Ομιλία επί του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Οικονομικών σχετικά με την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας σε Ευρωπαϊκές Οδηγίες

Τρίτη, 05 Νοέμβριος 2013 11:51 Ομιλίες
Εκτύπωση

Αγαπητοί συνάδελφοι, ο βασικός κορμός τους νομοσχεδίου αναφέρεται σε απαραίτητες ρυθμίσεις για τη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς και ειδικότερα στην προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις για τροποποίηση της Οδηγίας 2011, σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων, την Οδηγία 2011/89, σχετικά με τη συμπληρωματική εποπτεία των χρηματιστηριακών οντοτήτων, ενώ το τρίτο μέρος αναφέρεται σε μέτρα για την εφαρμογή του Κανονισμού 648/2012 και το τέταρτο μέρος αφορά το θεσμικό πλαίσιο για τα τυχερά παιχνίδια.

Είναι γεγονός ότι η σχετικά πρόσφατη διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση, μετά βέβαια από την πλήρη απελευθέρωση και χωρίς έλεγχο της λειτουργίας των κεφαλαιαγορών, ανέδειξε την ανάγκη βασικών μεταρρυθμίσεων στο χώρο αυτό, οι οποίες εκτιμάται ότι θα διασφαλίσουν την ενίσχυση της σταθερότητας, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας των κεφαλαιαγορών, καθώς και την ενίσχυση της προστασίας των επενδυτών.

Για το λόγο αυτό και έχουν αναληφθεί ρυθμιστικές παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες αποτυπώνονται στις Οδηγίες που συζητάμε σήμερα και αφορούν στα εργαλεία ελέγχου, τη διάκριση των αρμοδιοτήτων, τον έλεγχο και την επιβολή κυρώσεων.

Το πρώτο μέρος, άρθρα 1 έως 53 του Σχεδίου Νόμου, αφορά στις διατάξεις της νέας κοινοτικής νομοθεσίας, η οποία επιδιώκει τους εξής σκοπούς: Τη διαμόρφωση εσωτερικής αγοράς για τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων και εναρμονισμένου και αυστηρού ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου για τις δραστηριότητές τους στο εσωτερικό της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων αυτών που έχουν την καταστατική τους έδρα σε κράτος μέλος και αυτών που έχουν την καταστατική τους έδρα σε τρίτη χώρα. Την προστασία των επενδυτών, μέσω κανόνων διαφάνειας και λειτουργικών και οργανωτικών απαιτήσεων. Τη διασφάλιση του διαχωρισμού των λειτουργιών φύλαξης περιουσιακών στοιχείων μέσω θεματοφύλακα και της διαχείρισης αυτών από τους διαχειριστές των οργανισμών. Την πρόβλεψη μηχανισμών συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρμοδίων αρχών.        

Αγαπητοί συνάδελφοι, σχολιάζοντας την Οδηγία 2001/61/ΕΕ για τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων, έχουμε να επισημάνουμε ότι οι πρόσφατες δυσχέρειες στις οικονομικές αγορές υπογράμμισαν την ευπάθεια πολλών στρατηγικών των διαχειριστών επενδύσεων σε ορισμένους ή πολλούς σημαντικούς κινδύνους σε σχέση με επενδυτές, με άλλους συμμετέχοντες στις αγορές και με τις αγορές.

Η θέσπιση ενός ικανού πλαισίου να αντιμετωπίσει τους εν λόγω κινδύνους, λαμβάνοντας υπόψη το πολυσχιδές φάσμα επενδυτικών στρατηγικών και τεχνικών που χρησιμοποιούν αυτοί οι διαχειριστές είναι απαραίτητη για την πρόβλεψη ολοκληρωμένων κοινών ρυθμίσεων εποπτείας. Η παρούσα Οδηγία επιδιώκει τη διαμόρφωση εσωτερικής αγοράς και εναρμονισμένου και αυστηρού ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου για τις δραστηριότητες όλων των διαχειριστών οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων στο εσωτερικό της ένωσης.

Η ευρωπαϊκή, λοιπόν, νομοθεσία αναγνωρίζει ως κεντρικό στόχο τη θέσπιση ενός ικανού πλαισίου να αντιμετωπίσει τους κινδύνους που εγείρονται από όλη αυτή τη λειτουργία. Βέβαια, δεν παραγνωρίζει κανείς το γεγονός ότι οι πρακτικές συνέπειες και οι ενδεχόμενες δυσκολίες του εναρμονισμένου ρυθμιστικού πλαισίου και της εσωτερικής αγοράς είναι απρόβλεπτες και αβέβαιες λόγω της έλλειψης προηγούμενων εμπειριών στον τομέα αυτό. Και θα πρέπει να προβλεφθεί μηχανισμός επανεξέτασης.

