Home Οικονομία & Ανάπτυξη (τομέας ευθύνης) Ομιλία κατά τη συζήτηση του Σχεδίου Νόμου Πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων (A' Μέρος)

Ομιλία κατά τη συζήτηση του Σχεδίου Νόμου Πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων (A' Μέρος)

E-mail Εκτύπωση PDF

Κύριε Υπουργέ, κύριοι συνάδελφοι, το Πρώτο Μέρος του σχεδίου νόμου ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία την Οδηγία 2013/36 σχετικά με «την πρόσβαση στην δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων».

Με την εν λόγω Οδηγία, σε συνδυασμό με τον Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης 575/2013 σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων, συγκροτείται το κοινό νέο νομικό πλαίσιο που θα διέπει από 1η Ιανουαρίου του 2014 τις τραπεζικές δραστηριότητες, το εποπτικό πλαίσιο, τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και τους κανόνες προληπτικής εποπτείας των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων επενδύσεων.

Με την εν λόγω νομοθετική πρωτοβουλία στην ουσία μεταφέρονται στην Ευρώπη τα διεθνή πρότυπα σχετικά με τα τραπεζικά κεφάλαια που συμφωνήθηκαν σε επίπεδο G20 και είναι ιδιαίτερα γνωστά ως «Συμφωνία της Βασιλείας III».

Ο γενικότερος στόχος, λοιπόν, των νέων κανόνων της κεφαλαιακής επάρκειας, η «Βασιλεία ΙΙΙ», είναι η ενίσχυση της αυθεντικότητας και τραπεζικού συστήματος, έτσι ώστε να είναι σε καλύτερη θέση να απορροφήσει οικονομικά σοκ, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι τράπεζες θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν την οικονομική δραστηριότητα και ανάπτυξη.

Το να υπάρξει χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και της ανάπτυξης -ιδιαίτερα για τη χώρα μας- είναι το μεγάλο ζητούμενο. Καθυστερεί, όμως, δραματικά παρά τα επαναλαμβανόμενα μέτρα στήριξης και ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών από τις θυσίες των Ελλήνων πολιτών.

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εισήλθαν στην τελευταία κρίση με ανεπαρκή κεφάλαια τόσο από πλευράς ποιότητας όσο και από πλευράς ποσότητος, με αποτέλεσμα να απαιτηθεί μία άνευ προηγουμένου -όπως έγινε και σε εμάς- στήριξη τους από τις εθνικές Αρχές.

Οι νέοι, λοιπόν, κανόνες που ισχύουν από 1η Ιανουαρίου του 2014 αντιμετωπίζουν τρωτά σημεία των ιδρυμάτων που έγιναν γνωστά κατά τη διάρκεια της κρίσης, όπως το ανεπαρκές επίπεδο του κεφαλαίου απαιτήσεων, το οποίο ανέφερα, που είχε ως αποτέλεσμα την ανάγκη στήριξής τους από τις εθνικές Αρχές.

Επίσης, θέτουν αυστηρότερες απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για τις τράπεζες, ζητώντας τους να διαχειρίζονται επαρκώς τους κινδύνους που συνδέονται με τις δραστηριότητες τους, απορροφώντας παράλληλα ενδεχόμενες ζημίες που μπορεί να προκύψουν από την άσκηση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας.

Αναλυτικότερα, αυτή η Οδηγία, που γίνεται νόμος τους κράτους, περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με την αδειοδότηση των πιστωτικών ιδρυμάτων, την ειδική συμμετοχή και την άσκηση της ελεύθερης εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, τις γενικές αρχές εποπτείας των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων επενδύσεων, τις σχέσεις των εποπτικών αρχών με τις τρίτες χώρες.

