισμένα σχόλια όπως: - Δεν θεωρούμε επαρκείς τους περιορισμούς που επιβάλλει. Μετά την απαράδεκτη στάση των ΗΠΑ με την απόρριψη του πρωτοκόλλου, αφού θεωρεί ότι τα δικά της συμφέροντα είναι πάνω από τις παγκόσμιες ανάγκες, και τη σύνοδο στο Μαρακές, το ποσοστό μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου που προβλέπονται από το πρωτόκολλο, περιορίσθηκε τελικά να είναι πάνω από 1% και δεν θα ξεπερνά το 4%. Δηλαδή, θα πρέπει να περιμένουμε κατά μέσο όρο γύρω στα 2,5% μείωση, αντί του αρχικού 5%, που προέβλεπε το πρωτόκολλο. Και να σκεφτεί κανείς, ότι για την αναστροφή του κλίματος, μέσα στα 10 τουλάχιστον επόμενα χρόνια θα έπρεπε να μειώσουμε τις εκπομπές ίσως και κατά 60%, όπως αναφέρεται από ειδικούς επιστήμονες και από στοιχεία που κατατέθηκαν και στη συνεδρίαση της επιτροπής Τεχνολογίας της Διακοινοβουλευτικής Διάσκεψης του ΝΑΤΟ, προχθές στη Σόφια. Παρ’ όλα αυτά, το πρωτόκολλο του Κιότο είναι μια καλή αρχή και ένας αποτελεσματικός μηχανισμός μέσω του οποίου θα ξεκινήσει η πολιτική για την κλιματική αλλαγή. - Είναι ιδιαίτερα σοβαρό και προκλητικό για την ανθρωπότητα, το ότι η κυβέρνηση Μπους, προκαλώντας εταίρους και μη, δεν δέχτηκε το πρωτόκολλο του Κιότο προβάλλοντας τους εξής λόγους: 1. Από το πρωτόκολλο εξαιρούνται οι αναπτυσσόμενες χώρες, των οποίων οι ρύποι αυξάνονται ραγδαία. Προφανώς οι ΗΠΑ ήθελαν είτε να τους πουλήσουν τεχνολογία, είτε να μείνουν στάσιμοι και μη ανταγωνιστικοί, είτε να αγοράζουν οι ΗΠΑ ρύπους. 2. Η επιστημονική βάση του πρωτοκόλλου δεν είναι ξεκάθαρη, διότι δεν είναι ακριβείς οι επιπτώσεις. 3. Είναι οικονομικά ασύμφορο, για την Αμερική βέβαια, που το χρήμα είναι πάνω απ’ όλα. - Αφού λοιπόν η κυβέρνηση Μπους απέρριψε το πρωτόκολλο του Κιότο, ενώ το υιοθέτησαν η Ευρώπη και ο Καναδάς, στο παγκόσμιο περιβάλλον έχει δημιουργηθεί ήδη μια διαχωριστική γραμμή. Η πρόταση του Μπους για σχέδιο ενθάρρυνσης των εθελοντικών μειώσεων των ρύπων έγινε «δεκτή» με εχθρότητα και αδιαφορία από τις άλλες χώρες. - Αυτές οι διαφορές για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες διαχέονται και επηρεάζουν και τον τομέα των παγκόσμιων συμφωνιών για το εμπόριο. Και είναι ανάγκη, παρά τις δυσκολίες, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) να συμπεριλάβει και περιβαλλοντικούς όρους, με κατεύθυνση να δημιουργήσει μια σειρά από δεσμευτικούς κανόνες για το παγκόσμιο σύστημα εμπορίου, και αυτό πρέπει να επιδιώξουμε και σαν χώρα και σαν Ευρωπαϊκή Ένωση στις διεθνείς συμφωνίες. Πολλές χώρες της Ε.Ε. συμφωνούν σε αυτό, ενώ οι ΗΠΑ είναι αντίθετες. Β. Όσον αφορά στη χώρα μας, οι καθυστερήσεις από την εφαρμογή των μέτρων που αναγγέλθηκαν το 1988, καθιστούν κατά τη γνώμη μας ανέφικτη την επιτυχία του στόχου της περιορισμένης αύξησης των εκπομπών στη χώρα μέχρι το ποσοστό 25%. Ως εκ τούτου, για να μην κατηγορηθούμε για αφέλεια, θέλουμε να δηλώσουμε ότι δεν υποστηρίζουμε την επικύρωση επειδή πιστεύουμε ότι οι απορρέουσες υποχρεώσεις είναι εφικτό να ικανοποιηθούν, αλλά το ψηφίζουμε με την έννοια του δέοντος, ελπίζοντας πάντως ότι η εκ των υποχρεώσεων πίεση θα αποδώσει το καλύτερο δυνατό. Ας δούμε τα θέματα πιο αναλυτικά : Μετά την απόφαση της Ε.