Στο σημαντικό αυτό θέμα εντάσσω και τις παρατηρήσεις που έγιναν από τον ΣΥΡΙΖΑ ότι στην εν λόγω Οδηγία πέρα από τις θετικές ρυθμίσεις υπάρχουν και ορισμένες ανεπαρκείς ρυθμίσεις, ιδιαίτερα ως προς την κατεύθυνση να δημιουργηθεί ένα αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο ικανό να αποτρέψει την αναβίωση προβληματικών συμπεριφορών από τις επιχειρήσεις αυτές. Εμείς, όμως, υπερψηφίζουμε αυτή την Οδηγία.

Το δεύτερο μέρος αφορά στην πλήρη ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ, η οποία αναφέρεται στους χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων. Ένας όμιλος χαρακτηρίζεται έτσι όταν μία τουλάχιστον εταιρεία είναι ασφαλιστική και η άλλη είναι τράπεζα. Με την Οδηγία, λοιπόν, αυτή θεσπίζονται κανόνες πραγματικά απαραίτητοι για τη λειτουργία αυτού του συστήματος, διότι πραγματικά οι τράπεζες μετά την κατάργηση σε διεθνή κλίμακα των σχετικών διοικητικών εμποδίων, έχουν πλήρως διεισδύσει στις αγορές παροχής επενδυτικών και ασφαλιστικών υπηρεσιών.

Το ζήτημα, λοιπόν, που τίθεται επί της ουσίας είναι η παρακολούθηση του ζητήματος της εποπτείας των χρηματοπιστωτικών ομίλων ετερογενών δραστηριοτήτων, η οποία είναι κατά τεκμήριο μία πολύπλοκη και πολυεπίπεδη διαδικασία. Και οι ρυθμίσεις οι οποίες γίνονται με την εν λόγω Οδηγία είναι πάρα πολύ θετικές. Υπερψηφίζουμε αυτή την Οδηγία.

Στο τρίτο μέρος, άρθρα 91 έως 105, ορίζονται οι αρμόδιες αρχές για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των εποπτευόμενων από αυτές φορέων προς τις διατάξεις του Κανονισμού 648/2012. Είναι ένας πολύ σοβαρός κανονισμός.

Η ανάγκη ρύθμισης παρέμβασης στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων ανεδείχθη ιδιαίτερα έντονη κατά την πρόσφατη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση. Η παρ’ ολίγον κατάρρευση της MerrillLynch, η πτώχευση της LehmanBrothers και η διάσωση μέσω δημόσιας στήριξης άλλων εταιρειών, αφενός ανέδειξαν το κενό στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και αφετέρου δημιούργησαν προβληματισμό σε σχέση με το ρόλο των συμβάσεων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Ο εν θέματι κανονισμός επιδιώκει την εναρμόνιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο των κανόνων που διέπουν τα συμβόλαια εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και την ενίσχυση της ασφάλειας και της διαφάνειας στην αγορά αυτή. Όπως είναι γνωστό, τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα σε γενικές γραμμές αποτελούν αντικείμενο ιδιωτικής διαπραγμάτευσης. Συνεπώς, οι πληροφορίες σχετικά με αυτά είναι διαθέσιμες μόνο στα αντισυμβαλλόμενα μέρη, πράγμα που δυσχεραίνει την αξιολόγηση της φύσης και του επιπέδου των συναφών κινδύνων.

Ο εν θέματι Κανονισμός εφαρμόζεται στους κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους και τα εκκαθαριστικά μέλη τους, στους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλόμενους, στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, στους μη χρηματοπιστωτικούς αντισυμβαλλόμενους και τους τόπους διαπραγμάτευσης.