Δεύτερο πολύ σημαντικό θέμα είναι η εταιρική διακυβέρνηση. Ενισχύονται οι απαιτήσεις όσον αφορά τις διευθετήσεις και τις διαδικασίες εταιρικής διακυβέρνησης και εισάγονται νέοι κανόνες με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας της εποπτείας των κινδύνων από τα εποπτικά συμβούλια. Δημιουργούνται τρεις νέες επιτροπές για τη διοίκηση των ιδρυμάτων, αποτελούμενες και από μη εκτελεστικά μέλη, δηλαδή την Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων, την Επιτροπή Κινδύνων, την Επιτροπή Αποδοχών.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα είναι οι κυρώσεις σε περίπτωση που τα ιδρύματα καταστρατηγήσουν τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Οδηγία εξασφαλίζει ότι όλες οι Εποπτικές Αρχές θα είναι σε θέση να επιβάλουν κυρώσεις που θα είναι πραγματικά αποτρεπτικές αλλά και αποτελεσματικές και αναλογικές. Πράγματι, τα διοικητικά χρηματικά πρόστιμα που θα επιβάλουν οι Αρχές είναι αρκετά υψηλά ώστε να αντισταθμίζουν τα αναμενόμενα οφέλη και να λειτουργούν αποτρεπτικά ακόμη και για τα μεγαλύτερα ιδρύματα και για τα διευθυντικά τους στελέχη.

Ένα άλλο πολύ σημαντικό θέμα είναι οι εξωτερικές αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας και η ανάδειξη, για πρώτη φορά, του ρόλου των εσωτερικών αξιολογήσεων. Επιδιώκεται, δηλαδή, η κατά το δυνατόν μείωση της εξάρτησης των ιδρυμάτων από εξωτερικές αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας, μέσω της απαίτησης όλες οι επενδυτικές αποφάσεις να στηρίζονται όχι μόνο σε αυτές τις εξωτερικές γνωμοδοτήσεις, αλλά και στις εσωτερικές γνωμοδοτήσεις περί πιστοληπτικής ικανότητας.

Το μεγάλο θέμα, που είναι και το πρωταρχικό αυτής της Οδηγίας, είναι το θέμα των κεφαλαιακών αποθεμάτων. Με την Οδηγία απαιτείται από τις τράπεζες να διαθέτουν περισσότερα και καλύτερης ποιότητας κεφάλαια, για να αντισταθμίσουν τα μελλοντικά πλήγματα από μόνες τους κι όχι να προσφύγουν, όπως είπα μέχρι τώρα, στην εθνική στήριξη.

Εισάγονται πέντε νέα κεφαλαιακά αποθέματα, όπως το απόθεμα ασφάλισης διατήρησης κεφαλαίου -ενιαίο για όλες τις τράπεζες- το ειδικό αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα, το απόθεμα ασφαλείας, το απόθεμα ασφαλείας των λοιπών συστημικά σημαντικών ιδρυμάτων και το απόθεμα ασφαλείας συστημικού κινδύνου.

Είναι θετική αυτή η διάταξη. Σύμφωνα, όμως, με όλες τις εκτιμήσεις οι αυξημένες κεφαλαιακές ανάγκες που δημιουργεί η προσαρμογή στο νέο θεσμικό πλαίσιο, καθιστά ακόμη πιο δύσκολη τη χορήγηση πιστώσεων και συνεπώς και τη χρηματοδότηση της οικονομίας και της ανάπτυξης. Σε αυτό το θέμα, όπως και σε άλλα ζητήματα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πέτυχε, μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις να έχουν ειδική μεταχείριση για την αποφυγή αύξησης του κόστους χρηματοδότησής τους από τις τράπεζες. Μάλιστα, δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις ως 1,5 εκατομμύριο ευρώ δεν απαιτούν υψηλότερες κεφαλαιακές ενισχύσεις.

Στο σχετικό Κανονισμό 575 προβλέπεται ότι θα επανεξεταστούν οι εν λόγω ρυθμίσεις ως προς τις επιπτώσεις τους στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Αυτό, κύριοι συνάδελφοι, το τονίζω γιατί είναι ένα θέμα στο οποίο πρέπει να δώσουμε κι εμείς τη μάχη μας. Μπορεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να πέτυχε κάποιες αναφορές σε αυτά τα θέματα. Εμείς έχουμε περισσότερο ανάγκη να πετύχουμε ουσιαστικότερες αναφορές. Λείπει ο κύριος Υπουργός για να συμπληρώσει κάποια θέματα. Διότι πραγματικά η συμμόρφωση προς αυτήν την Οδηγία δεν σημαίνει μόνο συμμόρφωση ως προς τα άλλα θέματα, αλλά πως αυτή η Οδηγία θα οδηγήσει και στο γεγονός ότι τα τραπεζικά συστήματα θα παίξουν το ρόλο τους στη χρηματοδότηση της οικονομίας και της ανάπτυξης.