Ε. να επικυρώσει το πρωτόκολλο αυτό μέχρι τις 5 Ιουνίου, ώστε να έχει τεθεί σε ισχύ κατά τη σύνοδο του Γιοχάνεσμπουργκ, ήρθε την τελευταία στιγμή η επικύρωσή του από την Ελληνική Βουλή. Και αυτό βέβαια δεν γίνεται για πρώτη φορά. Την τελευταία στιγμή, μόλις την περασμένη Πέμπτη, δώσατε το σχετικό 2ο εθνικό σχέδιο. Πιστεύετε πράγματι ότι αυτή η διαδικασία αφήνει περιθώρια δημοκρατικού διαλόγου; Τι νομίζετε, ότι τα κόμματα μπορούν αμέσως να ελέγξουν ένα τέτοιο σχέδιο; Είχαμε υπογραμμίσει, κατά τη συζήτηση της επερώτησής μας στη Βουλή για τα τοξικά απόβλητα (στις 20/5) την ανάγκη να είχε προ πολλού προηγηθεί της επικύρωσης ένα σχέδιο που θα προσανατολίζει την πολιτική της χώρας σε συμφωνία με το πρωτόκολλο και θα προσδιόριζε τις ενέργειες και τα μέτρα. Παρουσιάστηκε όμως, όπως πάντα την τελευταία στιγμή, το 2ο εθνικό σχέδιο δράσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ελλάδα σαν οδηγός του κυβερνητικού έργου . Με το σενάριο που περιγράφεται στο σχέδιο, αν ακολουθηθεί επακριβώς, θα έχουμε πετύχει μέχρι το 2012 αύξηση εκπομπών εντός των ορίων, δηλαδή 24,5% των τιμών του 1990 έναντι 25% που προβλέπουν οι υποχρεώσεις μας από το πρωτόκολλο. Να αναφέρουμε μερικές από τις προϋποθέσεις επιλεκτικά, για να φανεί ότι δεν είναι εφικτό αυτό το σενάριο. (α) Θα αναφερθώ πρώτα στο ΥΠΕΧΩΔΕ Πρώτο παράδεγμα ο βιοκλιματικός σχεδιασμός Στην Ελλάδα, ο γενικός εκσυγχρονισμός, συνοδευόμενος με την αδιαφορία για την εξοικονόμηση, οδήγησαν σε υπέρμετρες καταναλώσεις στον τομέα των κτιρίων και των υπηρεσιών. Το 1995 η χρήση ενέργειας στον οικιακό και τριτογενή τομέα έφτασε τους 4,4 τόνους ισοδύναμους πετρελαίου (ΠΠ), δηλαδή το 30% της συνολικής ενεργειακής ζήτησης της Ελλάδας. Η ενέργεια αυτή καταναλώθηκε σε ιδιωτικά και δημόσια κτίρια για θέρμανση και ψύξη καθώς και για παραγωγή θερμού νερού. Προέκυψε έτσι επιτακτικά η ανάγκη του ενεργειακού ή βιοκλιματικού σχεδιασμού και της εφαρμογής του , που οι στόχοι του για μας είναι πολύ σημαντικοί , όπως : § Η ελαχιστοποίηση των θερμικών απωλειών και η μεγιστοποίηση της εκμετάλλευσης της ηλιακής ακτινοβολίας για τη θέρμανση των χώρων το χειμώνα. § Η αποτροπή της υπερθέρμανσης, κρατώντας την ακτινοβολία μακριά, και συγχρόνως οδηγώντας τη δροσερή αύρα μέσα στους κατοικήσιμους χώρους το καλοκαίρι. § Η χρησιμοποίηση του φυσικού φωτισμού αποτελεσματικά, στη διάρκεια όλου του χρόνου. Για μας, ο ενεργειακός ή βιοκλιματικός σχεδιασμός, ενσωματώνει τη λογική και οδηγεί στην «αειφόρο και βιώσιμη ανάπτυξη» των πόλεων και των οικισμών μας. Ποιες είναι οι κρατικές παρεμβάσεις στον τομέα αυτόν - Ο νόμος 2364/95 προβλέπει έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα της αξίας συσκευών που εγκαθίστανται και αξιοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειες ή φυσικό αέριο. - Το ΥΠΕΧΩΔΕ, σε συνεργασία με το ΚΑΠΕ, προετοίμασε ένα συνολικό σχέδιο πολιτικής και δράσης, αποκαλούμενο ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2001, με σκοπό την προώθηση εφαρμογής αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών στον κτιριακό τομέα. Έχει εκδοθεί το 1998 κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης & Αποκέντρωσης, Εθνικής Οικονομίας, Ανάπτυξης και ΠΕΧΩΔΕ (απόφαση 21475/2707, ΦΕΚ 880/Β/19.8.98), που αφορά «στον περιορισμό των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα, με τον καθορισμό μέτρων και όρων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων». - Στην τροποποίηση του ΓΟΚ πέρασαν κάποιες θετικές διατάξεις και έκτοτε η κατάσταση παραμένει στάσιμη και καθυστερεί πλέον των τεσσάρων ετών η αντικατάσταση του κανονισμού θερμομόνωσης από τον ΚΟΧΕΕ (Κανονισμός για την Ορθολογική Χρήση και Εξοικονόμηση Ενέργειας) που θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, και: § Όρους και προϋποθέσεις για το βέλτιστο σχεδιασμό των κτιρίων § Ανώτατα επιτρεπόμενα όρια κατανάλωσης συμβατικής ενέργειας § Υπολογισμούς των ενεργειακών αναγκών των κτιρίων § Παραμέτρους και κριτήρια για την εκπόνηση βιοκλιματικών μελετών § Τρόπους διενέργειας περιοδικών ενεργειακών επιθεωρήσεων για όλες τις κατηγορίες των κτιρίων. Η θεσμοθέτηση ενός τέτοιου κανονισμού, παρόλο που είναι σχεδιασμένη εδώ και τέσσερα χρόνια, καθυστερεί λόγω διαφωνιών των παραγόντων του ΥΠΕΧΩΔΕ και πιέσεων από τους κατασκευαστές. Είναι εξάλλου φυσικό ότι ένας τέτοιος νόμος, ακόμη και αν εξαιρεί τις κατοικίες μικρού μεγέθους, θα αφορά οπωσδήποτε τα μεγάλα κτίρια και πρώτα απ’ όλα τα δημόσια κτίρια. Γι’ αυτό και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί πριν τα μέσα του 2004, για να μην επιδράσει στα ήδη κακά οικονομικά της Ολυμπιάδας. Δεύτερο χαρακτηριστικό παράδειγμα για το ΥΠΕΧΩΔΕ: Προβλέπεται έλεγχος των εκπομπών από τους χώρους υγειονομικής ταφής των απορριμμάτων - λυμάτων. Όταν σήμερα υπάρχουν 1400 κατά δήλωση του ΥΠΕΧΩΔΕ – πλέον των 2.100 κατά άλλες πηγές - παράνομες χωματερές σε όλη την Ελλάδα είναι δυνατόν να πείσετε κανέναν ότι εντός της περιόδου του Γ΄ ΚΠΣ θα έχει τακτοποιηθεί όχι μόνο ο έλεγχος αλλά και η διαχείριση των εκπομπών; Δεν μας έχετε συνηθίσει σε τέτοιους ρυθμούς. Τρίτο παράδειγμα: Προβλέπεται ότι θα επιβληθεί περιβαλλοντικός φόρος / φόρος διοξειδίου του άνθρακα και ότι θα εκσυγχρονιστούν τεχνολογικά οι βιομηχανίες, ώστε να μειώσουν την ενεργειακή τους κατανάλωση. Αυτό όμως σημαίνει ότι θα αυξηθεί το κόστος των Ελληνικών προϊόντων σε σχέση με τα αντίστοιχα του Ευρωπαϊκού ανταγωνισμού. ʼλλωστε, το πρόβλημα της χώρας δεν προέρχεται μόνο από τις μεγάλες βιομηχανίες, οι οποίες είναι λίγες και επιβάλλεται να εκσυγχρονισθούν, αφού απολαμβάνουν και πολλών προνομίων για να προχωρήσουν στους αναγκαίους τεχνολογικούς εκσυγχρονισμούς, αλλά και από τις πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις που στηρίζουν την εθνική οικονομία και που σήμερα αντιμετωπίζουν πολλαπλά προβλήματα. Ποιος θα πληρώσει τον εκσυγχρονισμό τους; Καταλαβαίνετε ότι δεν μπορεί κανείς να αρκεστεί με διαπιστώσεις του τι πρέπει να