Home Ομιλίες Τοποθέτηση της Βουλευτού Ασημίνας Ξηροτύρη-Αικατερινάρη στην επερώτηση του ΣΥΝ για την πορεία των μεγάλων Δημόσιων Έργων

Τοποθέτηση της Βουλευτού Ασημίνας Ξηροτύρη-Αικατερινάρη στην επερώτηση του ΣΥΝ για την πορεία των μεγάλων Δημόσιων Έργων

E-mail Εκτύπωση PDF
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι προφανές ότι τη δεκαετία που διανύουμε τα Δημόσια Έργα, ενταγμένα σ΄ένα σύνολο δράσεων της ΕΕ ως προγράμματα του κοινοτικού πλαισίου στήριξης για την ανάπτυξη των υποδομών των ασθενέστερων οικονομικά χωρών της Κοινότητας αποτελούν τον κεντρικό πυρήνα της αναπτυξιακής προσπάθειας της χώρας μας, χωρίς όμως τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η χώρα μας αδυνατεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις επιταγές των καιρών και επί μια δεκαπενταετία περίπου κινείται με χαμηλούς ρυθμούς παραγωγικότητας και μεγάλες υπερβάσεις κόστους, ενώ παράλληλα δεν επιτυγχάνεται η ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας, η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η τόνωση της απασχόλησης, παρά το μέγεθος και τους πόρους των προς υλοποίηση προγραμμάτων. Διαπιστώνεται μια πρατεταμένη κρίση στο σύστημα παραγωγής των Δημοσίων Έργων και πανθομολογείται πλέον η αδυναμία της Διοίκησης των έργων αυτών από το στάδιο και τις διαδικασίες του προγραμματισμού μέχρι τη μελέτη, τη διαχείριση, την επίβλεψη και τη συντήρηση τους. Ο ΣΥΝ έχει επανειλημμένα επισημάνει τα νοσηρά φαινόμενα που παρατηρούνται στο σύστημα παραγωγής των Δημοσίων Έργων, όπως χαμηλή ποιότητα μελετών και κατασκευών, κακοτεχνίες, παρατυπίες στις αναθέσεις έργων και μελετών, υπέρογκες υπερβάσεις και απαράδεκτες καθυστερήσεις, διαπλοκή κ.α. Φαινόμενα που τα τελευταία χρόνια έχουν πάρει μεγάλες διαστάσεις. Ιδιαίτερα επικεντρώνουμε την κριτική μας στις βασικές αιτίες που παράγουν την κρίση και τις παρενέργειες τους όπως: Την έλλειψη δημοκρατικού προγραμματισμού και αντίστοιχης ιεράρχησης των πόρων, τον φαύλο κύκλο της αποδυνάμωσης – σχεδόν διάλυσης- και μη αποκεντρωμένης λειτουργίας της Δημόσιας Διοίκησης, που οδηγείται έτσι σε μειωμένη παραγωγικότητα και ικανότητα, για να δικαιολογηθεί ο παραμερισμός της και η ανάδειξη ως κυρίαρχων των ιδιωτικών συστημάτων διαχείρισης των έργων. Αργά ή γρήγορα και μεις θέλουμεγια γρήγορα θα καταλάβετε (όπως τελικά και οι χώρες της Ευρώπης έχουν εδώ και καιρό αντιληφθεί) ότι στους περισσότερους τομείς και πολύ περισσότερο στην παραγωγή των Δημοσίων Έργων, η Δημόσια Διοίκηση πρέπει να είναι ικανή και αξιόπιστη, για να σχεδιάζει και να προγραμματίζει δημοκρατικά και επιστημονικά, να αναθέτει την υλοποίηση του σχεδιασμού της με συγκεκριμένες και τυποποιημένες διαδικασίες και να μην επιτρέπει να κάνουν οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι φορείς αυτό που θέλουν ή τελικά τους συμφέρει, αλλά να καθοδηγεί και να ελέγχει την κατάσταση με συγκεκριμένους κανόνες, και διαφάνεια χειρισμών. Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΡΓΩΝ - ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Μετά από τα εισαγωγικά προκύπτει το ερώτημα στον τομέα των Δημοσίων Έργων έχουμε τέτοια δημόσια διοίκηση και αντίστοιχες υπηρεσίες; Η αλλαγή της διοικητικής διάρθρωσης της χώρας με τη θεσμοθέτηση της περιφέρειας και η προοπτική κατανομής του μεγαλύτερου μέρους των κονδυλίων του Γ΄ΚΠΣ στην περιφέρεια επιβάλλουν νέες δομές, ώστε να αποτραπεί το φαινόμενο της αναπαραγωγής του πελατειακού συστήματος και του παραγοντισμού καθώς και της δημιουργίας τοπικών διαπλεκόμενων συμφερόντων. Σ΄αυτή την κατεύθυνση η αποκέντρωση δεν νοείται ως απλή μεταβίβαση αρμοδιοτήτων και πόρων, αλλά ως μεταφορά πολιτικής και οικονομικής εξουσίας που απαιτεί την εισαγωγή σύγχρονων και λειτουργικών διοικητικών σχημάτων. Σήμερα όμως η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, αφού οι οργανωτικές δομές των περιφερειακών και νομαρχιακών υπηρεσιών παραμένουν στα παλιά πρότυπα και όχι μόνο δεν προωθούνται νέοι οργανισμοί Υπουργείων ως επιτελικοί – ελεγκτικοί μηχανισμοί, αλλά επανασυγκεντρώνονται αρμοδιότητες και εξουσίες στο ΥΠΕΘΟ, σε πείσμα κάθε αποκεντρωτικής εξαγγελίας. Πώς αλλιώς εξηγείται η αντίφαση του συγκεντρωτικού μοντέλου διαχείρισης του Γ΄ΚΠΣ, με τις εξαγγελίες της κυβέρνησης, από τον ίδιο των πρωθυπουργό για 80% των πόρων στην περιφέρεια, ενίσχυση των κοινωνικών εταίρων, ισόρροπή ανάπτυξη; Στις μεγάλες αυτές διαρθρωτικές αδυναμίες της Διοίκησης των Δημοσίων Έργων, έρχονται να προστεθούν μια σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων και επιλογών και μια σειρά ηθελημένων παραλείψεων, που διογκώνουν τα προβλήματα. Αναφερόμαστε χαρακτηριστικά: - Στην απαξίωση του προσωπικού με : την επίπλευση των μη ικανών με κομματικά κριτήρια ή την τυφλή υπακοή στις άνωθεν εντολές, με την αποθάρρυνση των ευσυνείδητων και την παντελή έλλειψη κινήτρων για την προσέλκυση και ανάδειξη ικανότερων στελεχών, την παντελή έλλειψη επιμόρφωσης και άλλα. - Στην απαξίωση των υπηρεσιών: Με τη συνεχιζόμενη αναχρονιστική οργάνωση καθηλωμένη στα πρότυπα της δεκαετίας του ΄70 (αρνηθήκατε πρόσφατα την πρόταση της ΕΜΔΥΔΑΣ εφαρμογής του 150 9000) με την έλλειψη μέσων και το δυσμενές περιβάλλον εργασίας, με την περιθοριοποίηση και γραφειοκρατικοποίηση με περιορισμό του αντικειμένου σε ελέγχους και επιθεωρήσεις και όχι δημιουργική ενασχόληση με το καθ΄αυτό αντικείμενο. Ενώ θα ήταν ουσιαστικός εκσυγχρονισμός να λειτουργούν ως σύγχρονες εταιρείες Project Management; - Αφού τις εγκαταλείψατε - για μας συνειδητά – έρχεστε να αντικαταστήσετε τις υπηρεσίες αυτές με τη δημιουργία Ανώνυμων Εταιριών, που έφθασαν να διαχειρίζονται εν λευκώ δημόσιες υποθέσεις και χρήματα χωρίς να υπόκεινται στο καθεστώς και στις δικλείδες της Δημόσιας Διοίκησης ( διορισμοί ημετέρων, εξαίρεση νομοθεσίας δημοσίου λογιστικού κ.λπ.). Χρησιμοποιείτε το επιχείρημα ότι όλες αυτές οι ΑΕ ανήκουν στο Δημόσιο, όμως τελικά ανήκουν αποκλειστικά στον Υπουργό (εφόσον διορίζει το Δ.Σ.), δηλαδή αυτός σαν ιδιοκτήτης εταιρίας, χωρίς ωστόσο και κανένα από τα «ρίσκα» των ιδιωτικών επιχειρηματιών σε περίπτωση λανθασμένης διαχείρισης. Πώς να μην έχουν βάση έτσι οι καταγγελίες μας για μεγάλες καθυστερήσεις, υπερβάσεις κόστους, κομματικές παρεμβάσεις; Κ. Υπουργέ, είστε γνώστης της Δημόσιας Διοίκησης και των δυσλειτουργιών της, προχωρήστε όσο δεν θα είναι πολύ αργά στη θεσμική αναβάθμιση των Δημοσίων Τεχνικών Υπηρεσιών, μέσα από ένα εθνικό προγραμματισμό, που θα αναφέρεται σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, δηλαδή των κεντρικών υπηρεσιών του ΥΠΕΧΩΔΕ και των άλλων Υπουργείων, των μονάδων των Ν.Π.Δ.