Home Ομιλίες Τοποθέτηση της βουλευτού Ασημίνας Ξηροτύρη Αικατερινάρη κατά τη συζήτηση στη Βουλή της επερώτησης του Συνασπισμού σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος από τις τοξικές ουσίες

Τοποθέτηση της βουλευτού Ασημίνας Ξηροτύρη Αικατερινάρη κατά τη συζήτηση στη Βουλή της επερώτησης του Συνασπισμού σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος από τις τοξικές ουσίες

E-mail Εκτύπωση PDF
Οι εξελίξεις στην οικονομία και στην ανάπτυξη επηρεάζουν και επηρεάζονται άμεσα από την ποιότητα του φυσικού, οικιστικού, και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Η χώρα μας, ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο, βρίσκεται σε ασφυκτική πίεση για να αξιοποιήσει τα κονδύλια από τα Κοινοτικά Προγράμματα (κατ΄ εξοχήν το Γ΄ Κ.Π.Σ.), έχοντας θεωρητικά μέχρι τώρα υποσχεθεί ότι η κυβέρνηση θα το κάνει προς την κατεύθυνση της ισόρροπης, περιφερειακής και βιώσιμης ανάπτυξης. Το εγχείρημα όμως των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, και το γενικότερο πρόβλημα της υπερσυγκέντρωσης δραστηριοτήτων στο Λεκανοπέδιο, συνεχώς αποψιλώνουν και καταργούν στην πράξη, έστω και αυτά τα λίγα που έγιναν, για μια άλλου τύπου «βιώσιμη» κατά την κυβέρνηση, αειφόρο κατ΄ εμάς, ανάπτυξη. Αν και οι επιθετικοί προσδιορισμοί δεν έχουν καμιά σημασία, και δυστυχώς εξαντλούμε τη συζήτηση περί αυτών μόνο. Από την άλλη πλευρά, το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον της χώρας μας έχει ήδη υποστεί βαρύτατες επιπτώσεις και απαιτείται ένα σύνολο έργων και δράσεων αποκατάστασης, ενώ οι κοινοτικές οδηγίες για το περιβάλλον και τα ειδικότερα θέματα που συζητάμε σήμερα, όπως και οι διεθνείς δεσμεύσεις, Διάσκεψη του Ρίο 1992, Πρωτόκολλο του Κιότο κλπ. καθιστούν επιτακτικότερη την ανάγκη μιας άλλης πολιτικής στην πράξη για την προστασία του περιβάλλοντος, στα πλαίσια μιας στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη. Εσείς όμως, επιμένετε ακόμη στο πρότυπο της ποσοτικής ανάπτυξης, και επιδεικνύετε τεράστια αδράνεια στην άσκηση περιβαλλοντικών πολιτικών, με αποτέλεσμα ή συνεχώς να παραβιάζετε κοινοτικές οδηγίες, αλλά και την ελληνική νομοθεσία ή να προσαρμόζετε τη χώρα με όρους τυπικής κάλυψης μόνο, στις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες. Θέλοντας να ξεχωρίσω μόνον τα θέματα της σημερινής επερώτησής μας, κατέγραψα ένα πολύ μεγάλο αριθμό παραβιάσεων και παραλείψεων και ένα τεράστιο έλλειμμα στην ενεργοποίηση και υλοποίηση σχετικών νομοθετικών διατάξεων. Μέτρησα το έλλειμμα της πολιτικής σας για το περιβάλλον με τον αριθμό των παραβιάσεων, με τον αριθμό των κοινοβουλευτικών ερωτήσεων, με βάση πολυάριθμα τεκμηριωμένα άρθρα και καταγγελίες του Τύπου, και μέσα από αυτούς τους αριθμούς κατέγραψα την ανησυχία των πολιτών της Ελλάδας, όλων μας, από τον Έβρο και τη Χαλκιδική, που προετοιμάζονται τα χρυσωρυχεία, από το Δέλτα του Νέστου, τις λίμνες της Δοϊράνης, της Κορώνειας, της Βεγορίτιδας, τον Αξιό και το Δέλτα του, το Θεσσαλικό κάμπο, το Αιτωλικό και την πλωτή πολιτεία της Ελευσίνας, όπου η διαχείριση, αντί να προστατεύει, καταστρέφει υδάτινους αποδέκτες και πόρους. Από τον πολυσυλλεκτικό Θερμαϊκό, τον ευλογημένο τόπο