γίνει. Θέλουμε να μάθουμε πώς θα γίνει. Μην ξεχνάμε ότι το ενεργειακό κόστος ανά μονάδα παραγωγής στην Ελλάδα είναι διπλάσιο από τα προηγμένα τεχνολογικά κράτη της Ευρώπης. Επομένως δεν μιλάμε για εύκολα πράγματα. Επίσης, να μη ξεχνάμε, ότι λόγω της ισχνής βιομηχανικής ανάπτυξης η Ελλάδα ελάχιστα συμμετείχε στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και γι΄αυτό πέτυχε αυτό το προνόμιο της μέχρι 25% αύξησης των ρύπων. Το προνόμιο αυτό πρέπει ορθολογιστικά να εξαντληθεί με μία βιώσιμη ανάπτυξη της βιομηχανίας και των Μικρομεσαίων κυρίως Επιχειρήσεων και όχι να πέσουμε σε παγίδες τύπου Μπους . Για το Υπ. Ανάπτυξης: Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Σε προηγούμενα σενάρια, για τον ίδιο σκοπό είχε ανακοινωθεί ότι, ακόμα και αν η αναγκαία επιπλέον ενέργεια μέχρι το 2012 παραγόταν από ανανεώσιμες - και επομένως περιβαλλοντικά καθαρές – πηγές ενέργειας, το προσδοκώμενο ποσοστό αύξησης δεν θα ήταν μικρότερο 35%. Σήμερα προγραμματίζονται νέοι θερμοηλεκτρικοί σταθμοί που θα χρησιμοποιούν μαζούτ που θα μπορούν μελλοντικά (;) να χρησιμοποιούν και φυσικό αέριο (Ρέθυμνο , Ρόδος). Από την άλλη πλευρά, σήμερα από όλους διαπιστώνεται αδυναμία εξυπηρέτησης των αιολικών πάρκων σε περιοχές ψηλού αιολικού δυναμικού από τα υπάρχοντα δίκτυα της ΔΕΗ, γεγονός που θα καθυστερήσει για μία τετραετία τουλάχιστον την διείσδυσή τους στο εθνικό δίκτυο. Είναι από τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χώρες τις ΕΕ, και πολύ περισσότερο η Ελλάδα, στις περιοχές Λακωνίας, Εύβοιας κ.α. αιολικού δυναμικού οι υποδομές για δίκτυα μεταφοράς. Γι ΄αυτό και ελάχιστες επενδύσεις έχουν γίνει, παρά το μεγάλο αριθμό των αδειών που παραχωρήθηκαν, επειδή ακριβώς τα δίκτυα είναι ανεπαρκή. Στη διακοινοβουλευτική διάσκεψη του Σαντιάγκο ζητήθηκε από την Ε.Ε. η θεσμοθέτηση κανόνων και κινήτρων για τα δίκτυα μεταφοράς. Σήμερα η χρήση γεωθερμικής ενέργειας, είτε υψηλής είτε χαμηλής ενθαλπίας, βρίσκεται σε εμβρυακή κατάσταση , παρά το πλούσιο περιβάλλον της χώρας μας. Αναμένεται νέο θεσμικό πλαίσιο, που μεταξύ των άλλων θα ρυθμίζει τα θέματα έρευνας και εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας στην Ελλάδα, με στόχο την αξιοποίησή της . Όμως όλα τα παραπάνω, δηλαδή η εξοικονόμηση ενέργειας από τις ΑΠΕ, μεταφέρεται στην βούληση τελικά και στην ευθύνη των ιδιωτών επενδυτών, και ο δημόσιος τομέας και κυρίως η ΔΕΗ δεν ανέλαβε καμία δράση για την υλοποίηση έστω και ενός μέρους του προγράμματος αυτού . Τελικά πώς θα καλυφθούν οι εθνικές ανάγκες και θα φθάσουμε μόνο μέχρι το 24,5%; Πολύ δε περισσότερο όταν δεν αναπτύσσεται κανένα σοβαρό πρόγραμμα προτροπής για μείωση της κατανάλωσης σε οικιακή και βιομηχανική χρήση, όταν δεν υπάρχει σύστημα κινήτρων – αντικινήτρων που θα αναδείκνυε την οικονομία στην ενέργεια σαν την καλύτερη και καθαρότερη πηγή ενέργειας. Και βέβαια, στα παραπάνω πρέπει να προσθέσουμε το ιδιαίτερα μεγάλο πρόβλημα της καθυστέρησης όσον αφορά τη διείσδυση του φυσικού αερίου. Ελάχιστες είναι οι σχετικές αιτήσεις σύνδεσης από τη βιομηχανία