Δ. των περιφερειακών – νομαρχιακών και Τοπικής Αυτοδιοίκησης μονάδων, με την ενίσχυση του ρόλου τους στον προγραμματισμό και την υλοποίηση των έργων, στο επίπεδο που αναφέρονται. Αναμορφώστε το σύστημα του δημοσίου λογιστικού για να πάψει να αποτελεί γραφειοκρατικό και δυσκίνητο μηχανισμό, μόνιμη αιτιολογία των ιδιωτικοποιήσεων. Γ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΈΡΓΩΝ – ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ Στον τομέα της διαχείρισης των έργων: ανάθεση και επίβλεψη, όπως και στην πολιτική απέναντι στις κατασκευαστικές επιχειρήσεις, οι νομοθετικές παρεμβάσεις αντί να ενισχύουν και εκσυγχρονίζουν ταυτόχρονα το ικανοποιητικό θεσμικό πλαίσιο του ν. 1418/84, έχουν λανθασμένη ιεράρχηση και προσανατολισμό, είναι αποσπασματικές και δίχως προοπτική, χαρακτηρίζονται από αντιφατικότητα και αοριστία, αφήνουν περιθώρια αυθαιρεσιών και οδηγούν εν τέλει στη συσσώρευση προβλημάτων αντί να τα επιλύουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των παραπάνω είναι η προσπάθεια αντιμετώπισης των μεγάλων εκπτώσεων με τη θεσμοθέτηση αρχικά της λανθασμένης διαδικασίας της αιτιολόγησης των προσφορών, που οδήγησε σε πολύ μεγάλες καθυστερήσεις και άνοιξε παράθυρα για αυθαιρεσίες και σκανδαλώδεις καταστρατηγήσεις της αρχής της ανάθεσης του έργου στο μειοδότη. Στη συνέχεια θεσπίσθηκε το σύστημα ανάδειξης μεσώ μαθηματικού τύπου που είχε ως αποτέλεσμα τη βιομηχανία υποβολής «φιλικών προσφορών», τις συντεταγμένες προσυνεννοήσεις και ουσιαστικά το μηδενισμό των εκπτώσεων. Ο ΣΥΝ προτείνει την κατάργηση του συστήματος ανάδειξης μειοδότη μεσώ μαθηματικού τύπου και την ανάθεση του έργου με ανοικτή δημοπρασία στον τελευταίο μειοδότη, με παράλληλη αυστηρή εφαρμογή όλων των ασφαλιστικών δικλείδων της νομοθεσίας. Επίσης, την πραγματική εξυγίανση του χώρου των κατασκευαστικών εταιρειών με αυστηρή και αντικειμενική κατάρτιση, αλλά και χρήση του μητρώου των κατασκευαστικών εταιρειων,. Σε αντίθεση με τη σημερινή πρακτική, ο ν. 2940/2001 που πρόσφατα ψηφίσθηκε - παρά τις έντονες αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης και των φορέων – έχει δημιουργήσει σοβαρότατα προβλήματα στην υλοποίηση του λόγω της προχειρότητας του , και η έκδοση συνεχών ερμηνευτικών εγκυκλίων περιπλέκει και καθυστερεί τα πράγματα και τα αποτελέσματα των Δημοπρασιών. Το σοβαρότατο όμως είναι η αβεβαιότητα και ο αναβρασμός στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που οδηγούνται στην εξαφάνιση η στην απορρόφηση τους από τις ελάχιστες μεγάλες, που θα κυριαρχήσουν πλήρως με όλα τα αρνητικά για το χώρο των δημόσιων έργων ολιγοπωλιακών καταστάσεων. Φροντίσατε βέβαια, με τον ίδιο νόμο, να διασφαλίσετε τα συμφέροντα των μικρομεσαίων ως υπεργολάβων (στην πραγματικότητα αυτοί που θα βγάλουν το φίδι από την τρυπά) στους λιγοστούς μεγάλους ομίλους, προς τούτο και οι όμιλοι αυτοί απέκτησαν το 70% των αρμοδιοτήτων του Δημόσιου Τομέα για την ανάθεση των έργων. Αυτήν τη στιγμή έχουν συσσωρευτεί στους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους (περίπου 20 τον αριθμό που με τις συγχωνεύσεις θα γίνουν ακόμα λιγότερες) έργα της τάξεως των 2,0 τρις και αναμένεται να προστρέξουν οι υπεργολάβοι η οι συγχωνευόμενοι για την εκτέλεση των ήδη εκτελούμενων έργων και έπεται η συνεχεία των προσθέτων έργων των Ολυμπιακών και του Γ ΚΠΣ. Οι μικρομεσαίες όμως επιχειρήσεις, απ ότι πληροφορούμαστε, όχι μόνον αντιστέκονται σ΄ αυτού του είδους την ισοπέδωση την υποβάθμιση τους, αλλά έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο Επικράτειας προσβάλλοντας το άρθρο 4 του ν. 2940/2001. Περιμένουμε να μας απαντήσετε υπεύθυνα πως διαμορφώνεται μέχρι σήμερα η κατάσταση, και πολύ φοβούμαι πως αντί να άρετε ένα μέρος