Σχολιάζοντας αυτόν τον Κανονισμό επαναλαμβάνουμε ότι η αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων αποτελεί μία αγορά η οποία πράγματι έχει πάρα πολλούς κινδύνους, ιδιαίτερα διότι εδράζεται υπερβολικά στη μόχλευση και όχι στα ίδια κεφάλαια. Αναφέρω εδώ ότι η μόχλευση λειτουργεί περίπου ως ένα δάνειο, αλλά η διαφορά είναι ότι, ενώ στο τραπεζικό δάνειο παίρνει κανείς το 20% ως 80% της αξίας του αντικειμένου που θέλει να αγοράσει, με τη μόχλευση μπορεί κανείς να δανειστεί ως και τετρακόσιες φορές περισσότερο από την αξία εκκίνησης που επενδύει. Προφανώς η μόχλευση είναι μία εξαιρετικά ριψοκίνδυνη μορφή δανεισμού. Όταν συναλλάσσεται κανείς στις αγορές με μόχλευση, λειτουργεί σε ένα καθεστώς όπου ο πρώτος που μπαίνει βγαίνει και τελευταίος. Αυτό σημαίνει ότι, όταν κάτι δεν πάει καλά με τη συναλλαγή, θα είναι εκείνος που θα πληρώσει τη ζημιά και όχι η εταιρεία που έδωσε τη δυνατότητα μόχλευσης. Γι’ αυτό και παρουσιάστηκαν τεράστια προβλήματα κατά τη λειτουργία των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων.

Αυτή, λοιπόν, η επικίνδυνη διαδικασία λειτούργησε πολλές φορές ανεξέλεγκτα και ως εκ τούτου δημιουργήθηκε ένα σύστημα παραγώγων το οποίο ήταν πολλαπλάσιο κατά πολλές φορές και του πραγματικού παγκόσμιου ΑΕΠ και του πραγματικού εμπορίου και των πραγματικών επενδύσεων και της πραγματικής οικονομίας τελικά στο σύνολό της.

Μετά από τα παραπάνω γίνεται σαφές πόσο αναγκαίες είναι οι ρυθμίσεις στην αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και των κεντρικών αντισυμβαλλόμενων που τα καθορίζουν και πόσο πρέπει να βελτιωθεί η εποπτεία, η διαφάνεια και η μείωση των σχετικών κινδύνων και να εγκαθιδρυθούν κοινοί κανόνες.

Με τον Κανονισμό, λοιπόν, 648 το ρυθμιστικό περιβάλλον τροποποιείται –σημαντικά θα έλεγα εγώ- στον χρηματοπιστωτικό τομέα ως αποτέλεσμα αυτής της βαθιάς, μεγάλης κρίσης. Πρέπει, όμως, να ομολογήσουμε ότι το πλαίσιο που δημιουργείται δεν ανταποκρίνεται με πληρότητα και ασφάλεια ούτως ώστε να επιτευχθεί η άρση των μεγάλων προβλημάτων που δημιούργησε αυτή η αγορά. Καταλαβαίνω σε αυτήν την περίπτωση τις επιφυλάξεις του ΣΥΡΙΖΑ και την άρνησή του σε αυτήν την Οδηγία.

Εμείς, όμως, αναγνωρίζουμε παράλληλα ότι είναι ένα πρώτο θετικό βήμα και μάλλον ένας πρώτος συμβιβασμός. Διότι, όπως ξέρουμε, πολλές χώρες και κυρίως η Βρετανία έχουν υπερβολικά αναπτυγμένες αγορές παραγώγων και δεν θα συμφωνούσαν σε μία αυστηρότερη Οδηγία.

Θα το ψηφίσουμε, λοιπόν, και μένει να αποδειχθεί κατά πόσο θα λειτουργήσει αποτελεσματικά. Αλλά και σε εμάς μένει να ελέγχουμε συστηματικά αυτήν την κατάσταση.

Έχει προστεθεί μία τροπολογία –προσθήκη τώρα πια έγινε νομίζω- το άρθρο 104, που αφορά τις Ανώνυμες Εταιρείες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου. Η Ανώνυμη Εταιρεία Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου είναι μία εταιρεία που κατέχει, διαχειρίζεται ή και υπενοικιάζει εμπορικά ακίνητα και μπορεί να επενδύει σε χρεόγραφα επί ακίνητης περιουσίας, όπως χρεόγραφα επί υποθηκών και ολόκληρα δάνεια. Θα έλεγα ότι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει ο μέτοχος μιας ΑΕ, αλλά και τα διαχειριζόμενα ακίνητα είναι πάρα πολύ μεγάλα.

Επί της τροπολογίας, λοιπόν, θα θεωρήσουμε μεν ότι κινείται στη σωστή κατεύθυνση, διότι βελτιώνει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ανωνύμων αυτών εταιρειών και συνάδει με τη διεθνή πρακτική. Όμως, παρουσιάζει κάποιες υπερβάσεις της διεθνούς πρακτικής και ενέχει κάποιους κινδύνους, ιδιαίτερα όσον αφορά στο γνωστό πρόβλημα των κόκκινων δανείων και των επικείμενων πλειστηριασμών. Στην ουσία οι εταιρείες αυτές δίνουν λύση στο αδιέξοδο των τραπεζών οι οποίες δεν θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν ή να πωλήσουν τα ακίνητα που θα κατάσχουν δεδομένης της έλλειψης ζήτησης και της γενικότερης αρνητικής οικονομικής εμπειρίας.