και πολύ περισσότερο από τα νοικοκυριά. Επιπλέον, καμία προτροπή, κίνητρα κλπ. δεν γίνεται για τη μείωση της χρήσης των υγρών καυσίμων. Κατ’ εξοχήν χρήστης υγρών καυσίμων είναι ο Δημόσιος Τομέας, που και για πολλές άλλες αφανείς αιτίες δεν έκανε την παραμικρή περικοπή ή αλλαγή χρήσης, έστω και για να σηματοδοτήσει μια άλλη πολιτική. Μετά από όλα αυτά φαίνονται δυστυχώς ως ακριβείς οι εκτιμήσεις ότι ήδη έχουμε φτάσει σε ποσοστό υπέρβασης ρύπων 23% και ότι μελλοντικά θα ξεπεράσουμε το 35%. Για το Υπουργείο Γεωργίας: Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η διαχείριση, αλλά και η δάσωση και αναδάσωση των δασών και δασικών εκτάσεων. Στο άρθρο 2 της συνθήκης αναφέρεται ευκρινώς στις υποχρεώσεις «η προστασία και ενίσχυση των καταβόθρων και των αποθεμάτων αερίου, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις που ανέλαβε η χώρα για το περιβάλλον, την προώθηση της αειφόρου διαχείρισης των δασών, της δάσωσης και αναδάσωσης Η Οικολογική Γεωργία «βαρύνεται» με τη χρήση κοπριάς αντί των χημικών λιπασμάτων. Η ανάμιξη κοπριάς (κομπόστα) σε ελεύθερους χώρους εκλύει μεθάνιο. Οι Ολλανδοί πρώτοι έχουν επισημάνει τους κινδύνους, γιατί έχουν και πολύ ανεπτυγμένη κτηνοτροφία κι έχουν μελετήσει «κλειστά συστήματα» ανάμειξης και ζύμωσης. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται κοπριά για τη θέρμανση των θερμοκηπίων, αλλά εδώ ο κίνδυνος είναι μικρότερος. Στην Ελλάδα δεν είναι διαδεδομένη μέθοδος, αφού η βιολογική γεωργία είναι περιορισμένη. Το ΕΘΙΑΓΕ και το ΥΠΕΧΩΔΕ έχουν την ευθύνη εξέτασης των συνεπειών χρήσης κοπριάς και αποβλήτων από κτηνοτροφικές μονάδες, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν δεδομένα. Όσον αφορά βέβαια στη διαχείριση γεωργικών και κτηνοτροφικών αποβλήτων και την αξιοποίησή τους στη παραγωγή ή συμπαραγωγή ενέργειας, αυτά για τους σχεδιασμούς της Κυβέρνησης είναι διαστημική, άγνωστη τεχνολογία, ευτυχώς όμως όχι και για τους επιστήμονες της χώρας μας. Μένω σε αυτά τα τρία Υπουργεία για να φανεί πόσο προκρούστια είναι η λογική του σεναρίου που, προφανώς, έχει γίνει από σημαντικούς επιστήμονες της χώρας. Επιστήμονες που επιφορτίστηκαν να παρουσιάσουν ένα σενάριο μέσα στα όρια των συμβατικών υποχρεώσεων της χώρας για να συνοδεύει την επικύρωση του πρωτοκόλλου και οι οποίοι δεν έχουν την ευθύνη της υλοποίησής του. Πάντως, είναι ευδιάκριτη η απόσταση που κρατάνε από την διαχείριση του σχεδίου, θεωρώντας ότι το αποτέλεσμα αφορά την άριστη εκτέλεση όλων των επιμέρους δράσεων. Και βέβαια, σε καμία περίπτωση δεν θα συμφωνούσαμε, αντί της άμεσης και συντονισμένης προσπάθειας για τη διόρθωση και επίτευξη όλων των παραπάνω, ως «μικρομέγαλη η χώρα μας να αναζητήσει την αγορά ρύπων!!!» Από άλλες χώρες, όπως άφησε να εννοηθεί στη τοποθέτησή της η κα Υπουργός. Παρ’ όλα αυτά, υπερψηφίζουμε την επικύρωση του Πρωτοκόλλου του Κιότο, γιατί αποτελεί μία καλή αρχή, και θα αγωνισθούμε για ν’ αποτελέσει κι έναν αποτελεσματικό μηχανισμό μέσω του οποίου θα ξεκινήσει και για τη χώρα μας η πολιτική για την κλιματική αλλαγή.