των ανησυχιών μας θα αναγνωρίσετε την κρισιμότητα της κατάστασης. Σ αυτό το χαώδες περιβάλλον, η κυβέρνηση έχει το κουράγιο να παρουσιάζει ως πανάκεια, ιδιαίτερα για τα μεγάλα έργα, το σύστημα της ενίσχυσης της δημόσιας δαπάνης με ιδιωτικούς πόρους, δηλαδή με τις συμβάσεις παραχώρησης. Προβάλλεται μάλιστα ως αιτιολογικό, ότι δίνει τη δυνατότητα προσέλκυσης κεφαλαίων και τεχνογνωσίας και κατά συνέπεια αναπληρώνει τις κρατικές αδυναμίες. Εμείς διατηρούμε εντονότατες επιφυλάξεις για πολλούς λόγους, αφού και η εμπειρία των μέχρι τώρα συμβάσεων έδειξε ότι οι ολιγάριθμοι ισχυροί όμιλοι που συμμετέχουν στους διαγωνισμούς (διαγωνισμούς ολιγάριθμων χωρίς ουσιαστικό ανταγωνισμό) ασκούν ιδιαίτερες οικονομικοπολιτικές διαπλοκές και η ύπαρξη ασαφειών και αδυναμιών στις πολυδαίδαλες συμβάσεις, μετατοπίζει συνεχώς το πεδίο, από το τεχνικό αντικείμενο στα ενδιαφέροντα του χρηματοπιστωτικού κατεστημένου, με ουσιαστικό χαμένο το Ελληνικό Δημόσιο (αεροδρόμιο Σπάτων, Αττική οδός κλπ). Παρόλα αυτά, ήδη από τα 3,175 τρις. Του ΠΕΠ του ΥΠΕΧΩΔΕ, τα 1,100 τρις (το 1/3) θα αποτελέσει την ιδιωτική συμμετοχή, με τη μορφή κυρίως των συγχρηματοδοτήσεων η αυτοχρηματοδοτήσεων. ήδη πέντε (5) τέτοιες προκηρύξεις έχουν γίνει και εκδηλώθηκε ενδιαφέρον, αλλά η διαδικασία είναι ακόμη στην αρχή, ενώ το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο των συμβάσεων παραχώρησης ακόμη καθυστερεί. ακόμη όμως και με Αυτήν τη μέθοδο που επιλέγει η κυβέρνηση για την κατασκευή των έργων είναι προφανές ότι και εδώ η Δημόσια Διοίκηση θα πρέπει να παίξει καθοριστικό ρόλο στον αρχικό σχεδιασμό, να προδιαγράφει επακριβώς το περιεχόμενο και την ποιότητα του έργου, να διασφαλίζει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών κατά τη διαχείριση-εκμετάλλευση , την ορθολογική τιμολογιακή πολιτική και την ποιοτική λειτουργία του έργου όταν μεταφερθεί στο Δημόσιο. Κλείνοντας το κεφαλαίο αυτό, θέλουμε να σας επισημάνουμε για μια ακόμη φορά την ανυπαρξία ενός αξιόπιστου συστήματος κοστολόγησης των έργων και να σας καλέσουμε να πείτε με σαφήνεια τι θα κάνετε γι αυτό, στο συντομότερο δυνατό χρόνο. Διαφορετικά, χαμηλότατες μέχρι μηδενισμού εκπτώσεις, ασαφείς συμβάσεις, παραχωρήσεις και αναξιόπιστη, μη ορθολογική και σύγχρονη κοστολόγηση των έργων θα τινάξουν το σύστημα στον αέρα. Δ. ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ – ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΥΠΕΧΩΔΕ Τα τελευταία χρόνια εντείνεται το μεγάλο πρόβλημα της χώρας μας για την οργάνωση και τη λειτουργία ενός ολοκληρωμένου Εθνικού Συστήματος Προδιαγραφών, Πιστοποίησης και Ελέγχου Ποιότητας των προϊόντων, υλικών και κατασκευών, παρ΄όλο που από πλευράς Ε.Ε. έχει παραχθεί τεράστιο έργο Προδιαγραφών, Οδηγιών, Ευρωκωδίκων κ.λπ. και οι πιέσεις και οι ρήτρες προς τη χώρα μας είναι ασφυκτικές. Ιδιαίτερα στο τομέα των Δημοσίων έργων τα τελευταία χρόνια έχουν οξυνθεί με εμφανείς πλέον τις επιπτώσεις τους στην ποιότητα των κατασκευαζόμενων έργων. Συγκεκριμένα, μετά από μεγάλη καθυστέρηση και πολλές παλινωδίες έχει συσταθεί στο ΥΠΕΧΩΔΕ η Γενική Διεύθυνση Ποιότητα, πολλά υποσχόμενη ως προς τους σκοπούς, τους στόχους της, τους τομείς ευθύνης και γενικά το διοικητικό της σχήμα. Σχήμα που τελικά παραμένει ανενεργό χαρακτηριστικό παράδειγμα όπως και πληθώρα άλλων Διευθύνσεων, Οργανισμών και σχημάτων που συστήνονται για να παραμείνουν στα χαρτιά, αφού το εντός εισαγωγικών «σύγχρονο κράτος» ουσιαστικά