Home Πολιτική Δραστηριότητα
Ομιλίες

Για τη πορεία και το κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα και την επιδείνωση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, Ομιλία στο Φεστιβάλ Νεολαίας του Συν στη Θεσσαλονίκη

E-mail Εκτύπωση PDF
Α. ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟ 2004 Ο Συνασπισμός ήταν το μόνο κόμμα που έλεγε ότι δεν πρέπει να εντάξουμε ως προτεραιότητα στην Ελλάδα του 2000 - 2004 τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Γιατί άλλες ήταν οι πιεστικές ανάγκες της συγκυρίας, της κοινωνίας, της χώρας. Όταν ανατέθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες είπαμε ότι πρέπει να αντιληφθούν όλοι ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική επιχείρηση που έχει αναλάβει ποτέ να διεξαγάγει η χώρα μας και ότι θα έπρεπε όλοι να φροντίσουν ώστε να μη μεγιστοποιηθεί το κόστος. Το οικονομικό, το κοινωνικό, το χωροταξικό, το περιβαλλοντικό κόστος , όπως και να μη μεγαλώσει ακόμα περισσότερο το Περιφερειακό ισοζύγιο. Δεν θέλαμε να διαπαιδαγωγηθεί η νεολαία και η κοινωνία του 2003, του 2004, του 2010 ότι το νέο μεγάλο όχι της χώρας είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Για μας είναι μία επιχείρηση που πρέπει να πετύχει για να μην πληρώσουμε τα σπασμένα. Είναι αυτονόητο ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι πλέον μια εθνική υπόθεση. Εθνική όμως υπόθεση είναι και η διαφύλαξη του δημοσίων αγαθών και των δημοσίων συμφερόντων της χώρας, όπως και η πορεία για την ισόρροπη ανάπτυξή της, που δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί υπό την πίεση των Ολυμπιακών Αγώνων. Εθνική υπόθεση είναι η διαμόρφωση αντιπολοτικού κλίματος και στη δημόσια ζωή και στην κοινωνία , ιδιαίτερα τώρα που εισερχόμεθα σε προεκλογική περίοδο. Εθνική υπόθεση είναι η σωστή ιεράρχηση των προτεραιοτήτων. Δεν είναι πάση θυσία να πετύχουν οι Ολυμπιακοί αγώνες κι από 'κει και πέρα ότι θέλει ας γίνει με την κοινωνία και τα συσσωρευμένα προβλήματά της, με το περιβάλλον, με το πολιτισμό. Το πρόβλημα του οργανωτικού σχήματος διαχείρισης του μεγάλου αυτού εγχειρήματος και του συντονισμού του με κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο , σε σχέση με την πολυπλοκότητα του και το μέγεθος του επιχειρησιακού έργου, αποδείχθηκε οξύτατο και η λύση του σημάδεψε με νέα ήθη , με προεξάρχουσα τη γκλαμουριά στη τη ζωή του τόπου. Η Κυβέρνηση προχώρησε σε πέντε νόμους, συστήνοντας πολλούς φορείς , με συνεχείς αλλαγές προσώπων και οργανογράμματος που σε συνδυασμό με τις αλλαγές Υπουργών έπληξε την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία για τις θεσπιζόμενες λειτουργίες. Μιλάμε σήμερα για τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004, ενώ έχουν περάσει έξη και πλέον χρόνια μετά την ανάθεση της διεξαγωγής τους, τον Αύγουστο του 1997 και ενώ βρισκόμαστε 11 μόλις μήνες από τη διεξαγωγή τους, και πολλά έργα είτε βρίσκονται στην έναρξη της κατασκευής τους και μερικά δεν έχουν αρχίσει ακόμα, ενώ αυτά που υποσχέθηκαν ως χρυσωμένο χάπι στις Περιφέρειες η έλλειψη πόρων και οι καθυστερήσεις τα ακυρώνουν . Ακόμη και αυτό το πολυδιαφημισμένο έργο του Καλατράβα στο στάδιο ΟΑΚΑ , με τη σκανδαλώδη επιλογή , ανάθεση και κόστος δεν έχει αρχίσει ακόμη , για να περιορισθεί τελικά το έργο στο μισό με το αυτό όμως κόστος και για να αναζητείται η λύση της μεταφοράς του ως προκατασκευασμένο από το εξωτερικό. Η καθυστέρηση ήταν και παραμένει απαράδεκτα μεγάλη, με τίποτα δεν διασκεδάζεται , γιατί αφήνει πίσω της τεράστιες υπερβάσεις , υποβαθμισμένης ποιότητας ή πρόχειρες κατασκευές και συγχρόνως πολύ δαπανηρές και με εφόδους καταστροφές στο περιβάλλον . Ακόμη και αυτό το έγο - φτιασίδωμα με το φυτευτό ή πλαστικό πράσινο σε καμία περιοχή των εγκαταστάσεων ή της πρωτεύουσας γενικότερα δεν άρχισε ακόμη. Ο Δήμος βέβαια της Αθήνας προικίσθηκε γερά γιαυτό, όπως και για την «ιδιότυπη» συναίνεση του. Η απώλεια χρόνου είναι δημιουργεί πρόσθετο και μεγάλο κόστος , που δεν αναπληρώνεται με τις προσπάθειες της τελευταίας στιγμής, αλλά αντίθετα μεγενθύνεται και επιβαρύνει όλους τους τομείς, τόσο από πλευράς προϋπολογισμού όσο και από πλευράς περιεχομένου των Ολυμπιακών Αγώνων. Και το οδυνηρότερο η καθυστέρηση επηρέασε καθοριστικά την Περιφέρεια, αφού τα έργα των ολυμπιακών Αγώνων στριμώχθηκαν ακριβώς πάνω στην κρισιμότερη περίοδο του Γ’ ΚΠΣ , για να στερήσουν έτσι στις ελληνικές Περιφέρεις και πόρους , αλλά και ενδιαφέρον του κράτος στην παροχή των υπηρεσιών του. Ποιος θα πληρώσει λοιπόν τα σπασμένα από πλευράς κόστους που μεγαλώνει, από πλευράς προϋπολογισμού που ολοένα τραβάει την ανηφόρα; Από πλευράς δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συσσωρεύονται , επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τη δύσκολη και κουραστική Αθήνα; Αλλά κοντά στην τρομακτική απώλεια χρόνου η έλλειψη συντονισμού είναι διαλυτική. Αν σήμερα ρωτήσεις σοβαρά κι υπεύθυνα "ποιος είναι υπεύθυνος για την τελική απόφαση" δεν θα βρεις συγκεκριμένη απάντηση με όρους διοίκησης και επιχειρησιακής ευθύνης, για το συνολικό εγχείρημα. Τι περίμενε κανένας, όταν έχει μπροστά του τη μεγαλύτερη οικονομική επιχείρηση που ανέλαβε ποτέ το Ελληνικό Κράτος; Όταν έχει απέναντί του τη ΔΟΕ, με δομές, εμπειρία και κυρίως με τους μηχανισμούς συμφερόντων. Περίμενε πρώτο και κύριο να ενισχυθεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα, να μειωθεί το φαινόμενο των παράπλευρων μεθοδεύσεων, να εκσυγχρονιστεί το δαιδαλώδες διοικητικό σύστημα. Αντί όμως για την απλούστευση, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του διοικητικού και πολιτικού σχήματος, οδηγηθήκαμε σε πρόσθετες στρεβλώσεις, ανταγωνισμούς, επικαλύψεις, αδράνειες, αγκυλώσεις.. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο υπάρχει ανησυχητική αβεβαιότητα για το συνολικό κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων. Ένα κόστος που είναι ήδη εκτός ελέγχου - ένα κόστος που ακολουθεί, "τυχαία, αλλά ανιούσα διαδρομή". Ξεκίνησε από εκτιμήσεις για μερικές εκατοντάδες δις, ξεπέρασε την αρχική αναγγελία του 1,2 τρις και ήδη προβλέπεται μέχρι τέλους να απαιτηθούν περισσότερα από 5,0 τρις Είναι ήδη φανερό ότι κρίσιμοι τομείς της οικονομία και της κοινωνίας αλλά και η περιφέρεια, θα σηκώσουν το βάρος στην πιο κρίσιμη περίοδο για τις ανάγκες της πραγματικής σύγκλισης. Οι προτεραιότητες της χώρας έχουν υποταχθεί στις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων. Τέθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες πάνω από τις ανάγκες της κοινωνίας και της Οικονομίας. Συνδέθηκε η ανάπτυξη της χώρας και η τύχη της, η πορεία της και η μορφή της, με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Κι αυτό είναι ολέθριο. Παρά τις διακηρύξεις γι' απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον, παρά τις αναφορές της ΔΟΕ ότι το περιβάλλον αποτελεί "τον τρίτο πυλώνα του Ολυμπισμού" η προώθηση λύσεων συμφερόντων, λύσεων ανάγκης με τις εκ των ενόντων διαδικασίες οδηγεί σε αλλαγή χρήσεων γης, οικοπεδοποίηση δασικών εκτάσεων, ρευστοποίηση δημοσίων αγαθών, εκμετάλλευση της παραλίας και άλλων πολλών συλλογικών αγαθών του δημοσίου πλούτου. Σήμερα όλα τα μέτωπα είναι ανοιχτά στην κοινωνική συνείδηση από το Σχοινιά, μέχρι τη Μορφοκλησιά, από το στάδιο Καραϊσκάκη μέχρι τα δισεκατομμύρια του Καλατράβα στο Ολυμπιακό Στάδιο, για την αναμόρφωσή του, από το Φάληρο μέχρι το Μαρούσι, από το Ελληνικό μέχρι τους ελεύθερους χώρους της υπόλοιπης Αθήνας, από την παραλία μέχρι τις δασικές εκτάσεις, από τη μεταφορά του Ιπποδρόμου μέχρι το κέντρο Ιστιοπλοΐας, από την κερδοσκοπία στις χρήσεις γης μέχρι την παραπέρα ενίσχυση κυκλοφορίας ιδιωτικής χρήσης μέσων . Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 θα είναι οι μοναδικοί στους οποίους δεν έγινε ένας διεθνής ή εθνικός αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για τη φυσιογνωμία των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, των έργων και των παρεμβάσεων. Η ιστορία της αναμόρφωσης της Αθήνας θα περιοριστεί στο βάψιμο των προσόψεων των κτιρίων, των τηλεοπτικών διαδρομών, στη συμμόρφωση κάποιων πλατειών, στο φωτισμό και τα εικονικά εφέ. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου το θέμα της ασφάλειας διογκώνεται και μαζί με αυτό τα διαπλεκόμενα συμφέροντα και το κόστος, γιαυτό το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν τα υποκινούμενα από μεγάλα οικονομικά και άλλα συμφέροντα δημοσιεύματα του ξένου τύπου. Όσον αφορά το μεγάλο θέμα του Εθελοντισμού , σε μια κοινωνία που ταλαιπωρείται από την ανεργία, τις περιφερειακές και οικονομικές ανισότητες, μια κοινωνία που ταλαιπωρείται από την έλλειψη ποιότητας ζωής, από τη διευρυνόμενη νέα φτώχεια, δεν μπορεί εύκολα να ενεργοποιηθεί και να κινητοποιηθεί για να συμμετάσχει σ' αυτά τα προγράμματα εθελοντισμού που έχουν εξαγγελθεί. Ο εθελοντισμός δεν έχει καμιά σχέση με τις λίστες πελατειακών, ο εθελοντισμός δεν έχει καμία σχέση με τις καταγραφές των υπουργείων για το ποιες οργανώσεις μπορούν να κινητοποιήσουν. Ο εθελοντισμός δεν έχει καμιά σχέση με τη διανομή κρατικών κονδυλίων. Ο εθελοντισμός έχει σχέση με άλλη πολιτική για το μαζικό αθλητισμό, με άλλη πολιτική για τον αθλητισμό στα σχολεία, με άλλη πολιτική για τη σύνδεση αθλητισμού και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο εθελοντισμός είναι διεύρυνση της δημοκρατικής βάσης της κοινωνίας κι όχι διεύρυνση των μηχανισμών της κυβέρνησης και του κράτους. Β. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ , ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΣ Μόλις ένα έτος μας χωρίζει από την έναρξη , χρόνος υπερβολικά μικρός για τα τόσα έργα που πρέπει ακόμη να ολοκληρωθούν , αλλά και για πολλά που πρέπει να αρχίσουν και να τελειώσουν μέχρι τον Απρίλιο του 2004. Ο χρόνος είναι μικρός, όμως το κόστος καλπάζει. Αυξάνεται κατακόρυφα. Ο προϋπολογισμός των έργων κλειδώθηκε στις αρχές του 2002 για τις κατασκευές στα 4,1δις.Ευρώ (1,5 τρισεκατ. Δρχ.), με παρέμβαση του ίδιου του Πρωθυπουργού, ενώ τα στοιχεία του ΥΠΠΟ τον παρουσίαζαν το Μάρτιο του 2003 στα 4,6 δις. ευρώ . Βέβαια, στο φάκελο υποψηφιότητας ήταν της τάξεως των 2,0 δις ευρώ (700 δις. Δραχ.). Σήμερα οι υπεύθυνοι αποφεύγουν επιμελώς να δώσουν στοιχεία γιατί η υπέρβαση του κόστους είναι μεγάλη και πρέπει να έχει ξεπεράσει τα 6,0 δις ευρώ (2,0 τρισεκατομμύρια δρχ.) και δεν ξέρουμε ακόμη μέχρι πού θα φθάσει. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε τα έργα τα οποία γίνονται από το ΥΠΕΧΩΔΕ και τους άλλους αρμόδιους φορείς από τους πόρους του Γ’ ΚΠΣ και αφορούν υποδομές των ολυμπιακών έργων. Αυτό, βέβαια, δεν παρουσιάζεται επίσημα, γιατί ξέρετε πολύ καλά ότι στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης δεν μπορούν να ενταχθούν ολυμπιακά έργα. Είναι της τάξεως των 2,9δις ευρώ (1τρισεκ. Δρχ) –ίσως φθάσει και παραπάνω- το οποίο πραγματικά υφαρπάζεται από τα πολύ σημαντικά έργα που είχε ανάγκη η περιφέρεια. Είναι έργα που εξυπηρετούν τους Ολυμπιακούς Αγώνες και σε καμία περίπτωση δεν εξυπηρετούν την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας. Την υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού και των δραστηριοτήτων στην Αθήνα εξυπηρετούν και την πρόσκαιρη απασχόληση που θα δημιουργήσουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Μετά, όμως, όχι μόνο θα ξεθυμάνουν τα πράγματα , αλλά θα δυσκολέψουν πολύ περισσότερο. Εχουμε ακόμη στα παραπάνω να προσθέσουμε και το κόστος των άλλων υπηρεσιών και κυρίως τα 2,2 δις ευρώ (700–800 δις δραχ.), που είναι ο προϋπολογισμός του «ΑΘΗΝΑ 2004», για τον οποίο η κ. Αγγελοπούλου επιμένει ότι είναι ισοσκελισμένος . Απομένει επίσης το κόστος των επί πλέον Ολυμπιακών προσαρμογών (overlays) για την λειτουργία των αγώνων , που αναπροσδιορίσθηκε πρόσφατα από ειδική επιτροπή . Είχαν προβλεφθεί 104 δις δρχ (300εκτ.ευρώ) ,από τα οποία 75 δις δρχ θα έδινε το ελληνικό δημόσιο και 35 δις ο ΑΘΗΝΑ 2004, στη συνέχεια το κόστος φαινόταν να να υπερβαίνει τα 230 δς. Δρχ.,με αποτέλεσμα τη διαμάχη για το ποιος ή από πού θα πληρωθεί και η διαφορά αυτή και εν τέλει τη σύσταση της ειδικής επιτροπής για τον περιορισμό της δαπάνης στα 290εκατ.ευρώ. Θα ξεπεράσουμε έτσι τα 4,2 τρισεκατομμύρια δραχμές ή 12,0 δισεκατ. ευρώ. Στον ΑΘΗΝΑ 2004 προβλέπεται να απασχοληθούν μέχρι το 2004 , 6.000 υπάλληλοι, 45.000 εθελοντες και 75000 προσωπικό χορηγών , εργολάβων και λοιπών αναδόχων. Πρόκειται βέβαια για περιορισμένου χρόνου θέσεις εργασίας και δεν θα αφήσουν σχεδόν καμμία μόνιμη . Πώς θα καλυφθούν αυτά; Έγιναν ήδη δύο δενεισμοί . Είναι προφανές ότι απειλείται η εθνική μας οικονομία και πολύ περισσότερο η προσπάθεια της χώρας μας για ισόρροπη και περιφερειακή ανάπτυξη. Και από τα στοιχεία που παρουσίασα πιο πάνω το στοίχημα αυτό της Περιφερειακής ανάπτυξης το έχει χάσει η χώρα μας. Είναι σίγουρο. Απειλείται η επιδιωκόμενη κοινωνική σύγκλιση , οι εργαζόμενοι και βέβαια γιατί οι αυξήσεις θα πρέπει να περιορισθούν στο ελάχιστο , έστω και αν η ακρίβεια καλπάζει, γιατί ο προϋπολογισμός του 2003 και του 2004 θα πρέπει να καλύψει τους μεγάλους εθνικούς πόρους που διατίθενται για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μακροπρόθεσμα οι εργαζόμενοι της χώρας θα έχουν όφελος από τους Ολυμπιακούς Αγώνες; Η Κυβέρνηση πέρα από τις αοριστολογίες δεν μας έχει εκθέσει ποτέ στοιχεία για τις προοπτικές στην απασχόληση, για σταθερές θέσεις εργασίας , για προσέλκυση επενδύσεων και αύξηση της αμοιβής εργασίας. Εμείς είμαστε πάρα πολύ επιφυλακτικοί. Λέμε ακόμη και ότι τα πράγματα, δυστυχώς, θα είναι εντελώς αντίθετα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς , και βέβαια το λέμε με εντελώς άλλη φιλοσοφία και πολιτική από τον εκπρόσωπο του Συνδέσμου των Βιομηχάνων. Θα την πληρώσει η περιφέρεια; Βεβαίως. Το 2003 και το 2004 στον προϋπολογισμό (σελίδα 24, πίνακας 2.8) διατίθενται για τα ολυμπιακά έργα περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ από τους εθνικούς πόρους για το 2003 και 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ για το 2004. Ξέρετε πόσο προβλέπεται να πάρουν όλες οι περιφέρειες το 2003 για το ολυμπιακά έργα; Μόλις 27 εκατομμύρια ευρώ ,έναντι του 1,3 δισεκατομμύρια για την Αθήνα, και μάλιστα μέσω του ακριβά διαφημιζόμενου προγράμματος «Ελλάδα 2004» , και το σημαντικότερο ότι από αυτά τα ψύχουλα δεν έχει δοθεί ούτε ένα ευρώ στους Δήμους. Τι περιμένουμε απ’ αυτούς τους αγώνες; Περιμένουμε ανάκαμψη της οικονομίας μας, περιμένουμε καλύτερη διαχείριση του περιβάλλοντος; Περιμένουμε νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Να χρησιμοποιήσω το τελευταίο παράδειγμα της μαραθώνιας διαδρομής για να πούμε όλοι μαζί εδώ τι διαχείριση του περιβάλλοντος θα έχουμε; Ή πόσο οι ελάχιστοι χώροι πρασίνου της Αθήνας γίνονται ακόμη λιγότεροι για τα ολυμπιακά έργα; Όταν αλλού στο Σίδνει, παραδείγματος χάρη, και σε άλλες χώρες συνδυάστηκαν με την αναβάθμιση του περιβάλλοντος αυτά τα έργα. Θα έχουν λειτουργικότητα οι αθλητικές υποδομές, όταν θα τις τελειώσετε κακήν κακώς και αν θα τελειώσετε τον Ιούνιο, Ιούλιο του 2004. Περιμένετε η ελληνική επιχειρηματική δραστηριότητα να ωφεληθεί απ’ αυτά ή η τουριστική ανάπτυξη χωρίς καμία συνδυασμένη διαφήμιση . Μας έγινε γνωστό ότι όλα τα λευκά είδη, πετσέτες, μπουρνούζια κλπ., θα παρθούν από την Ιταλία; Ισως γιατί όλες οι κλωστοϋφαντουργίες στη Θεσσαλονίκη έχουν κλείσει; Γ. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ, ΤΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ OΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Τελικά εδώ, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, η Κυβέρνηση χρησιμοποιεί την προσφιλή της μέθοδο, την έφοδο. Έφοδος για το κωπηλατοδρόμιο -ιδού τα αποτελέσματα-, έφοδος για το μουσείο της Ακρόπολης, έφοδος για τις προεκτάσεις του μετρό, έφοδος για το τραμ, αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, αλλαγή χρήσεων γης , αύξηση συντελεστών δόμησης , Πράξη νομοθετικού περιεχομένου για τη ΜΑΡΑΘΩΝΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ και πολλά άλλα. Τι προσπαθεί να αποφύγει η Κυβέρνηση; προσπαθεί να αποφύγει τις αντιδράσεις των κατοίκων. Έφτασε στο σημείο να μην μπορεί, να μην έχει τα χρονικά περιθώρια και τις δυνατότητες να αφομοιώσει τις αντιδράσεις των κατοίκων και επιλέγει έτσι τη διαδικασία του «αποφασίζουμε και διατάζουμε» , με το περιβάλλον της Αττικής το μεγάλο χαμένο. Μέχρι την περίοδο τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων 2004, το Υπ. Πολιτισμού ανέλαβε να εισηγείται για να χωροθετεί, να ρυθμίζει πολεοδομικά και να «προστατεύει» (εντός εισαγωγικών) το πολιτιστικό και φυσικό μας περιβάλλον με μια σειρά χωροταξικών και πολεοδομικών ρυθμίσεων και διατάξεων, που τροποποιούν ή καταργούν βασικές αρχές της κείμενης νομοθεσίας, των εν ισχύ Γεν. Πολ. Σχεδίων και του Ρυθμιστικού Αθήνας. Δίδεται έτσι προκλητικά το προβάδισμα στις τελευταίας στιγμής ανάγκες για την κάλυψη των μεγάλων ελλειμμάτων της προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, έναντι είτε της τήρησης του υπάρχοντος χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, είτε μιας συγκροτημένης υπεύθυνα και με σεβασμό προς το δημόσιο συμφέρον και το περιβάλλον αναθεώρησης του ρυθμιστικού σχεδίου προκειμένου να συμπεριληφθούν μετά από μελέτη και τήρηση των διαδικασιών και οι ανάγκες των εγκαταστάσεων των Ολυμπιακών Αγώνων. Εμείς ανεξάρτητα από την αρνητική θέση και τις επιφυλάξεις που διατυπώσαμε ως κόμμα σχετικά με τη σκοπιμότητα της ανάληψης των ΟΑ/2004 από τη χώρα μας θεωρούμε ότι μετά την ανάληψη και με τη σοβαρότητα που έχει το εγχείρημα υπήρχε η δυνατότητα μέσα από μια συγκροτημένη διαδικασία με τα αρμόδια όργανα και φορείς να διατυπωθούν και προωθηθούν λύσεις και οι απαραίτητες τροποποιήσεις, ώστε τα έργα που θα πραγματοποιηθούν να συμβάλλουν σε μια θετική κατεύθυνση για τη λειτουργία και την ποιότητα ζωής στο σύνολο του Πολεοδομικού Συγκροτήματος της Αθήνας δηλαδή σε μια αναδιοργάνωση της πόλης και της περιοχής της φιλικής προς τη φύση και τους κατοίκους της. Δυστυχώς όμως όχι μόνο οι προτάσεις του Φακέλου Υποψηφιότητας αλλά πολύ περισσότερο όπως υλοποιούνται σήμερα όχι μόνο δεν ανταποκρίνονται στους προβληματισμούς όλων μας για τη βιώσιμη ανάπτυξη (ή στα οράματα για την «Αθήνα») όπως και την αποκεντρωμένη ουσιαστικά λειτουργία του κράτους αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό έξω από τους άξονες των υφιστάμενων πολεοδομικών σχεδιασμών (ενώ έπρεπε να εντάσσονται σε αυτούς) και βεβαίως είναι εκτός της αέναης προσπάθειας πολλών ετών της χώρας μας για μια Χωροταξική υπέρ της Περιφέρειας ανασυγκρότηση. Η μη έγκαιρη και συστηματική τεκμηρίωση των επιλογών χωροθέτησης των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων και η συνεχιζόμενη ρευστότητα στις με Υπ. Αποφάσεις Πολεοδομικές κ.α. ρυθμίσεις (εκτός των πλαισίων των υφιστάμενων) μπορεί τελικά να δημιουργήσουν μη αναστρέψιμη κατάσταση. Για μας οι κύριοι άξονες του σχεδιασμού έπρεπε να είναι: -Η ενίσχυση της μεγαλύτερης δυνατής αποκέντρωσης των (εκτός Ν. Αττικής) εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων των ΟΑ/2004, με προτεραιότητα την υποβαθμισμένη και φτωχή σε ανάλογους χώρους νοτιοδυτική Αθήνα. -Η αναθεώρηση της λύσεως των «λυομένων εγκαταστάσεων» και η ελαχιστοποίηση της εφαρμογής τους, ενώ αυτό τελικά γενικεύεται σε όλη την Αττική. -Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού πλέγματος Μέσων σταθερής τροχιάς και οδικών αξόνων που θα λειτουργήσει αποτελεσματικά στη διάρκεια των αγώνων, αλλά και την επόμενη μέρα. Αντί αυτών όμως Σήμερα με το πρόσχημα της Ολυμπιακής Φιλοξενίας και της καλύτερης τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και τη δαμόκλειο σπάθη των καθυστερήσεων το Αθηνοκεντρικό μοντέλο (και μάλιστα μέσω του Υπ.Πολιτισμού) ενισχύεται όχι μόνο με επιπλέον θεσμικά εργαλεία, αλλά και με χωροταξικά, δηλαδή με συγκεκριμένες ρυθμίσεις και παροχές πολεοδομικού και έργων υποδομής χαρακτήρα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Όσον αφορά βέβαια τον Εθνικό Χωροταξικό σχεδιασμό και τους άξονες της ισόρροπης, αειφόρου και Περιφερειακής ανάπτυξης το Νομοσχέδιο είναι τόσο προκλητικό που επιβεβαιώνεται για μια ακόμα φορά ότι το μεγάλο πακέτο των πόρων του Γ΄ ΚΠΣ αλλά και το ενδιαφέρον της κυβέρνησής θα εξαντληθεί στο Λεκανοπέδιο Αττικής γιατί εκεί υπάρχουν: Τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα . Διευκολύνεται η ιδιωτική πρωτοβουλία Διευκολύνεται το αναποτελεσματικό κράτος να απορροφήσει τους κοινοτικούς πόρους χωρίς κοινωνικό έλεγχο και διαφάνεια . Διευκολύνονται οι συναλλαγές για τη συγχρηματοδότηση των έργων. Μόνο που τα έργα αυτά είναι τα ανταποδοτικά φιλέτα της Αττικής και όχι τα έργα Υποδομής και Ανάπτυξης της Περιφέρειας. -Όσο ποτέ άλλωτε αυτή τη φορά η ανταγωνιστικότητα της αγοράς έχει μετατραπεί σε ανταγωνιστικότητα των οικονομικών συμφερόντων του κέντρου με την ανίσχυρη σε Διοικητικούς και Αυτοδιοικητικούς θεσμούς και μηχανισμούς και εν τέλει δυνατότητα απορρόφησης πόρων, Περιφέρεια. Δ. ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ » Από τον Πρωθυπουργό πρόσφατα στο Βελλίδειο αλλά και το κόμμα της Αξιωματικής αντιπολίτευσης το μεγαλύτερο μέρος των διακηρύξεων και της παροχολογίας επικεντρώθηκε στη Περιφερειακή Ανάπτυξη και την κοινωνική Σύγκλιση . Από την Κυβέρνηση προβάλλεται σήμερα ως η κορυφαία προτεραιότητα της Οικονομικής πολιτικής της χώρας , άρα τόσα χρόνια τώρα δεν ήταν ή δεν θα έπρεπε να είναι; Όμως οικονομική πολιτική με κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση ήταν κορυφαία εξαγγελία και το 2000 , όμως και τα δύο έμειναν όχι μόνο ακάλυπτες επιταγές , αλλά ασκήθηκαν πολιτικές που επιδείνωσαν την κατάσταση. « Η πραγματική σύγκλιση περνά από την Περιφερειακή σύγκλιση και θέλουμε η χώρα μας να συγκλίνει προς την ΕΕ χωρίς τμήματα ή περιοχές της να βρίσκονται σε σημαντική απόκλιση», τόνισε στη ΔΕΘ ο κ. Σημίτης, για να αποδείξει στη συνέχεια με διάφορα επικοινωνιακά τρυκ και αποσπασματικές συγκρίσεις ότι τα πράγματα πάνε καλά και αν κάτι στραβώνει φταίνε οι τοπικές κοινωνίες ή ο ανταγωνισμός των Περιφερειών, μη αναλαμβάνοντας καμμία πολιτική ευθύνη ακόμη και διαχειριστικού χαρακτήρα απέναντι στα αμείλικτα στοιχεία της Eurostat , των κομμάτων της Αντιπολίτευσης, αλλά και των δικών του στοιχείων, που συνεχώς τον τελευταίο καιρό ως χιονοστιβάδα κατατίθενται στο Υπουργικό Συμβούλιο, για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην απορρόφηση των πόρων του Γ΄ΚΠΣ, κυρίως στα περιφερειακά αναπτυξιακά προγράμματα και στα τομεακά του κοινωνικού τομέα και της απασχόλησης. Η κατάσταση στις ελληνικές περιφέρειες χειροτερεύει , οι δείκτες ανάπτυξης παραμένουν χαμηλοί ενώ η ανεργία αυξάνεται , αφού η περιβόητη ανάκαμψη από το Γ΄ΚΠΣ γονατίζει από το βάρος του διογκούμενου κόστους των Ολυμπιακών Αγώνων και της ανεπάρκειας της κυβέρνησης και των δομών που επέλεξε για τη διαχείριση και υλοποίηση του Γ΄ΚΠΣ, Η αδιαφάνεια, η έλλειψη συντονισμού στη λήψη και εκτέλεση των αποφάσεων για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η εμπλοκή ισχυρών διαπλεκομένων συμφερόντων, και οι δυσμενέστατες επιπτώσεις στο περιβάλλον εξακολουθούν να αυξάνουν υπέρμετρα το κόστος και να μεγεθύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική θέση του ελληνικού λαού και στην ανάπτυξη της Περιφέρειας. Όλοι γνωρίζουμε ότι η Ήπειρος είναι η φτωχότερη περιφέρεια της ΕΕ, και όμως το Γ΄ΚΠΣ δεν έχει περάσει ακόμη από αυτή, ενώ θα έπρεπε εκεί να επικεντρωθούν οι προσπάθειες και όταν έχει εισρεύσει σήμερα μόνο το 10,6% των πόρων έναντι 24,0% στην Αττική, ο κ. Σημίτης αντί να ανησυχεί διαπιστώνει ότι υπάρχουν αποτελέσματα, κάνοντας πλασματικούς παραλληλισμούς μεταξύ ανισοτήτων Ηπείρου - Αττικής και Βορείου - Νοτίου Ιταλίας. Επαίρεται ότι οι Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης , Δυτικής Μακεδονίας και Κεντρικής Μακεδονίας συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό επενδύσεων, όταν η ανεργία σε αυτές αντί να μειωθεί αυξάνεται. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη από 9,6% πέρυσι έφθασε στο 10,3% φέτος, στη Δυτική Μακεδονία από 13,8% πέρυσι έφθασε στο 15,7% και στη Κεντρική Μακεδονία επιμένει στο 11% έως 12%. Αποκρύπτει το σοβαρότερο για την Περιφερειακή σύγκλιση γεγονός ότι οι απορροφήσεις των ΠΕΠ και μάλιστα στο μέσο του Γ΄ΚΠΣ , βρίσκονται ακόμη στο χαμηλότατο ποσοστό του 15% κατά μέσο όρο, και το κρισιμότερο ότι στις πιο φτωχές περιφέρειες Ήπειρο, Στερεά Ελλάδα και Βόρειο Αιγαίο η απορρόφηση φθάνει μόλις στο 11% και στην Αττική παρόλο που κατευθύνθηκαν όλοι οι πόροι και η προσπάθεια η απορρόφηση έφθασε στο 24%. « Πυλώνας λοιπόν της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής η Περιφερειακή Ανάπτυξη», γιατί το επισημαίνει σήμερα ο κ. Πρωθυπουργός; Προφανώς γιατί βρίσκεται υπό το βάρος της εκλογικής αναμέτρησης και οι δείκτες δυσαρέσκειας των πολιτών της Περιφέρειας έχουν κορυφωθεί, όπως και οι δείκτες εγκατάλειψης της. Επιχειρείται έτσι να διασκεδασθεί η διάχυτη πλέον στη κοινή γνώμη αλήθεια ότι λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων την τρέχουσα τετραετία, στη καρδιά του Γ’ ΚΠΣ , η μερίδα του λέοντος των εθνικών πόρων και του ενδιαφέροντος των αντίστοιχων παροχών υπηρεσιών, θα κατευθύνεται στο λεκανοπέδιο Αττικής σε βάρος της Περιφέρειας. Ο βαθμός αξιοπόιησης και απορρόφησης των πόρων βρίσκεται σε απαράδεκτα επίπεδα για την Περιφέρεια και πολύ δύσκολα θα κερδιθεί ο χαμένος χρόνος για το περιβόητο ωστικό κύμα οικονομικής ανάπτυξης με κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση που δικαιολογημένα περίμεναν οι πολίτες από τις θυσίες τις μονόπλευρης λιτότητας και τους πόρους του Γ’ ΚΠΣ. Προσπαθεί παράλληλα να αποκρύψει και μια άλλη διαχρονική πολιτική αλήθεια ότι «Ανάπτυξη με κοινωνική και Περιφερειακή σύγκλιση» δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν επιλέγονται νεοφιλελεύθερες πολιτικές που υπαγορεύουν τον άκρατο ανταγωνισμό και την συγκέντρωση των οικονομικών συμφερόντων και των επενδύσεων του εκεί όπου το κριτήριο είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους, όταν η Αποκέντρωση, οι περιφερειακές υπηρεσίες του Δημόσιου τομέα και της Αυτοδιοίκησης υποβαθμίζονται και αποδιαρθρώνονται , όταν η αδιαφάνεια, ο συγκεντρωτισμός των επιλογών και η διαπλοκή έχουν κυριαρχήσει και ο δημοκρατικός προγραμματισμός με χωροταξικό σχεδιασμό και αποτελεσματικότητα δεν υφίστανται. Προβλήματα από τη κακοδιαχείριση και τις υπερβάσεις κόστους στο κλείσιμο του Β΄ΚΠΣ και την είσπραξη του υπολοίπου, υπερβολική υστέρηση στην ανάπτυξη εφαρμογής του Γ΄ ΚΠΣ , αδηφάγος προϋπολογισμός των Ολυμπιακών Αγώνων , πέραν των ουσιαστικών άλλων παραμέτρων και δεικτών, δημιουργούν και τους χαμηλούς αριθμητικούς δείκτες της διαχειριστικής , συγκεντρωτικής, νεοφιλελεύθερης Οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης . Εκτός όμως από την χαμηλή απορρόφηση πόρων για τα περιφερειακά έργα του Γ΄ΚΠΣ, πλήρης είναι και η περιθωριοποίηση των « μικρών» έργων της Αυτοδιοίκησης. Η κατάσταση εμφανίζεται ιδιαίτερα κρίσιμη στη χρηματοδότηση των έργων των Προγραμμάτων της Αυτοδιοίκησης μέσω του προγράμματος των Δημοσίων Επενδύσεων και συγκεκριμένα του Προγράμματος ΕΑΠΤΑ και του Προγράμματος « Ελλάδα 2004» των Δήμων που εντάχθηκε στα Ολυμπιακά έργα για να χρυσώσουν το χάπι και σήμερα από το πρόγραμμα αυτό οι Δήμοι δεν έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ . Τι γίνεται όμως με την Κοινωνική Σύγκλιση; Με τα ψίχουλα του κοινωνικού – προεκλογικού πακέτου του κ. Σημίτη η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων δεν θα κερδίσει ούτε ένα ευρώ την περίοδο που η ακρίβεια εξανεμίζει το εισόδημά τους , εκατοντάδες χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχοι θα συνεχίσουν να παίρνουν σύνταξη μικρότερη από τις 152.000 δρχ. που τους είχε υποσχεθεί το 2000 ο Πρωθυπουργός, ενώ οι πλειοψηφία των ανέργων θα συνεχίσει να μην παίρνει κανένα επίδομα ανεργίας και όσοι το παίρνουν θα φθάσουν μόλις το 53% του κατώτατου ημερομισθίου έναντι του 66%, που η ίδια θεσμοθέτησε το 1994 . Πρόκειται για τα μεγαλύτερα ελλείμματα στις κοινωνικές παροχές και για τις χαμηλότερες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση . Τα στοιχεία είναι συντριπτικά. Αντί της περιόδου κοινωνικής σύγκλισης την οποία από το 2000 είχε υποσχεθεί ο κ. Σημίτης, συνεχίζεται μια πρωτοφανής αύξηση της ανισότητας στην κατανομή του παραγόμενου πλούτου. Το εισόδημα αυξάνει αλλά για τους λίγους , αφού η κατανομή του είναι άδικη. Το μερίδιο της εργασίας το 1997 ήταν 69% του ΑΕΠ, το 2003 μειώνεται στο 63%. Το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν αυξάνεται, αλλά δημιουργείται ελάχιστη απασχόληση, με συνέπεια η ανεργία να παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το 2002 σε μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,1% και η απασχόληση κατά 0,4%. Στην Ελλάδα, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4%, εν τούτοις η απασχόληση μειώθηκε κατά 0,1%. Θα χειροτερέψει η κατάσταση πολύ μετά το 2004. Η παραγωγικότητα αυξάνεται, αλλά οι αυξήσεις των μισθών υπολείπονται αυτής της αύξησης, με πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα τον κατώτερο μισθό, με συνέπεια η ανισοκατανομή να διευρύνεται. Την ίδια ώρα μεγαλώνει η κερδοφορία, διευρύνονται τα κέρδη των λίγων. Οι δαπάνες για την απασχόληση και την προστασία της ανεργίας είναι 3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μόλις 0,95% επί του ΑΕΠ στην Ελλάδα. Ο κατώτερος μισθός είναι στο 50% του μέσου ευρωπαϊκού και είναι εξαιρετικά μικρός σε σχέση με το μέσο μισθό. Στην περίοδο 1990 - 2000 ο πραγματικός κατώτερος μισθός μειώθηκε κατά 5,19% και ό,τι απομένει από το εισόδημα το κλέβει η ακρίβεια, που εξακολουθεί να μεγαλώνει. Η φτώχεια, ο δείκτης της φτώχειας, εξακολουθεί να παραμένει στο 22%. Ο δείκτης ανισοκατανομής στην Ελλάδα, είναι από τους μεγαλύτερους, με εξαίρεση την Πορτογαλία, οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία και την παιδεία είναι πολύ πιο χαμηλές από το μέσο ευρωπαϊκό όρο. Για το κρίσιμο θέμα της απασχόλησης όχι μόνο δεν λαμβάνεται κανένα αποτελεσματικό μέτρο , αλλά αυτά που εξαγγέλθηκαν προωθούν τη «μερική απασχόληση» ως το μοναδικό μέσο για την αντιμετώπιση της ανεργίας. Δίδονται έτσι πλασματικές και αόριστες προβλέψεις για μείωση της ανεργίας και συγχρόνως ανάλγητες, αφού στην ουσία οι νέες θέσεις απασχόλησης θα δώσουν μερικό εισόδημα, μερική ασφάλιση, μερικά δικαιώματα και τελικά «μισή ζωή». Οι σημαντικότατοι πόροι που εισέρευσαν από τα Κοινοτικά πλαίσια στήριξης δεν αξιοποιήθηκαν ούτε για τη σύγκλιση των περιφερειακών , ούτε των κοινωνικών ανισοτήτων , ενώ οι καθυστερήσεις απορρόφησης των πόρων του Γ’ ΚΠΣ στα Περιφερειακά και της κοινωνικής πολιτικής προγράμματα, ακυρώνουν τις προοπτικές ανάκαμψης . Το κρίσιμο ερώτημα είναι και με ποιο τρόπο μπορούμε να βγούμε από τα σημερινά αδιέξοδα. Τι είδους ανάπτυξη χρειαζόμαστε. Με ποιους φορείς και με ποιες πολιτικές μπορούμε να την πετύχουμε. Μπορούμε μέσα στις υπάρχουσες οικονομικές δομές να πετύχουμε την εκρηκτική διεύρυνση της απασχόλησης που είναι όχι μόνο όρος, αλλά και προϋπόθεση για την πραγματική σύγκλιση; Οι δημόσιες και κυρίως οι ιδιωτικές επενδύσεις , όσες και όπου έγιναν, μάλιστα με γενναίες επιδοτήσεις , δεν δημιούργησαν μόνιμης απασχόλησης θέσεις εργασίας , ενώ επιδείνωσαν τα προβλήματα κατανομής του παραγόμενου πλούτου σε βάρος των κοινωνικά ασθενέστερων . Εμεί επιμένουμε ότι πρέπει να εγκαταλείψει η Κυβέρνηση τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και σε αυτό όχι μόνο δεν δεσμεύονται ΠΑΣΟΚ και ΝΔ , αλλά επιδίδονται και σε αγώνα πλειοδοσίας για να κερδίσουν τους ισχυρούς. Και οι δύο συγκαλύπτουν την πραγματικότητα της ελληνικής οικονομίας, συγκαλύπτουν τον άδικο, τον ταξικό χαρακτήρα των επιλογών που έχουν γίνει, συγκαλύπτουν τη σύγκλισή τους, τη σύμπτωσή τους σε αυτές τις επιλογές και προσπαθούν να οργανώσουν μια εικονική, παλαιοκομματικού χαρακτήρα, σύγκρουσης που δε θα θίγει την ουσία των προβλημάτων και θα εξασφαλίσει τη συνέχεια της ίδιας πολιτικής ανεξαρτήτους του τελικού εκλογικού αποτελέσματος.
