Home Οικονομία & Ανάπτυξη (τομέας ευθύνης) Ομιλία επί του Σχεδίου Νόμου "Πρόγραμμα Διευκόλυνσης για ενήμερους δανειολήπτες και τροποποιήσεις στο ν.3869/2010"

Ομιλία επί του Σχεδίου Νόμου "Πρόγραμμα Διευκόλυνσης για ενήμερους δανειολήπτες και τροποποιήσεις στο ν.3869/2010"

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Όπως εισαγωγικά αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, η οικονομική κρίση που διέρχεται η χώρα και τα αποτελέσματα αυτής, όπως οι μεγάλες μειώσεις εισοδημάτων, μισθών και συντάξεων, η απώλεια εργασίας και η έκρηξη της ανεργίας, έχουν οδηγήσει τους πολίτες σε μεγάλη δυσκολία να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις.

 

Με τις ρυθμίσεις του παρόντος σχεδίου νόμου επιδιώκεται να δοθεί μία ρεαλιστική προοπτική διευκόλυνσης των ενήμερων οφειλετών, προκειμένου να αντιμετωπιστεί από κοινού η βίαιη αυτή μεταβολή της κατάστασης στη χώρα, να προστατευτούν οι πολίτες και ειδικότερα αυτές οι κατηγορίες δανειοληπτών που δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν, να μην καταρρεύσει το τραπεζικό σύστημα και να υπάρξει ομαλή μετάβαση μέχρι την οικονομική τους ανάκαμψη. Όμως, οι στόχοι που τίθενται, οι παραπάνω που μόλις ανέφερα και άλλοι από την αιτιολογική έκθεση, δεν εκπληρούνται, ούτε οι ανάγκες καλύπτονται στο βαθμό που θα έπρεπε από τις ρυθμίσεις των άρθρων του σχεδίου νόμου.

 

Εμείς θεωρούμε ότι αυτή η νομοθετική πρωτοβουλία έπρεπε να είχε κατατεθεί προ πολλού, μετά από μία διαδικασία ουσιαστικής διαβούλευσης και όχι μετά από την ασφυκτική και αφαιρετική ως προς το εύρος των ρυθμίσεων πίεση της Τρόικας, μετά μάλιστα και τη μεγάλη καθυστέρηση στην επεξεργασία του από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ευτυχώς αποτρέψαμε την τελευταία στιγμή να συζητηθεί με τη διαδικασία του κατεπείγοντος.

 

Παρ’ όλα αυτά -και δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί διαφορετικά- το σχέδιο νόμου, παρά την καθυστέρηση υποβολής του και τις αδυναμίες, είναι μία πρώτη θετική τομή. Περιλαμβάνει ρυθμίσεις που θα ανακουφίσουν τα υπερχρεωμένα για τα στεγαστικά τους δάνεια νοικοκυριά και εξορθολογίζει το ν. 3869, το γνωστό νόμο Κατσέλη. Όμως, για να καλυφθούν οι πραγματικές ανάγκες και ιδιαίτερα αυτές των ευπαθών ομάδων που έχουν απωλέσει το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους και δεν μπορούν πλέον να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους, για να δοθεί -αυτό που λέει η αιτιολογική έκθεση- μία ρεαλιστική προοπτική διευκόλυνση αυτών και να αποτελέσει το σχέδιο νόμου σημαντικό εργαλείο στην αντιμετώπιση αυτού του θεμελιώδους για τη συνοχή της κοινωνίας μας προβλήματος, χρειάζονται σημαντικές προσθήκες και βελτιώσεις, προκειμένου να μπορέσουμε να καλύψουμε όσο το δυνατόν περισσότερες περιπτώσεις πολιτών που έχουν πράγματι μεγάλη ανάγκη και να δημιουργήσουμε καλύτερες προϋποθέσεις εφαρμογής των νομοθετικών ρυθμίσεων. Σε αυτήν την κατεύθυνση ήταν και είναι οι τροπολογίες που έχουμε καταθέσει.