χρησιμοποιεί άλλα έργαλεία για να κάνει τη δουλειά του. Δεν έχετε όμως άλλα περιθώρια, σχήματα σαν τη Γενική Δ/νση Ποιότητας πρέπει να λειτουργήσουν ουσιαστικά και εντατικά, ο ρόλος και οι δραστηριότητές τους είναι απαραίτητες όσο ποτέ. Η Γενική Δ/νση Πιοιότητας πρέπει να συνδέθει οργανικά με νομοθετική ρύθμιση, όπως ο ίδιος ο πρωθυπουργός ζήτησε με τα βασικά της εργαλεία για την άσκηση του ελέγχου ποιότητας δηλαδή με το Κεντρικό Εργαστήριο (ΚΕΔΕ) και τα Περιφερειακά Εργαστήρια (ΠΕΔΕ) αντί αυτά να οδηγούνται κυριολεκτικά σε κλείσιμο. Ένα από τα παλαιότερα και με αποκεντρωμένη δομή, επιστημονικό και ερευνητικό Δίκτυο Εργαστηρίων Ελέγχου των Δημοσίων και Ιδιωτικών Έργων εγκαταλείπεται αφού το ΚΕΔΕ κάνει τον επιτελικό του ρόλο στις διαδικασίες παραγωγής των Δημοσίων Έργων ενώ τα Περιφερειακά εργαστήρια εντασσόμενα οργανικά στη Περιφέρεια αποσυνδέονται από τα βασικά τους κέντρα το ΚΕΔΕ και τη Γενική Διεύθυνση Ποιότητα. Η απαξίωση του εν λόγω Δικτύου Εργαστηρίων οριστικοποιείται με την παντελή έλλειψη πιστώσεων τόσο για την επίλυση του κτιριακού προβλήματος του ΚΕΔΕ, όσο και για τη στοιχειώδη λειτουργία των Περιφερειακών Εργαστηρίων. Τι θα κάνετε τελικά, θα εξασφαλίσετε έστω και αυτή τη στοιχειώδη χρηματοδότησή τους, θα προωθήσετε την ουσιαστική λειτουργία της Γεν. Διεύθυνσης Ποιότητα και την οργανική σύνδεσή της με τα άλλα κέντρα προδιαγραφών και ελέγχων της χώρας; Μια οργανωμένη Διοίκηση και στα θέματα διαχείρισης της ποιότητας είναι απαραίτητη γιατί αποτελεί κορμό της διαπαιδαγώγησης στην ποιότητα και της πρόληψης των κακοτεχνιών. Εσείς όμως αποφασίσατε να την υποβαθμίσετε αυτή τη διαδικασία και να αναθέσει τον εκ των υστέρων έλεγχο στα ιδιωτικά σχήματα με τον ΕΣΠΕΛ την περασμένη περίοδο με αμοιβή 1,5 δις δρχ. και φέτος με αμοιβή 3,25 δις δρχ. και μάλιστα σε Ιταλική Εταιρεία. Ε. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ, ΣΧΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ-ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ Γ΄ ΚΠΣ Γνωστές οι ενστάσεις μας για το ιδιαίτερο συγκεντρωτικό σχήμα σχεδιασμού και υλοποίησης των προγραμμάτων του Γ΄ΚΠΣ. Τουλάχιστον θα περίμενες κανείς αποτελεσματικότητα, επιτάχυνση, έστω και σε βάρος του Δημοκρατικού προγραμματισμού. Το αντίθετο όμως συμβαίνει καθυστέρηση δύο ετών στην ένταξη των έργων, σύγχυση στους εμπλεκόμενους φορείς με αδυναμίες στη συνέχεια να προετοιμάσουν για τελική ένταξη, ωρίμανση νέα έργα και δράσεις στην περιφέρεια. Έτσι το πολυδιαφημιζόμενο πρόγραμμα με πόρους κατά 80% στην περιφέρεια, θα χάσει και άλλα πολύτιμα χρόνια για να αποδείξουν οι φορείς υλοποίησης την ετοιμότητα των έργων σε μια κυβερνητική μηχανή που θα συνθλίβεται στη δίνη και στον εφιάλτη περαίωσης και αποπληρωμής των έργων των Ολυμπιακών Αγώνων. Ας δούμε τα χαρακτηριστικά του επιχειρησιακού προγράμματος του ΥΠΕΧΩΔΕ 1/3 περίπου εθνικοί πόροι Συνολικό ύψος 3,175 τρις. : 1/3 οι Κοινοτικοί 1/3 ιδιώτες Κύρια κατεύθυνση οι μεγάλοι οδικοί άξονες: ΠΑΘΕ, Εγνατία Οδός, Ιόνιος, Αττική Οδός, σύνδεση ΠΑΘΕ - Εγνατίας κ.