Εμείς παλαιότερα είχαμε καταθέσει και επαναφέραμε πρόσφατα μια τροπολογία που θα διαφυλάσσει τα ακίνητα αξίας κάτω των 250.000 ευρώ από όλη αυτή τη διαδικασία. Για αυτήν την τροπολογία έγινε μια θετική συζήτηση και ελπίζω ότι τελικά το Υπουργείο θα την αποδεχθεί, για να μην καταλήξουν όλα τα ακίνητα, ακόμη και αυτά που είναι χαμηλής αξίας, στη βορά της λειτουργίας όλων αυτών των ανωνύμων εταιριών.

Όσον αφορά το τέταρτο μέρος, δηλαδή το άρθρο που αναφέρεται στη ρύθμιση ζητημάτων αδειοδότησης των παιγνίων που διεξάγονται από τα ραδιοτηλεοπτικά και επικοινωνιακά μέσα, δεδομένου του γεγονότος ότι αυτού του είδους η διεξαγωγή σπάνια αποτελεί αντικείμενο ρύθμισης, δεν έχουν στοιχειοθετηθεί δοκιμασμένες πρακτικές και συνεπώς η εκπόνηση κανονιστικών πλαισίων πρέπει να γίνεται πρωτότυπα. Μέχρι δε να εκπονηθούν τα κανονιστικά πλαίσια και να χορηγηθούν οι προβλεπόμενες άδειες, εισάγεται ένα μεταβατικό καθεστώς, παρόμοιο με εκείνο άλλων ευρωπαϊκών χωρών, με βάση το οποίο τα παίγνια θα μπορούν να διεξάγονται με την τήρηση κανόνων ενός κώδικα που θα θεσπίσει η αρμόδια αρχή, προκειμένου να προστατεύονται οι πολίτες και κυρίως οι ανήλικοι.

Η διεξαγωγή των τυχερών παιγνίων μέσω ραδιοτηλεοπτικών μέσων, ανεξάρτητα από τον τρόπο συμμετοχής των παικτών σε αυτά, επιτρέπεται μόνο μετά από ειδική άδεια ανά παίγνιο, η οποία χορηγείται από την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων με τη σύμφωνη γνώμη του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. Η άδεια περιλαμβάνει τους όρους διεξαγωγής του παιγνίου.

Θα ήθελα να τονίσω εδώ πράγματα τα οποία τονίσαμε και σε προηγούμενη ρύθμιση του άρθρου 18 που θα ψηφίσουμε σε λίγο. Έπειτα από ενάμιση χρόνο πλήρους αδράνειας, η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων αποφάσισε να αναλάβει δράση και να ασχοληθεί επιτέλους με την επιτήρηση του μεταβατικού καθεστώτος που βρίσκεται σε ισχύ στο χώρο του διαδικτυακού στοιχήματος από το Δεκέμβριο του 2011 και να κινήσει τις διαδικασίες για την κατάργηση της «blacklist».

Δυο χρόνια μετά την ψήφιση του ν.4002/2011, η αγορά συνεχίζει να βρίσκεται σε μεταβατικό καθεστώς. Η Εθνική Επιτροπή, αντί να εφαρμόζει τις διατάξεις του νόμου και να προστατεύει την εύρυθμη λειτουργία του χώρου, ο οποίος θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά έσοδα στο κράτος, μάλλον βρίσκεται σε υπολειτουργία, μιας και ποτέ δεν προχώρησε η διαδικασία αδειοδότησης των παρόχων διαδικτυακών παιγνίων αλλά και η τήρηση των προϋποθέσεων, ούτως ώστε πράγματι αυτά να μην γίνονται με τον τρόπο που διεξάγονται μέχρι τώρα.

Γι’ αυτό το θέμα είμαστε επιφυλακτικοί, αν αυτό το μεταβατικό στάδιο που καθορίζεται εδώ θα λειτουργήσει θετικά. Εν πάση περιπτώσει, επισημαίνοντας την αδράνεια της σχετικής Επιτροπής, τουλάχιστον γι’ αυτές τις πρόσθετες διατάξεις του μεταβατικού σταδίου θέλουμε να τονίσουμε ότι η Επιτροπή και εμείς απαραιτήτως πρέπει να ελέγξουμε όλη αυτή τη διαδικασία.

Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.