 

Η πρώτη μας εκτίμηση είναι ότι οι προϋποθέσεις για την υπαγωγή στο πρόγραμμα διευκόλυνσης, όπως και το εύρος εφαρμογής του, ενήμεροι οφειλέτες, εξαίρεση των ελεύθερων επαγγελματιών, μικροβιοτεχνών κ.λπ., περιορίζουν σε μικρό το πλήθος των νοικοκυριών και σε μικρή την ωφέλεια για τα νοικοκυριά. Τελικά, παρά τις συνεχείς μας ερωτήσεις, δεν είχαμε από το Υπουργείο όλα εκείνα τα στοιχεία και ειδικότερα το πλήθος των εκτιμώμενων, εν δυνάμει νοικοκυριών που μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα, ποσοτικοποιημένα μοντέλα προσέγγισης της εν λόγω ρύθμισης, για να κατανοήσουμε ποιο είναι το πραγματικό όφελος για τα νοικοκυριά, καθώς η διαφορά μεταξύ της οριζόμενης μηνιαίας δόσης για τους σαράντα οκτώ μήνες και της καταβαλλόμενης πριν τη χορήγηση του προγράμματος διευκόλυνσης κεφαλαιοποιείται και αποπληρώνεται μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος διευκόλυνσης. Εδώ δεν λαμβάνεται υπ’ όψιν η πτωτική πορεία του κόστους του χρήματος για τις τράπεζες, αφού δεν υπάρχει τελικά μείωση του επιτοκίου και άλλες ουσιαστικές ελαφρύνσεις.

 

Ως Δημοκρατική Αριστερά έχουμε καταθέσει προς πολλού τις προτάσεις μας και αναλυτικότερα έχουμε τοποθετηθεί αρκετές φορές και στην Ολομέλεια, στις δύο προτάσεις νόμου του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ, στην επερώτησή μας για την ανεργία, για την επίλυση των θεμάτων των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, τονίζοντας κατ’ αρχήν το βασικό πλαίσιο της ΔΗΜΑΡ για την αντιμετώπιση, την αποκατάσταση της κοινωνικής συνοχής και για τη συντεταγμένη κοινωνική προσαρμογή.

 

Όλοι γνωρίζαμε και γνωρίζουμε από τα μέσα και τώρα προστίθενται για δεύτερη φορά οι δανειστές μας -το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού- ότι η δημοσιονομική προσαρμογή που προηγήθηκε ήταν τόσο βίαιη, με εμπροσθοβαρή επώδυνα μέτρα, που επέφερε στον ελληνικό λαό, στη χώρα μεγάλη ύφεση και πολλά κοινωνικά και αναπτυξιακά προβλήματα. Πράγματι, η κοινωνία δοκιμάζεται και η συνοχή της θα αργήσει να αποκατασταθεί. Χρειάζεται γι’ αυτό συνεχής προσπάθεια, σταθερότητα στόχων, ευρύτερη κινητοποίηση, για να δώσουμε σήμερα τη μάχη της συντεταγμένης κοινωνικής προσαρμογής.

 

Η παρούσα νομοθετική πρωτοβουλία βοηθάει σ’ αυτή την κατεύθυνση, της κοινωνικής προσαρμογής, αρκεί να μας αφήσουν επιτέλους να λύσουμε συντεταγμένα και σε σταθερή βάση τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν. Και αυτό δεν φαίνεται να γίνεται στο βαθμό που θέλουμε.

 

Για την κοινωνική προσαρμογή στη Δημοκρατική Αριστερά έχουμε την εξής κύρια κατεύθυνση: Προσπαθούμε να δημιουργηθεί ένα πραγματικό δίχτυ κοινωνικής προστασίας και ελάφρυνσης του οικογενειακού προϋπολογισμού. Είναι για εμάς ζητήματα άμεσης προτεραιότητας.

 

Πολύ μεγάλη σημασία δίνουμε -και το εξηγήσαμε αυτό προ πολλού στις προτάσεις μας- στο ότι σημαντική ελάφρυνση των βαρών των οικογενειών θα επέλθει με την εφαρμογή του μέτρου του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.

 

Αυτή τη στιγμή έχει προβλεφθεί η πιλοτική εφαρμογή του. Ξέρετε, όμως, ότι η δική μας πρόταση είναι πως έπρεπε να εφαρμοστεί πιλοτικά το 2013 και οριστικά να αρχίσουμε αυτή τη ρύθμιση από το 2014.