Είναι, βέβαια, αντιληπτό ότι η εν λόγω Οδηγία 2013 σε συνδυασμό με τον Κανονισμό 575 αποτελούν βασικά εργαλεία της μακροληπτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με απώτερο στόχο αυτά να συμβάλουν στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

Στο Ευρωκοινοβούλιο η Οδηγία είχε ευρεία αποδοχή με 608 «Υπέρ», 33 «Κατά» και 65 «Παρών». Πάρα ταύτα πρέπει να προσθέσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση με την εν λόγω Οδηγία, τον Κανονισμό 575 και την υπό συζήτηση για έγκριση Οδηγία που αφορά στην εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, επιχειρεί να συγκροτήσει ένα νέο νομικό πλαίσιο και ειδικότερα την ενωσιακή της πολιτική που θα διέπει το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Πέρα από τα θετικά στοιχεία αυτού του πλαισίου, φοβάμαι ότι ο βασικός προσανατολισμός όλων αυτών των οδηγιών ήταν πρώτα η σταθεροποίηση του συστήματος. Μετά από τη σταθεροποίηση -κι όχι ταυτόχρονα, όπως κατά τη δική μας γνώμη είναι αναγκαίο- θα έρθει η συμβολή του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην οικονομική ανάπτυξη και τη χρηματοδότησή της. Αυτό μας θυμίζει κάτι και από το δικό μας πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής. Συνεχώς σταθερότητα και σταθεροποίηση. Η ανάπτυξη δεν ξέρω πότε θα ξεκινήσει.

Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει, κατά τον τίτλο του, ρυθμίσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς, αλλά και συρραφή άλλων διατάξεων.

Βασικό είναι το άρθρο 168 που αφορά στις συνεταιριστικές τράπεζες. Πάγια θέση μας είναι ότι πρέπει να διασωθούν, γιατί πράγματι αποτελούν ευέλικτα χρηματοδοτικά εργαλεία και συμβάλλουν στην ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας.

Παράλληλα, βέβαια, πρέπει να επανασχεδιαστεί το θεσμικό τους πλαίσιο ώστε να διασφαλιστεί η διαφανής λειτουργίας τους.

Ενώ φαίνεται πως το άρθρο αυτό επιχειρεί να εκσυγχρονίσει το θεσμό των συνεταιριστικών τραπεζών, απέχει πολύ από το να δημιουργήσει ένα αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο και παραμένει στο επίπεδο των αποσπασματικών διατάξεων. Έτσι, συνεχίζει να πλανάται κάποια εχθρότητα -θα λέγαμε- προς το θεσμό, ενώ θα έπρεπε οι συνεταιριστικές τράπεζες να αναλαμβάνουν πιο ουσιαστικό ρόλο στο πλαίσιο στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων των κοινωνικών συνεργατικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων κι εν τέλει να παρέχουν ένα βιώσιμο εναλλακτικό τραπεζικό μοντέλο, όπως γίνεται στα υπόλοιπα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι προτάσεις, λοιπόν, της Κυβέρνησης αποτελούν αποσπασματική προσέγγιση στο πρόβλημα. Δίνουν τη δυνατότητα συμμετοχής σε συνεταιριστές με περισσότερα κεφάλαια, χωρίς να κατοχυρώνουν τη δυνατότητά τους να ελέγχουν τη διοίκηση. Μήπως μια τέτοια ρύθμιση μπορεί να ενισχύσει τις δομές ελέγχου από κάποιους συνεταιριστές που θα συνδέονται με αυτούς που επενδύουν, εκπροσωπούμενοι από υπάρχοντα σχήματα συμφερόντων;

Είμαστε επιφυλακτικοί, λοιπόν, με αυτή τη ρύθμιση. Δίνει τη δυνατότητα σε συνεταιριστή να μετέχει με αριθμό μεριδίων υψηλότερο από το 2%, κάτι που μας βρίσκει σύμφωνους. Ενισχύει τις αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος στον προληπτικό έλεγχο των μελών της διοίκησης των συνεταιριστικών τραπεζών, κάτι με το οποίο συμφωνούμε.

Στην κατ’ άρθρο συζήτηση θα κάνω και σχετικές προτάσεις βελτίωσης αυτού του άρθρου.