α.. Επίσης, Μετρό Αθήνας και Θεσσαλονίκης (προβληματικό πλέον), τα περισσότερα των οποίων είναι συνεχιζόμενα έργα που θα υλοποιηθούν από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους (τα 2,0 τρις περίπου) και ένα μεγάλο μέρος αυτό με τη συμμετοχή ιδιωτών μέσω των γνωστών αλλά ελλειμματικών διαδικασιών των συμβάσεων παραχώρησης. Ελάχιστοι πόροι κατευθύνονται στα λιμάνια, στα απαραίτητα έργα Αστικής Ανάπλασης (αφού τα ΜΕΤΡΟ σ΄αυτό το μέτρο παίρνουν τη μερίδα του λέοντος) και περιβαλλοντικής προστασίας (παρά τα πρόστιμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για σωρεία παραβιάσεων). Ενώ το ΥΠΕΧΩΔΕ εγκατάλειψε τα προγράμματα των εγγειοβελτιωτικών έργων όπως και άλλων δράσεων που απαιτούν εθνικούς πόρους. Όσον αφορά τα Ολυμπιακά Έργα ευθύνης ΥΠΕΧΩΔΕ δεν χρειάζεται πάρα να δει κανείς τους ίδιους του πίνακες και τα χρονοδιαγράμματα των έργων, που πάρά τον εξαιρετικά ελλιπή τρόπο σύνταξής τους, εύκολα μπορεί όμως να διαπιστώσει κανείς ότι τα περισσότερα βρίσκονται είτε στη φάση δημοπράτησης είτε στην καλύτερη περίπτωση στη φάση έγκρισης των αποτελεσμάτων αυτ’ής από το Ελεγκτικό Συμβούλιο. Ζ. ΕΓΝΑΤΙΑ – ΠΑΘΕ Έργα ύψιστης εθνικής και γεωπολιτικής σημασίας. Δεν χουμε χρόνο να μιλήσουμε για το παρελθόν, τις μεγάλες καθυστερήσεις, τις σημαντικές υπερβάσεις κόστους και τα νέα σχήματα διοίκησης. Η μεν Εγνατία οδός με Α.Ε. και Project & Construction Managers, ο δε ΠΑΘΕ με ΕΙΔΕ και Project Managers. Μετά από παλινδρομήσεις, ανακάλυψαν ότι μόνο με την ουσιαστική συμμετοχή του στελεχιακού δυναμικού των δημόσιων Τεχνικών υπηρεσιών μπορούν να λύσουν το θέμα της διοίκησης των έργων. Στην επίβλεψη και στη μεταφορά τεχνογνωσίας μπορούμε να αποδεχθούμε ένα σημαντικό μέρος της συμβολής των Τεχνικών συμβουλών. Η ΕΟΑΕ και ο ΠΑΘΕ σήμερα έχουν οριοθετήσει πλέον το σχήμα διαχείρισης τους και έχουν προσεγγίσει καλύτερα τα χρονοδιαγράμματα και το κόστος κατασκευής των έργων. Όμως αυτό δεν αρκεί για την ολοκλήρωση των βασικών τους τμημάτων. Για μεν την Εγνατία, πρέπει οπωσδήποτε να εξασφαλισθεί χρηματοδότηση για τα οδικά τμήματα: πέρασμα Νέστου (127χιλ. 35 δις), προσαρμογή σε Αυτ/μο του τμήματος Μεστή-Μάκρη (17 χιλ., 8 δις), αναβάθμιση παραλιακής Στρυμόνας-Πέργαμος (47 χιλ., 10 δις, από εθνικούς πόρους), Πανάγια-Γρεβενά (πέρασμα καφέ αρκούδας) (37 χιλ. μήκος, 105 δις. για τον ένα κλάδο) κ.α. Επίσης δεν είναι εξασφαλισμένο το χρηματοδοτικό πακέτο των ιδιαίτερα σημαντικών κάθετων αξόνων της Εγνατίας οδού. ʼμεσα επίσης πρέπει να αντιμετωπισθεί το θέμα της υπηρεσίας συντήρησης του μεγάλου αυτού έργου. Για τον ΠΑΘΕ θέλουμε να επισημάνουμε τις μεγάλες ευθύνες του ΥΠΕΧΩΔΕ και του ΥΠΕΘΟ για την πλήρη εγκατάλειψη της αναβάθμισης του πέταλου του Μαλιακού, Μετά την εγκατάλειψη της λύσης της ζεύξης. Τα προβλήματα της τελευταίας λύσης ήταν γνωστά, η κυβέρνηση έχει μεγάλη ευθύνη για την ολιγωρία της, με χαρακτηριστική τη φάση της δημοπράτησης που διήρκεσε τέσσερα χρόνια, για ένα μη βιώσιμο έργο, όπως και ότι σήμερα δεν έχει την εναλλακτική λύση για ένα εθνικό οδικό τμήμα, από Καμμένα Βούρλα έως Καραβόμυλο, που δυστυχώς έχει σήμερα το μεγαλύτερο αριθμό θανατηφόρων ατυχημάτων. Η διαδικασία της αναγνωριστικής μελέτης, η απαράδεκτη κωλυσιεργία για τη λήψη της σωστής απόφασης, που είναι η παράκαμψη της υπάρχουσας χάραξης, μεταθέτουν την έναρξη της εκτέλεσης του έργου Μετά το 2010, και δεν εγγυώνται τίποτα για τη βελτίωση της κατάστασης αυτή τη δεκαετία. Προβληματική Επίσης παραμένει η ολοκλήρωση των βασικών τμημάτων της Κακίας Σκάλας, με το σκάνδαλο του κόστους της μελέτης, των τευχών δημοπράτησης, όπως και το έργο της παράκαμψης της Πάτρας, που εξαιτίας της κακοδιαχείρισης του, απαιτεί τώρα εθνικούς πόρους για την ολοκλήρωση του, αφού απώλεσε τη δυνατότητα ένταξης του ως συνεχιζόμενο έργο στο Γ ΚΠΣ. Η. ΕΘΝΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Είναι