 

Όσον αφορά το δικό μας σχεδιασμό για τα ειδικότερα θέματα που συζητάμε σήμερα, δηλαδή τα θέματα των δανειακών ρυθμίσεων, είχαμε προ πολλού συζητήσει μαζί σας τις εξής προτάσεις:

 

Θέλουμε την προσαρμογή όλων των χορηγητικών επιτοκίων με βάση τα επιτόκια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας, η οποία αποτελεί και την κύρια πηγή άντλησης ρευστότητας των τραπεζών. Γι’ αυτό και καταθέσαμε σχετική τροπολογία για τη μείωση του επιτοκίου, στην οποία δεν λέμε και τίποτα πολύ σοβαρό. Δύο μονάδες! Η αρχική πρόταση είχε μείωση του επιτοκίου, κύριοι Υπουργοί. Προτείνουμε να μειωθεί κατά δύο μονάδες σε όλες τις περιπτώσεις κι όχι μόνο στις περιπτώσεις των ανέργων και των πολιτών που είναι στα όρια της φτώχειας.

 

Σχετικά με τους άνεργους και όσους διαβιώνουν αποδεδειγμένα κάτω από το όριο της φτώχειας κι έχουν αναπηρία από 67% και άνω, θα πρέπει να έχουμε μια ουσιαστικότερη και επαρκή περίοδο χάριτος. Περίοδος χάριτος έξι μηνών; Προβλέπετε μόνο τη δυνατότητα, αν πάει καλά η κατάστασή, να τους αφαιρέσουμε κι αυτές τις ευνοϊκές ρυθμίσεις! Είναι δυνατόν σε έξι μήνες να αποκατασταθεί κάποιος; Ούτε σε δύο χρόνια!

 

Και τι σας ζητάμε με την τροπολογία; Να το κάνετε τουλάχιστον ένα χρόνο. Δεν ζητάμε τίποτα. Δεν είναι δομική αλλαγή. Είναι ουσιαστική αλλαγή. Γιατί δεν μας αφήνει κανένας να το κάνουμε; Πρόκειται σε έξι μήνες οι άνεργοι να βρουν εργασία;

 

Επιμένουμε, λοιπόν, στη στήριξη των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Πρέπει να κάνουμε προσθετικά τέτοιες ρυθμίσεις. Γι’ αυτό σας έχουμε καταθέσει τις τροπολογίες.

 

Το κυριότερο θέμα, που τέθηκε από όλες τις πτέρυγες -ακόμη και από το φορολογικό νομοσχέδιο- και που το κράτος πρέπει να λύσει, είναι το εξής: Πρέπει να ελεγχθεί η φορολογική και εισοδηματική κατάσταση των ελευθέρων επαγγελματιών, για να μπορούν κι αυτοί να μπαίνουν σε κάποιες ρυθμίσεις και για τη φορολογία του εισοδήματός τους και στις ευνοϊκές ρυθμίσεις αυτού του νομοσχεδίου.

 

Διότι πράγματι με αυτό το νομοσχέδιο, επειδή μπορούμε να καταγράψουμε μόνο τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους και άρα να ξέρουμε ποιοι έχουν εισόδημα κάτω των 25.000 ευρώ, αυτούς τους προστατεύουμε. Όπως τους προστατεύουμε με αυτό το μέτρο. Κάνουμε, όμως, μια αρχή. Γι’ αυτούς τους ανθρώπους, όμως, οι οποίοι έχουν χάσει και την ατομική τους επιχείρηση με άλλο δάνειο, για τους οποίους δεν έχουν ολοκληρωθεί τα μέτρα για την προστασία τους, καθώς και γι’ αυτούς που έχουν το σπίτι τους, είναι θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας.

 

Η πρόταση που κάνουμε εδώ μπορώ να δεχθώ ότι αλλάζει τη δομή του νομοσχεδίου. Δεν νομίζω, όμως, ότι είχαμε καμμία επιταγή από την τρόικα να μην τους συμπεριλάβουμε. Εμείς δεν έχουμε τα στοιχεία και δεν μπορούμε να πούμε πόσες χιλιάδες είναι αυτοί οι άνθρωποι. Μπορούμε να πούμε ότι εκατόν πενήντα χιλιάδες είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι που ανήκουν σ’ αυτή την περίπτωση. Δεν ξέρουμε να απαντήσουμε, όμως, πόσοι είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες που έχουν ανάγκη.

 

Εμείς όλοι μεταξύ μας, όμως, ξέρουμε ότι είναι πάρα πολλοί. Και είναι πολύ περισσότεροι -περισσότεροι από τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους- αυτοί που έχουν εισόδημα κάτω από 25.000 ευρώ. Είναι πάρα πολλοί. Είναι πάρα πολλά αυτά τα νοικοκυριά.