Άρθρο 168: Προκαλεί ανησυχία και χρήζει περαιτέρω εξηγήσεων καθώς γίνεται αναφορά στο άρθρο 68 του ν. 4150, το οποίο έχει έρθει δύο φορές με τη μορφή τροπολογίας και μάλιστα φωτογραφικής. Τώρα επιχειρείται περαιτέρω διασφάλιση -και μάλιστα αναδρομικά- της ιδιωτικής σύμβαση ως νόμιμος τίτλος μεταβίβασης. Η προτεινόμενη ρύθμιση αποτελεί ουσιαστικά μείωση του κόστους απορρόφησης των Κυπριακών κυρίως τραπεζών από τις συστημικές τράπεζες με την απάλειψη κάθε φορολογικού βάρους. Παραβλέπεται το γεγονός ότι η ίδια η παρουσία και η συγκρότηση των συστημικών τραπεζών γίνεται με την κεφαλαιακή τους ενίσχυση από χρήματα του ελληνικού δημοσίου, των Ελλήνων πολιτών.

Θα ήταν, λοιπόν, προτιμότερο να υπολογιστούν αυτές οι επιβαρύνσεις με πρόβλεψη αποπληρωμής τους σταδιακά, σε βάθος χρόνου, μετά από πάροδο επαρκούς χρονικής περιόδου. Κάτι τέτοιο αποκαθιστά τη δυνατότητα του δημοσίου να ανακτήσει μέρος τής μη εισπραχθείσης περιουσίας τους, που αλλιώς και υπό τη μέριμνα της Κυβέρνησης και την ταχεία ιδιωτικοποίηση των τραπεζών θα γίνει απλώς προίκα στους νέους παλιούς ιδιοκτήτες. Για αυτό εμείς αυτό το άρθρο δεν θα το ψηφίσουμε.

Με το άρθρο 169 προβλέπεται η κατάργηση του προσωρινού συστήματος στην ασφάλιση αυτοκινήτου και η άμεση πληρωμή του ασφαλίστρου με τη λήξη της περιόδου ασφάλισης και γενικότερα θέματα εξορθολογισμού του συστήματος.

Επιπρόσθετα, με το άρθρο 170 ορίζεται ότι η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να παρακολουθεί, με την έκδοση κανονιστικών πράξεων, τις κατευθυντήριες γραμμές, συστάσεις κλπ. Γιατί λέει, όμως, «δύναται»; Πρέπει να παρακολουθεί την έκδοση κανονιστικών πράξεων και κ.ο.κ. και όχι να λέει «δύναται».

Κεφάλαιο Β’: Στο άρθρο 171 υπάρχουν τροποποιήσεις στον Κώδικα Κοινωφελών Περιουσιών. Έχουμε, όμως, κάποιες παρατηρήσεις. Η μία έχει να κάνει με το παράθυρο που αφήνετε στην παράγραφο 5 για απευθείας αναθέσεις εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι κατεπείγοντος και η δεύτερη αφορά στην κατάργηση της δημοσιοποίησης των προκηρύξεων στον έντυπο τύπο.

Το άρθρο 172 αποτελεί μία συμπληρωματική ρύθμιση για την απευθείας παραχώρηση του δικαιώματος της απλής χρήσης αιγιαλού. Υπάρχουν πάρα πολλές ενστάσεις για αυτό το θέμα.

Η δυνατότητα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο η προβολή του δημόσιου κτίσματος που είναι μπροστά για να έχει και το πίσω κτίσμα τα ευεργετήματα της χρήσης αιγιαλού που έχουν τα άλλα ιδιωτικά κτήματα που είναι απευθείας στον αιγιαλό, κατά άλλους φαίνεται λογική ρύθμιση, ότι είναι αντικειμενική.

Φοβάμαι, όμως -θα τη συζητήσουμε και στην κατ’ άρθρο συζήτηση- μήπως δημιουργεί κάποια άλλα κεκτημένα για τις πίσω από το δημόσιο κτήμα ευρισκόμενες ιδιωτικές επιχειρήσεις, ξενοδοχεία κλπ.