 

Εισήγηση στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Οργάνωση Θεσσαλονίκης για την "Περιφερειακή Ανάπτυξη και Σύγκλιση", στον Δήμο Ευόσμου.

E-mail Εκτύπωση PDF
« Για την περιφερειακή ανάπτυξη και σύγκλιση των ανισοτήτων ούτε οι αριθμοί ευημερούν , ούτε προοπτικές ανάκαμψης διαφαίνονται, πλην των επικοινωνιακών τεχνασμάτων της Κυβέρνησης» Από τον κ. Πρωθυπουργό προχθές στο Βελλίδειο , τα κόμματα της Αντιπολίτευσης, την ΓΣΣΕ και το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης σε πρόσφατη ημερίδα και κυρίως τους φορείς της Περιφέρειας, το μεγαλύτερο μέρος του ενδιαφέροντος, των ομιλιών και των διακηρύξεων επικεντρώνεται στη Περιφερειακή Ανάπτυξη . Από την Κυβέρνηση προβάλλεται ως η κορυφαία προτεραιότητα της Οικονομικής πολιτικής της χώρας, άρα τόσα χρόνια τώρα δεν ήταν ή δεν θα έπρεπε να είναι; Οικονομική πολιτική με κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση ήταν κορυφαία εξαγγελία και το 2000 , όμως και τα δύο έμειναν όχι μόνο ακάλυπτες επιταγές , αλλά ασκήθηκαν πολιτικές που επιδείνωσαν την κατάσταση. « Η πραγματική σύγκλιση περνά από την Περιφερειακή σύγκλιση και θέλουμε η χώρα μας να συγκλίνει προς την ΕΕ χωρίς τμήματα ή περιοχές της να βρίσκονται σε σημαντική απόκλιση», τόνισε στην ΔΕΘ ο κ. Σημίτης, για να αποδείξει στη συνέχεια με διάφορα επικοινωνιακά τρυκ και αποσπασματικές συγκρίσεις ότι τα πράγματα πάνε καλά και αν κάτι στραβώνει φταίνε οι τοπικές κοινωνίες, όπως το Παράδειγμα του Δημάρχου που δεν αξιοποιεί «Μαρίνα πλοίων» ή ο ανταγωνισμός των Περιφερειών, μη αναλαμβάνοντας καμμία πολιτική ευθύνη ακόμη και διαχειριστικού χαρακτήρα απέναντι στα αμείλικτα στοιχεία της Eurostat , των κομμάτων της Αντιπολίτευσης ,αλλά και αυτών που συνεχώς τον τελευταίο καιρό ως χιονοστιβάδα κατατίθενται στο Υπουργικό Συμβούλιο για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην απορρόφηση των πόρων του Γ΄ΚΠΣ, κυρίως στα περιφερειακά αναπτυξιακά προγράμματα και στα τομεακά του κοινωνικού τομέα και της απασχόλησης. Όταν όλοι γνωρίζουμε ότι η Ήπειρος είναι η φτωχότερη περιφέρεια της ΕΕ, όταν το Γ΄ΚΠΣ δεν έχει περάσει ακόμη από αυτή, ενώ έπρεπε εκεί να κατευθυνθούν όλες οι προσπάθειες και όταν έχει εισρεύσει σήμερα μόνο το 10,6% των πόρων έναντι 24,0% στην Αττική, ο κ. Σημίτης αντί να ανησυχεί διαπιστώνει ορατά αποτελέσματα κάνοντας πλασματικούς παραλληλισμούς μεταξύ ανισοτήτων Ηπείρου- Αττικής και Βορείου και Νοτίου Ιταλίας. Επαίρεται ότι οι Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης , Δυτικής Μακεδονίας και Κεντρικής Μακεδονίας συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό επενδύσεων, όταν η ανεργία σε αυτές αντί να μειωθεί αυξάνεται. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη από 9,6% πέρυσι έφθασε στο 10,3% φέτος, στη Δυτική Μακεδονία από 13,8% πέρυσι έφθασε στο 15,7% και στη Κεντρική Μακεδονία επιμένει στο 11% έως 12%. Αποκρύπτει το σοβαρότερο για την Περιφερειακή σύγκλιση γεγονός ότι οι απορροφήσεις των ΠΕΠ και μάλιστα στο μέσο του Γ΄ΚΠΣ , βρίσκονται ακόμη στο χαμηλότατο ποσοστό του 15% κατά μέσο όρο, και το κρισιμότερο ότι στις πιο φτωχές περιφέρειες την Ήπειρο, τη Στερεά Ελλάδα και το Βόρειο Αιγαίο η απορρόφηση φθάνει μόλις στο 11% και στην Αττική παρόλο που κατευθύνθηκε όλοι οι πόροι και όλη η προσπάθεια η απορρόφηση έφθασε στο 24%. «Πυλώνας λοιπόν της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής η Περιφερειακή Ανάπτυξη», γιατί το επισημαίνει σήμερα ο κ. Πρωθυπουργός; Προφανώς γιατί βρίσκεται υπό το βάρος της εκλογικής αναμέτρησης και οι δείκτες δυσαρέσκειας των πολιτών της Περιφέρειας έχουν κορυφωθεί, όπως και οι δείκτες εγκατάλειψης της. Επιχειρείται να διασκεδασθεί η διάχυτη πλέον στην κοινή γνώμη αλήθεια ότι λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων την τρέχουσα τετραετία, στη καρδιά του Γ’ ΚΠΣ , η μερίδα του λέοντος των εθνικών πόρων και του ενδιαφέροντος των αντίστοιχων παροχών, υπηρεσιών θα κατευθύνεται στο λεκανοπέδιο Αττικής σε βάρος της Περιφέρειας. Προσπαθεί παράλληλα να αποκρύψει και μια άλλη διαχρονική πολιτική αλήθεια ότι «Ανάπτυξη με κοινωνική και Περιφερειακή σύγκλιση» δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί: όταν επιλέγονται νεοφιλελεύθερες πολιτικές που υπαγορεύουν τον άκρατο ανταγωνισμό και την συγκέντρωση των οικονομικών συμφερόντων και των επενδύσεων του εκεί όπου το κριτήριο είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους, όταν η Αποκέντρωση, οι περιφερειακές υπηρεσίες του Δημόσιου τομέα και της Αυτοδιοίκησης υποβαθμίζονται και αποδιαρθρώνονται , όταν η αδιαφάνεια, ο συγκεντρωτισμός των επιλογών και η διαπλοκή έχουν κυριαρχήσει και ο δημοκρατικός προγραμματισμός με χωροταξικό σχεδιασμό και αποτελεσματικότητα δεν υφίστανται. Το 2000 ο Πρωθυπουργός έλεγε ότι σχεδιάσαμε για τα επόμενα επτά χρόνια το 80% των πόρων του Γ΄ΚΠΣ (15,7 εκατ.) να πάει στην Περιφέρεια. Όμως σήμερα οι δέκα από τις 13 Περιφέρειες έχουν κατά κεφαλήν εισόδημα κάτω από το 75% του μέσου όρου ( Κεντρική Μακεδονία 66%), ενώ οι 6 στις 10 πιο φτωχές Περιφέρειες της Ευρώπης είναι