προφανές ότι συμφωνούμε όλοι ότι πρόκειται για ένα έργο ύψιστης προτεραιότητας της ελληνικής πολιτικής για ανάπτυξη, χωροταξική και περιβαλλοντική προστασία, για το οποίο είναι Επίσης γεγονός ότι κατασπαταλήθηκε το μεγαλύτερο μέρος του Προϋπολογισμού, ενώ έχει παραχθεί μόνο το 21% του προϋπολογιζόμενου έργου. Το έργο χαρακτηρίζεται μέχρι σήμερα από την προχειρότητα και τον ατελή σχεδιασμό της αρχικής πρότασης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την ανορθολογική και κακή διαχείριση, με μεγάλη ευθύνη της κυβέρνησης και του ΥΠΕΧΩΔΕ για επιλογές που αμφισβητούν την ορθή χρήση πόρων. ʼμεσο αποτέλεσμα ήταν η παρέμβαση της Κομισιόν, η οποία και τελικά ζητά 19,5 δις δρχ. πίσω, από τα 35,5 δις των πόρων του Β ΚΠΣ, και εξ΄ αυτών μάλιστα τα 11,9 δις αμέσως, όπως η ίδια η κ. Παπανδρέου ανακοίνωσε προχθές. Στο εσωτερικό της χώρας η Δικαιοσύνη έχει παρέμβει και πρέπει να την αφήσουμε απερίσπαστα να κάνει το έργο της. Η κυβέρνηση όπως και το ΥΠΕΧΩΔΕ, όπως επανειλημμένα το τονίζαμε, πρέπει να προβεί στις αναγκαίες ρυθμίσεις, διότι είναι επιτακτική ανάγκη να ολοκληρωθεί το έργο. Απαιτούνται ριζικές αλλαγές, και όχι μόνον αλλαγή προσώπων, με το Χαρακτηριστικό φιλικών προς την Ε.Ε. Αλλαγές όπως:  Επανασχεδιασμός του έργου, σύμφωνα με τις βασικές επιλογές κοινής αποδοχής και με γνώμονα το εφικτό του κόστους και του εύλογου χρόνου ολοκλήρωσης.  Αναθεώρηση διατάξεων των ν.2308/95 και 2664/98, ώστε τα θέματα να αντιμετωπίζονται με το σεβασμό των αρχών του Δικαίου και υπό το πρίσμα της συνολικής θεώρησης (η διάσπαση ήταν λάθος).  Διαχωρισμός των προγραμμάτων του Β ΚΠΣ από εκείνα του Γ ΚΠΣ.  Σύνταξη αξιόπιστης χρηματοοικονομικής μελέτης, όπως και ολοκληρωμένης μελέτης υλοποίησης του έργου (στρατηγικός και επιχειρησιακός σχεδιασμός, τεχνικές προδιαγραφές, επιμέρους μελέτες, τεύχη δημοπράτησης κλπ).  Αναδιοργάνωση του ΟΚΧΕ και της ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΕ, με σαφή καθορισμό των υποχρεώσεων και αρμοδιοτήτων του.  Αποσαφήνιση του Διοικητικού πλαισίου του έργου, ρόλος του Σύμβουλου διαχείρισης. Είναι προφανές ότι θα υπάρξουν και συνέπειες των αλλαγών, όπως χρονικές καθυστερήσεις, αντιδράσεις θιγόμενων συμφερόντων κλπ. Το έργο του Δ.Σ. είναι δύσκολο, και έχει πολλή δουλεία, και το σπουδαιότερο, πρέπει να αποκατασταθεί η συνεργασία με την Ε.Ε., να επιτευχθεί η διακομματική συναίνεση, και επιτέλους η κυβερνητική στήριξη για το συντονισμό ενός μεγάλου αριθμού υπουργείων και οργανισμών. Όσον αφορά τη σύνθεση του νέου Δ.Σ., φαίνεται ότι πείθει για την αξιοκρατική επιλογή των μελών του, καλύπτει το νομικό μέρος, έχει κενά ως προς τα θέματα της πληροφορικής και στη γνώση του αντικειμένου. Θ. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι για πρώτη φορά, έστω και με καθυστέρηση πολλών ετών εντάχθηκαν τα αναγκαία έργα κατασκευής και βελτίωσης του σιδηροδρομικού δικτύου (προαστιακός, τραμ και υπεραστικός σιδηρόδρομος) στο Γ’ ΚΠΣ και μάλιστα με τόσο αυξημένο προϋπολογισμό, ύψους 1,4 τρις περίπου. Από εκεί και πέρα όμως, τίποτε από όσα έχουν μεσολαβήσει μέχρι σήμερα τουλάχιστο από πλευράς προετοιμασίας, διαδικασίας εφαρμογής των προγραμμάτων, μηχανισμών και φορέων υλοποίησης των έργων δεν επιτρέπει οποιαδήποτε αισιοδοξία για την έγκαιρη και σωστή πραγματοποίησή τους. -ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ Θεωρείται, δικαιολογημένα, έργο ίσης αξίας με το ΜΕΤΡΟ, αφού υπολογίζεται ότι θα μεταφέρει (σε πλήρη λειτουργία και ανάπτυξη) 300-500 χιλιάδες επιβάτες την ημέρα! Σήμερα, το έργο κινδυνεύει είτε να μη γίνει μέσα στα χρονικά περιθώρια που βάζει το Γ’ ΚΠΣ (μέχρι το 2006 οι δημοπρατήσεις και μέχρι το 2008 η ολοκλήρωση και του τελευταίου τμήματος) ή να γίνει με τρόπο που θα απέχει κατά πολύ από τις πραγματικές ανάγκες και τη σκοπιμότητά του. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι από τις τρεις εργασίες η πρώτη ύψους 30 δις (κόμβος Αχαρνών-Αεροδρόμιο) άρχισε μόλις προχτές με το άνοιγμα των προσφορών, (ενώ έπρεπε να είχε αρχίσει από τον Ιανουάριο) όποτε στη καλύτερη περίπτωση να ξεκινήσει κανονικά μετά από μερικούς μήνες. Για τις άλλες δύο, ύψους 110 και 65 δις αντίστοιχα δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα, αν και αφορά το μεγαλύτερο τμήμα του προαστιακού (Τρεις Γέφυρες-Μηχανοστάσιο Ρέντη-Αεροδρόμιο) και προβλέπει ανισοπεδοποίηση, ηλεκτροκίνηση και σηματοδότηση. Οι καθυστερήσεις αυτές και η πιθανότητα απώλειας κονδυλίων από το Γ’ ΚΠΣ θα οδηγήσει την ΕΡΓΟΣΕ στο να απομειώσει το φυσικό αντικείμενο του έργου, να στερήσει δηλαδή το έργο από βασικές και καθοριστικής σημασίας κατασκευές όπως τον τετραπλασιασμό της κεντρικής γραμμής Ρέντη-Αθήνα, οπότε το έργο ουσιαστικά θα υποβαθμίστε. Τα δείγματα που υπάρχουν μέχρι σήμερα για τη λειτουργία και το ρόλο της ΕΡΓΟΣΕ είναι επίσης πολύ ανησυχητικά. Από το ’96 που συστάθηκε δεν έχει ολοκληρώσει κανένα έργο και οι τελευταίες εξελίξεις με την ακύρωση δημοπρατήσεων και την παραίτηση ικανού στελέχους της δίνει νέες διαστάσεις του προβλήματος, όπως άνωθεν παρεμβάσεις και πιέσεις από συγκεκριμένα συμφέροντα. - ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ Διαπιστώνονται κι εδώ σοβαρές καθυστερήσεις και στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη και στον άξονα Αθήνα – Πάτρα και απειλείται πλέον το σύνολο του υπεραστικού δικτύου με διακοπή της χρηματοδότησης των έργων αν δεν έχουμε σοβαρή πρόοδο. Το θέμα αυτό εξελίσσεται σ΄ένα νέο κτηματολόγιο και σύμφωνα με επιστολή του Μπαρνιέ θα ζητηθεί να επιστραφούν κονδύλια. Ενδεικτικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι το έργο του Μπράλου θα πρέπει να παραδοθεί το 2003 άλλα τώρα η ΕΡΓΟΣΕ ομολογεί αναβολή της παράδοσης κατά τέσσερα ακόμη χρόνια και αφού από τα 9 χιλιόμετρα έχει γίνει μόνο το 1,5 χιλιομ. Στο έργο του Καλίδρομου έχουν γίνει πολλές υπερβάσεις οικονομικές και θα επαναδημοπρατηθεί με΄τα από 4 συλλογικές συμβάσεις. Για το σιδηροδρομικό δίκτυο Αθήνας – Πάτρας, εκτός από τις ενδογενείς αδυναμίες της ΕΡΓΟΣΕ (αναθέσεις μελετών, πολυπλοκότητα στις εγκρίσεις, ισχύουσα νομοθεσία κλπ.), υπάρχουν και συγκεκριμένες αντιρρήσεις και ενστάσεις από τη Νομαρχία Αχαϊας, Δήμους και Συλλόγους της περιοχής Κορινθίας και Αχαϊας που αντιτίθενται στο έργο για συγκεκριμένες λόγους. Είμαστε ξεκάθαρα υπέρ του σιδηροδρόμου ως μέσου μεταφοράς, οικονομικού, γρήγορου,, ασφαλούς και φιλικού προς το περιβάλλον και θεωρούμε ότι πρέπει να βρεθούν λύσεις κατασκευής του δικτύου με νόμιμες διαδικασίες και αξιόπιστες μελέτες, ώστε να πεισθούν οι φορείς και οι τοπικές κοινωνίεςε για την αναγκαιότητα και την ωφέλεια του στυγκεκριμένου έργου. - ΤΡΑΜ - Μόλις τώρα ξεκινάει (με προϋπολογισμένο κόστος κοντά στα 100 δις.) με την ανάθεση που έγινε. Είναι έργο που έχει συζητηθεί από χρόνια, έργο που θα βελτιώσει τις κυκλοφοριακές συνθήκες της Αθήνας, που κινδυνεύει όμως να μην είναι έτοιμο το 2004.