Το άρθρο 173 έχει σημαντικές τροποποιήσεις του θεσμικού πλαισίου για τα τυχερά παιχνίδια. Το θέμα των ρυθμίσεων για τα τυχερά παιχνίδια είναι τεράστιο αν σκεφτούμε ότι περίπου 4,5 δισεκατομμύρια παίζονται κάθε χρόνο στον παράνομο τζόγο. Για πολλοστή φορά, όμως, έρχονται ρυθμίσεις που αφορούν τα τυχερά παιχνίδια πάλι αποσπασματικά. Διερωτόμαστε γιατί δεν έρχονται ως ένα ενιαίο νομοσχέδιο. Νομίζω ότι αν συνεχιστεί το να έρχεται αποσπασματικά ένα τόσο ιδιαίτερο θέμα, ο καθένας θα μπορεί να πιέζει να γίνονται τροποποιήσεις που θα αλλοιώνουν αυτό το οποίο θέλει να πετύχει με την αιτιολογική έκθεση το νομοσχέδιο, δηλαδή να βάλει ένα μέτρο και να ελέγχει με την ανεξάρτητη Αρχή της Επιτροπής συστηματικά όλη αυτή τη διαδικασία του τζόγου, είτε είναι νόμιμος, είτε είναι παράνομος.

Βέβαια, η Επιτροπή αυτή έχει να επιτελέσει ένα πάρα πολύ μεγάλο έργο. Ακόμα και τώρα -όπως και πέρυσι σε άλλο νομοθέτημα- η οργάνωση αυτής της Επιτροπής και το προσωπικό της παραπέμπονται στο μέλλον. Δεν ξέρω πώς θα λειτουργήσει και θα επιτελέσει το έργο.

Τελειώνω, κυρία Πρόεδρε, με το άρθρο 179.

Κύριε Υπουργέ, είπατε ότι θα έρθει ο αρμόδιος Υπουργός Ανάπτυξης για να δει τα πολλά θέματα τα οποία σας έθεσα και εγώ και άλλοι συνάδελφοι –συνάδελφοι και από την Κυβέρνηση- των υπό εκκαθάριση πρώην θυγατρικών εταιρειών της ΕΟΜΜΕΧ. Δεν βλέπω, όμως, ακόμη να γίνεται κάποια βελτίωση σε αυτό το θέμα και ιδιαίτερα στο θέμα της αντιμετώπισης των εργαζομένων.

Οι θυγατρικές του ΕΟΜΜΕΧ έχουν μπει από τον Φεβρουάριο του 2012 σε εκκαθάριση χωρίς να έχει προβλεφθεί η τύχη των εργαζομένων. Επί δύο χρόνια δεν είναι ούτε εργαζόμενοι, ούτε άνεργοι, αφού δεν έχουν δικαίωμα να ενταχθούν στα μητρώα του ΟΑΕΔ. Σήμερα τελούν σε επίσχεση εργασίας, περιμένοντας να δοθεί οριστική λύση στο θέμα τους.

Στο ενδιάμεσο διάστημα, σε διάφορες συναντήσεις με τους Υπουργούς, τους είχε δοθεί η υπόσχεση ότι θα γίνει και γι’ αυτούς χρήση της κινητικότητας. Με τις διατάξεις αυτού του άρθρου προσπαθείτε να λύσετε το πρόβλημα απολύοντάς τους αναδρομικά είκοσι έξι μήνες μετά. Αυτό το θέμα πραγματικά παραβιάζει τη σύμβαση εργασίας και κάθε αρχή για τον εργαζόμενο, αφού τελικά επιχειρείτε με αυτή τη ρύθμιση ακόμη και τα δεδουλευμένα να μην τα αποδώσετε, πόσω μάλλον να δείτε το μέλλον αυτών των εργαζομένων και να διασφαλίσετε ορισμένα πράγματα γι’ αυτούς.

Τελειώνω, κυρία Πρόεδρε, θέλοντας να τονίσω ότι είναι πολλές και διαφορετικές οι τροπολογίες μεταξύ τους. Ορισμένες έχουν ενδιαφέρουσες διατάξεις. Θα μιλήσουμε στην κατ’ άρθρον συζήτηση. Εγώ απλώς ήθελα να κάνω αναφορά σε μια τροπολογία που καταθέσαμε ως Κοινοβουλευτική Ομάδα, η οποία νομίζω ότι προβληματίζει την Κυβέρνηση. Πρέπει να επανέλθει στα επιμελητήρια το παλιό καθεστώς και να μην καταργηθεί η υποχρεωτική εγγραφή των επιχειρήσεων στα κατά τόπους επιμελητήρια. Θα το αναπτύξω περισσότερο αυτό το θέμα στην κατ’ άρθρον συζήτηση.