των Χανίων, πρόσφατα το Δήμο Σαγιάδας και τις 2160 ανεξέλεγκτες χωματερές οικιακών απορριμμάτων, και την εγκληματική διαιώνιση των προσωρινών θέσεων στερεών, τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων, που μοιρολατρικά περιμένουν τα πρόστιμά τους. Για να προσθέσω τέλος, τις μεγαλουπόλεις, τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα, με τους ελάχιστους ελεύθερους χώρους, και σήμερα για την Αθήνα με την απειλή του Ολυμπιακού «εκσυγχρονισμού», ενώ ήδη έχει καταγραφεί ως η πιο βρώμικη πρωτεύουσα της Ε.Ε. Στο λίγο χρόνο που έχω, ας δούμε συγκεκριμένα παραδείγματα για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων, ουσιών και προϊόντων. 1) Μετασχηματιστές – πυκνωτές με κλοφέν κλπ. Με το 655/ΦΕΚ 1989, εδώ και 13 χρόνια δηλαδή, καθορίζεται η διαδικασία εξάλειψης των PCB και ο τρόπος αδειών και ελέγχου αποθήκευσης. Έπρεπε να γίνει το ατύχημα στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου, για να θυμηθούμε τη νομοθεσία, αλλά κυρίως την έκταση του προβλήματος. Πλέον των 700 επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη έπρεπε, αλλά ξεκινά τώρα να ελέγχει η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης, προκειμένου να εντοπισθούν αυτές που διαθέτουν μετασχηματιστές με κλοφέν, ώστε να εφαρμοσθεί ο νόμος ως προς τους ελέγχους στην αποθήκευση, και να προχωρήσει η αντικατάστασή τους μέχρι το 2010, όπως προβλέπει ο νόμος. Η ανεπαρκής στελέχωση των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων για θέματα ελέγχου περιβάλλοντος, οδήγησε μέχρι τώρα στην πλήρη αδράνεια, και από δω και πέρα, όσο και αν η επικινδυνότητα μας αφυπνίσει, μόνον ολιγάριθμους δειγματοληπτικούς ελέγχους μπορούν να κάνουν. Ήδη, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης, δηλώνει ότι 40 από τις 700 μονάδες μπορεί να ελέγξει. Αφού η ίδια η ΔΕΗ, που κατέχει σήμερα τις μεγαλύτερες ποσότητες, δηλώνει αδυναμία να καταγράψει τις ποσότητες, όπως και τον αριθμό επιχειρήσεων που διαθέτουν μετασχηματιστές ή πυκνωτές με κλοφέν. Τι να περιμένει κανείς από την αδύναμη Αυτοδιοίκηση; 2) Διαχείριση των επικίνδυνων χημικών ουσιών, και έλεγχος της ποιότητας (μόλυνση) των υδάτων. Για πολλοστή φορά η χώρα μας συμπεριλαμβάνεται στις χώρες που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε τη λήψη μέτρων για την κακή διαχείριση των επικίνδυνων χημικών ουσιών. Ειδικότερα η Ελλάδα, μαζί με τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και τη Μ. Βρετανία, υπήρξε αποδέκτης αιτιολογημένης γνώμης, για τη μη θέσπιση και κοινοποίηση εντός της προθεσμίας (1 Ιανουαρίου 2001) των κειμένων που αφορούν την τροποποίηση της νομοθεσίας για τις επικίνδυνες χημικές ουσίες. Να προσθέσουμε δε ότι, ως προς το επίμαχο ζήτημα της διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων στην Ελλάδα, τα στοιχεία που δόθηκαν από τις ελληνικές αρχές δε δίνουν σαφή εικόνα της κατάστασης, αφού, κατά τα στοιχεία αυτά, παρήχθησαν 280.000 τόνοι επικίνδυνων αποβλήτων, από τα οποία ανακυκλώθηκαν 96.000 τόνοι περίπου, μολονότι η Ελλάδα έχει δηλώσει ότι δε διαθέτει εγκαταστάσεις επεξεργασίας ή διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων! Τα απόβλητα αυτά, είτε αποθηκεύονται προσωρινά ή εξάγονται για οριστική διάθεση σε άλλες χώρες. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να προβεί σε περαιτέρω ενέργειες για τη συμμόρφωση και της χώρας μας στις οδηγίες για την ποιότητα των υδάτων. Ειδικότερα για την Ελλάδα: Η πρώτη απόφαση παραπομπής στο Ειδικό Δικαστήριο αφορά τη μη εγκατάσταση μονάδας τριτογενούς επεξεργασίας για την Ελευσίνα, και η δεύτερη παραπομπή την ανεπαρκή επεξεργασία λυμάτων στην Αθήνα. Επίσης, η χώρα μας έγινε αποδέκτης αιτιολογημένης γνώμης (δεύτερη γραπτή ειδοποίηση) για το μη χαρακτηρισμό του Θερμαϊκού κόλπου ως ευαίσθητης περιοχής εντός των προκαθορισμένων προθεσμιών. Βέβαια, τον κώδωνα του κινδύνου για τη μόλυνση του Θερμαϊκού, την έλλειψη φορέα διαχείρισης, κλπ. κρούουν οι φορείς της περιοχής, επιστήμονες του ΑΠΘ με τεκμηριωμένα αποτελέσματα ερευνών, ενώ επανειλημμένα, εγώ προσωπικά, αλλά και άλλοι συνάδελφοι από τη Θεσσαλονίκη, έχουμε καταθέσει σχετικές ερωτήσεις. Παρ΄ όλα αυτά και το γνωστό σήριαλ του δευτεροβάθμιου καθαρισμού, η ρύπανση του Θερμαϊκού συνεχίζει να είναι έντονη από τα βιομηχανικά λύματα (μεταξύ των οποίων επί χρόνια και αυτά των βυρσοδεψείων), από την εντατική χρήση φυτοφαρμάκων, και από χημικά τοξικά. Πρόσθετες πανεπιστημιακές έρευνες έδωσαν για τα τελευταία αυξητικές τάσεις στις ποσότητες πολύ χλωριωμένων διφαινυλίων PCBs, τάσεις που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης, με στόχο να εντοπισθούν οι πηγές, και να ληφθούν μέτρα για την αποτροπή ρύπανσης των ευαίσθητων παράκτιων οικοσυστημάτων, και την προστασία της Δημόσιας Υγείας. Οι απαντήσεις του ΥΠΕΧΩΔΕ και του ΥΜΑΘ ασαφείς και αόριστες. Αναφέρονται επί δύο χρόνια τώρα, σ΄ ένα Πρωτόκολλο συνεργασίας ΥΜΑΘ, Περιφέρειας και ΟΡΘ Θεσσαλονίκης, με στόχο την εκπόνηση μελετών και προγραμμάτων έρευνας. Για όλα αυτά, μέχρι στιγμής ο ΟΡΘ απλώς επεξεργάζεται Σχέδιο Προδιαγραφών, προκειμένου να προωθήσει τη σχετική μελέτη. Συνέλθετε επιτέλους. Η Δυτική Θεσσαλονίκη βουλιάζει περιβαλλοντικά, οι λίμνες της και ο Θερμαϊκός αργοπεθαίνουν. Και τα πρόστιμα της Ε.Ε. απλά θα επικυρώσουν τη νεκροψία τους. Να προσθέσω εδώ, ότι πρόσφατα εκ νέου ο Σύνδεσμος Βιομηχάνων Βόρειας Ελλάδας καταγγέλλει ότι, τόσο εντός της ΒΙΠΕ, όσο και εκτός αυτής, κυρίως σε ότι αφορά τα υγρά απόβλητα, η έλλειψη των απαιτούμενων υποδομών οδηγεί πολλές βιομηχανίες στη λύση συσσώρευσης των λυμάτων εντός των εγκαταστάσεών τους, με προφανείς επιπτώσεις για τις γειτνιάζουσες περιοχές. Ο περιβόητος αγωγός της ΕΥΑΘ, σύνδεσης με βιολογικό καθαρισμό, καθυστερεί, ενώ στη συνέχεια θα τεθεί το θέμα της τριτοβάθμιας επεξεργασίας. Βέβαια, όπως σε όλη τη χώρα, ιδιαίτερα για τη Θεσσαλονίκη, η διαδικασία για τους χώρους εναπόθεσης των στερεών αποβλήτων παραμένει στάσιμη εν αναμονή της ολοκλήρωσης του χωροταξικού σχεδιασμού σε εθνικό επίπεδο και των αποφάσεων του ΥΠΕΧΩΔΕ για τα επικίνδυνα στερεά απόβλητα. Σύμφωνα με στοιχεία που προκύπτουν από τις απαντήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε ερώτηση Ευρωβουλευτών του Συνασπισμού, προκύπτει ότι η Ελλάδα έχει οδηγηθεί στο Δικαστήριο για παράλειψη συμμόρφωσης προς την οδηγία για στερεά απόβλητα (75/442), για επικίνδυνα απόβλητα (91/689), αλλά και για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (94/62 ΕΚ). Πριν από ένα χρόνο η Επιτροπή προσέφυγε πάλι στο Δικαστήριο, γιατί η Ελλάδα παρέλειψε να κοινοποιήσει πληροφορίες σχετικές με φορείς ή επιχειρήσεις, που αναλαμβάνουν τη διάθεση ή και την αξιοποίηση επικίνδυνων αποβλήτων. Πρόσθετες κοινοτικές οδηγίες για τα ύδατα επιφανείας, για τα θέματα νιτρορύπανσης, για το πόσιμο νερό, για την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης, των υδάτων υδατοκαλλιέργειας κλπ., οι προθεσμίες εναρμόνησης, τροποποίησης υπαρχουσών κλπ. έχει προ πολλού εκπνεύσει. 3) Σημαντικό είναι το πρόβλημα της εναλλακτικής διαχείρισης των συσκευασιών. Μετά από καθυστέρηση πλέον των πέντε ετών, πέρσι τον Αύγουστο 2001, η χώρα μας εναρμονίστηκε με την οδηγία 94/62 της Ε.Ε., με την ψήφιση του ν. 2939/2001. Είχαμε επισημάνει κατά τη συζήτηση στη Βουλή, την αναγκαιότητα άμεσης σύστασης του αντίστοιχου Οργανισμού Διαχείρισης Συσκευασιών (ΕΟΕΔΣΑ) και όχι προσωρινά, υποβαθμισμένων οργάνων που οδηγούν σε ένα παρατεταμένο μεταβατικό στάδιο απραξίας. Είχαμε κυρίως επισημάνει το πολύ σοβαρό ζήτημα της υλοποίησης των στόχων αυτής της εναρμόνισης, αφού στη χώρα μας η σχετική υποδομή είναι εντελώς ανύπαρκτη. Με πρόσφατη ερώτησή μου, σας ρωτούσα: · Αν συστάθηκε ο Οργανισμός (ΕΟΕΔΣΑ) · Αν λειτουργεί τουλάχιστον το γραφείο εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών · Αν έχουν εξευρεθεί οι πόροι, εθνικοί η κοινοτικοί, κι αν έχει προχωρήσει η συνεργασία με την Αυτοδιοίκηση και τις επιχειρήσεις για την εφαρμογή του νόμου. Μας απαντήσατε ότι συστάθηκε το Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και τώρα στελεχώνεται, ενώ η σύσταση του Οργανισμού παραπέμπεται ακόμη στα αποτελέσματα ειδικής μελέτης, η οποία όμως δεν έχει ανατεθεί ακόμη. Όσον αφορά για την ΕΠΕΛ, που συστάθηκε το Δεκέμβρη του 2001, είναι ανάγκη να επιταχύνει τους ρυθμούς της, τουλάχιστον ως προς την ολοκλήρωση των Κ.Υ.Α. και των γενικών προδιαγραφών για τη χορήγηση εγκρίσεων συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης, τον καθορισμό του ύψους του ανταποδοτικού τέλους κλπ. Θα μπορούσε να συνεχίσει κανείς μ΄ έναν ατέλειωτο κατάλογο επικίνδυνων αποβλήτων και υποπροϊόντων. · Χαρακτηριστικός ήταν ο τίτλος εφημερίδας: «κλατάρει» από το βάρος των φθαρμένων ελαστικών το περιβάλλον». Αναζητούνται μέτρα και λύσεις. Στη Θεσσαλονίκη μόνον υπολογίζεται ότι πετιούνται περίπου 5.000 τόνοι ελαστικών (με αυξητική τάση) σε διάφορες περιοχές. · Ανεξέλεγκτη η κατάσταση που επικρατεί με τους παλαιούς καταλύτες των Ι.Χ. αυτοκινήτων. Δεν υπάρχει σχεδιασμός συλλογής τους, και το θέμα διαρκώς παραπέμπεται στην έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης. · Εν εξελίξει βρίσκεται ακόμη το σχέδιο και η διαδικασία ανάθεσης του έργου «απομάκρυνσης και διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων της χώρας μας που βρίσκονται αποθηκευμένα σε νοσοκομεία, κλινικές, βιομηχανίες, Κέντρα Έρευνας». Ενώ αυστηρότατοι έλεγχοι θα πρέπει να θεσπιστούν για την πρόληψη λαθραίας εισαγωγής ραδιενεργών υλικών. Να προσθέσουμε στον κατάλογο τα νοσοκομειακά απόβλητα. Ο Αξιός πρωτοπόρος συλλέκτης και αυτών των αποβλήτων.