 

Θέσαμε με τροπολογία -στην αρχή είχαμε πει κάποια πράγματα- την περαιτέρω αναστολή των πλειστηριασμών κύριας κατοικίας. Το κρίναμε αναγκαίο αυτό, κύριε Υπουργέ, γιατί άνοιξε μια πολύ μεγάλη συζήτηση. Υπάρχουν ενδείξεις και δημοσιογραφικές πληροφορίες ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο,  η Τρόικα, πιέζει μάλιστα σε αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή να άρουμε αυτό το θέμα πολύ γρήγορα.

 

Κάνατε την τοποθέτησή σας. Θα κρατήσω ότι η Κυβέρνηση πέρυσι το Νοέμβριο με πράξη νομοθετικού περιεχομένου έδωσε ένα χρόνο παράταση. Φαντάζομαι ότι πιο νωρίς –γιατί θα δει ότι η κατάσταση είναι πάρα πολύ δύσκολη και για να είναι και λειτουργικό και αποτελεσματικό αυτό το νομοσχέδιο- θα δει ότι θα χρειαστεί να δώσει αυτή την παράταση.

 

Παραμένει, βέβαια, ανάγκη να διευκρινιστούν οι συνθήκες για τα δάνεια που έχουν καταγγελθεί. Συζητήσαμε αρκετά στην Επιτροπή. Μετά την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και με την αφορμή αυτής της συζήτησης πρέπει να οδηγηθούμε σύντομα σε ένα πλαίσιο ρυθμίσεων, ώστε να εξευρεθεί μια βιώσιμη λύση. Δεν φτάνει μόνο ο νόμος Κατσέλη και τα δικαστήρια. Πρέπει να βρεθεί μια βιώσιμη λύση που θα διατηρήσει στη ζωή τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που έχουν τεράστια προβλήματα με την εξυπηρέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων και χωρίς βέβαια να τινάξουμε στον αέρα την εύθραυστη ισορροπία του τραπεζικού συστήματος.

 

Είναι, όμως, αίτημα και ανάγκη όλης της κοινωνίας να μην αποφεύγουν οι τράπεζες το πρόβλημα. Θα πρέπει να εγκύψουν στο πρόβλημα και θα πρέπει να συνδυάσουν την τεχνογνωσία τους με τις πραγματικές δυνατότητες βάσει και των στοιχείων που διαθέτουν για κάθε νοικοκυριό και για κάθε πελάτη τους σε δυσκολία. Γιατί οι τράπεζες με τον ελληνικό λαό και την ελληνική οικογένεια ζουν κατά κύριο λόγο και εκεί πρέπει να δίνονται οι προτεραιότητες ώστε να διαμορφωθεί μία δίκαιη και βιώσιμη πρόταση αποπληρωμής των τραπεζικών δανείων, πολύ περισσότερο αυτών που αφορούν την πρώτη κατοικία ή την επιβίωση της μικρομεσαίας επιχείρησης.

 

Όσον αφορά στα επιμέρους θέματα των άρθρων και στο ότι το πρόγραμμα διευκόλυνσης θα ισχύει για τις αρχικές συμβάσεις που καταρτίστηκαν ως τις 30/6/2010, το διάστημα αυτό θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερο γιατί πράγματι ορισμένοι έχουν συνάψει δάνεια και μέσα στην κρίση υπολογίζοντας ότι τα δάνεια θα πάνε καλύτερα και έχουν βρεθεί και αυτοί στο ίδιο αδιέξοδο. Νομίζω ότι και ο συνάδελφος από το ΠΑ.ΣΟ.Κ., ο κ. Μωραΐτης σάς το ζήτησε αυτό.

 

Όσον αφορά τα θέματα των προϋποθέσεων που βάζετε, εμείς κάνουμε μία ρεαλιστική πρόταση για μια μικρή αύξηση αυτών των προϋποθέσεων. Δεν στοιχίζει αυτό κάτι. Απλώς διευρύνει κατά κάποιον τρόπο το πλήθος των νοικοκυριών το οποίο πράγματι είναι μικρό. Ιδιαίτερα, εάν σταθούμε στο συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο κεφαλαίου -όπου περιλαμβάνονται μέχρι 150 χιλιάδες και όπου συμπεριλαμβάνονται και τα ανεξόφλητα από άλλα δάνεια- είναι μικρό το ποσό. Σας ζητήσαμε να πάει στις 200 χιλιάδες. Δεν ξέρω γιατί κλείσαμε αυτή τη συμφωνία και είναι ανελαστικά τώρα αυτά τα πράγματα. Ζητήσαμε κάποια άλλα ποσά να αυξηθούν, ούτως ώστε να μπουν περισσότεροι. Είναι μικρές οι αυξήσεις που ζητάμε.

 

Επίσης, σχετικά με τα θέματα των ανέργων και των φτωχών νοικοκυριών, κάναμε μία ουσιαστική τροποποίηση. Θέλουμε να περιλαμβάνεται κάθε τέκνο σύμφωνα μ’ αυτά που καθορίζει η ΕΛΣΤΑΤ και τα υπόλοιπα στοιχεία, δηλαδή και το πρώτο και το δεύτερο παιδί να προστίθεται σ’ αυτό το ελάχιστο εισόδημα που βάζετε, τις 15 χιλιάδες για την ατομική φορολογική δήλωση και τις 25 χιλιάδες για την κοινή φορολογική δήλωση. Θέλουμε σ’ αυτά τα ποσά για κάθε τέκνο να υπάρχει προσαύξηση. Λέμε 2 χιλιάδες ευρώ. Βάλτε 1.700, όσο λένε οι έρευνες, η ΕΛΣΤΑΤ κ.λπ. ούτως ώστε να μπορέσει να υπάρξει μία ουσιαστική στήριξη της οικογένειας. Συν 5 χιλιάδες από τρία τέκνα και πάνω δεν φτάνουν, για να προσεγγίσουμε αυτά τα νοικοκυριά που έχουν μεγάλη ανάγκη.Σας είπα για το επιτόκιο και την τροπολογία που έχουμε καταθέσει στο άρθρο 5 αλλά και για την περίοδο χάριτος. Τουλάχιστον για τους ανέργους και τα φτωχά νοικοκυριά ας γίνει ένας χρόνος. Έξι μήνες είναι πάρα πολύ μικρό διάστημα. Μπορείτε να κάνετε αυτές τις αλλαγές, κύριε Υπουργέ.

 

Θα ήθελα να πω δύο λόγια για το νόμο Κατσέλη. Νομίζω ότι σε γενικές γραμμές οι τροποποιήσεις οι οποίες γίνονται εξορθολογίζουν το νόμο αυτό. Βέβαια, θα παραμείνουν ακόμη πάρα πολλά προβλήματα. Πάλι λέτε το εξάμηνο για την εφαρμογή από τα δικαστήρια κ.λπ. Είναι γνωστό ότι οι υποθέσεις θα εξακολουθούν να εκδικάζονται μέχρι το 2022 και 2023. Χρειάστηκε αυτός ο εξορθολογισμός, αλλά χρειάζεται και η ενίσχυση των Ειρηνοδικείων και άλλα θέματα, ούτως ώστε να μπορεί γρήγορα η δικαιοσύνη να εξετάζει αυτές τις περιπτώσεις.

 

Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε, με τις αντιρρήσεις μας σε μια τροπολογία που φέρατε. Η τροπολογία αυτή αφορά την παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης του αναδρομικού ελέγχου των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των εν τη ζωή ευρισκόμενων πολιτικών από το έτος 1974 έως το 2012.

 

Μπορώ να κατανοήσω την παράταση γιατί δεν έχει προλάβει ακόμη η Επιτροπή να ολοκληρώσει τον έλεγχο μέχρι τις 30 Ιουνίου 2014. Την δεύτερη παράγραφο, όμως, δεν την κατανοώ. Θεωρείτε σκόπιμο να παραταθεί η έναρξη εφαρμογής –να παραταθεί η έναρξη, να μην αρχίσει δηλαδή- να αναβληθεί η εφαρμογή των άρθρων 2, 3 και 4 του ν. 4065, καθώς ο χρόνος αυτός κρίνεται ελάχιστος αναγκαίος για την απρόσκοπτη εφαρμογή των προβλεπόμενων στα άρθρα εντύπων προκειμένου να εξυπηρετηθεί ο στόχος.

 

Κατ’ αρχάς, η Αιτιολογική Έκθεση είναι εντελώς πτωχή για τη δεύτερη παράγραφο. Βέβαια επί της ουσίας δεν θα συμφωνήσουμε με την αναστολή εφαρμογής αυτού του νόμου, τον οποίο ψηφίσαμε πριν ένα χρόνο.