Ελληνικές. Στα τελευταία Υπουργικά Συμβούλια, με ιδιαίτερα ανήσυχο τον Πρωθυπουργό, επί ώρες προσπαθούν να λύσουν το γρίφο της χαμηλής απορροφητικότητας των πόρων ιδιαίτερα στη περιφέρεια και τίποτα πλέον δεν εξωραΐζεται γιατί όλα είναι γνωστά. Στο τέλος του 2002 η απορροφητικότητα ήταν κατά μέσο όρο 18% για το σύνολο της χώρας και 10,0 % για τη Περιφέρεια, σήμερα έχει ανέλθει μόλις στο 22% και στο 15% αντίστοιχα. Περιφερειακά Προγράμματα και τομεακά του κοινωνικού τομέα ( Υγείας-Πρόνοιας 13%),των αναγκών της υπαίθρου ( Γεωργία-αλιεία, βελτίωση ποιότητας προϊόντων, νέοι αγρότες,17%), των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων ( Ανταγωνιστικότητα 13%), των νέων αναγκών και τεχνολογιών ( κοινωνία της πληροφορίας 13%, ενέργεια, περιβάλλον, Σιδηρόδρομοι 19%) κ.α. βρίσκονται σε απαράδεκτα επίπεδα και πολύ δύσκολα θα κερδιθεί ο χαμένος χρόνος για το περιβόητο ωστικό κύμα οικονομικής ανάπτυξης με κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση που δικαιολογημένα περίμεναν οι πολίτες από τις θυσίες τους και το Γ’ ΚΠΣ . Και επί το δυσμενέστερο οι εισπράξεις από τη κοινοτική συμμετοχή ακόμη χαμηλότερες 10% έως μηδενικές. Το επτάμηνο Ιανουαρίου- Ιουλίου 2003 τα έσοδα του ΠΔΕ από την ΕΕ ήταν μόλις 753 εκατ. ευρώ, έναντι 1973 εκατ. ευρώ πέρυσι. Με αποτέλεσμα το ταμειακό έλλειμμα του προϋπολογισμού να ανέλθει στα 9.854 εκατ. Ευρώ ( 3,5 τρις δρχ. ) , που καλύφθηκε με πρόσφατο δανεισμό. Προβλήματα στο κλείσιμο του Β΄ΚΠΣ, υπερβολική υστέρηση στην ανάπτυξη εφαρμογής του Γ΄ΚΠΣ, αδηφάγος προϋπολογισμός των Ολυμπιακών Αγώνων, πέραν των ουσιαστικών άλλων παραμέτρων και δεικτών, δημιουργούν και τους χαμηλούς αριθμητικούς δείκτες της διαχειριστικής , συγκεντρωτικής, νεοφιλελεύθερης Οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης Ας δούμε χαρακτηριστικά παραδείγματα από τα τομεακά προγράμματα που αφορούν στις κοινωνικές παροχές και την τόνωση της απασχόλησης - Το πρόγραμμα Υγείας –Πρόνοιας, μόλις στο 12% η απορρόφηση και όπως παραδέχεται ο κ. Στεφανής υπάρχουν πράγματι καθυστερήσεις στη πρόσληψη προσωπικού, στα μικρά έργα υποδομής, καθυστερήσεις που απέδωσε στις χρονοβόρες γραφειοκρατι9κές διαδικασίες. - Το πρόγραμμα της ανταγωνιστικότητας. Ακόμη και για τα λίγα που έχουν ξεκινήσει εκφράζονται φόβοι ότι περιλαμβάνουν έργα και δράσεις μη επιλέξιμες. - Όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι όροι και οι προϋποθέσεις ένταξης και ενίσχυσης οδηγούν τη συντριπτική πλειοψηφία, το 90%, στον αποκλεισμό των μικρών και μεσαίων και ευνοούν τις μεγάλες επιχειρήσεις διευρύνοντας έτσι το χάσμα της ανταγωνιστικότητας εντός των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Όσον αφορά δε το ότι οι τράπεζες θα διαχειρισθούν στα περιφερειακά προγράμματα το μέρος των κονδυλίων του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης που αφορούν τους τομείς της μεταποίησης και του τουρισμού και μάλιστα χωρίς ενδιάμεσο φορέα, χωρίς κανένα έλεγχο, χωρίς ρήτρες για τυχόν παρεκκλίσεις, χωρίς τελικά κανένα μηχανισμό δημόσιου συμφέροντος, μας βρήκε εντελώς αντίθετους και η αποτυχία του εγχειρήματος μας έχει δικαιώσει. Γιατί εμείς ζητούμε την περιφερειοποίηση της ανάπτυξης και όχι των τραπεζών. Ακόμη και ο Σύνδεσμος Βιομηχάνων Βορείου Ελλάδος τονίζει ότι η ρύθμιση αυτή ανατρέπει τη φιλοσοφία του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, καθώς δεν επιτρέπει στις περιφέρειες να εφαρμόσουν εξειδικευμένη στρατηγική για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και παράλληλα στις τοπικές κοινωνίες να συνδιαμορφώσουν τη δική τους αναπτυξιακή στρατηγική. - Επίσης από τα τρία βασικά προγράμματα για την ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση της υπαίθρου, αυτό που αντιμετωπίζει τα πιο σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή του είναι των νέων αγροτών. Για την προώθηση της ηλικιακής ανανέωσης του αγροτικού πληθυσμού προβλέπεται η ένταξη περί των δεκατεσσάρων χιλιάδων νέων αγροτών στο πρόγραμμα αυτό. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη όχι μόνο δεν θα λύσει το πρόβλημα αλλά και δεν πρόκειται να υλοποιηθεί γιατί το όλο σύστημα βαθμολόγησης, μοριοποίησης, ένταξης και παρακολούθησης παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες στην εφαρμογή του. - Τέλος τα μεγάλα προβλήματα ικανότητας των ιδιωτών για τη συγχρηματοδότηση σε συνδυασμό με την έλλειψη του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου έχουν δημιουργήσει τεράστιες καθυστερήσεις αλλά και παρενέργειες και υπερβάσεις στα ελάχιστα έργα με συγχρηματοδότηση που έχουν προχωρήσει. Το ζήσαμε στη Θεσσαλονίκη με το ΜΕΤΡΟ, θα το ξαναζήσουμε με την περιβόητη υποθαλάσσια αρτηρία, ενώ η Αττική θα το βιώνει συνεχώς με τα διαρκώς αυξανόμενα διόδια που στην κυριολεξία με μετέτρεψαν την «Αττική Οδό» σε «Ιδιωτική Οδό». Παρόλα αυτά η Κυβέρνηση έχει προγραμματίσει ένα μεγάλο πεδίο έργων από Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, που θα λύσουν βασικά προβλήματα των υποδομών με το σύστημα της συγχρηματοδότησης και μάλιστα στην Περιφέρεια όπου οι προσφέροντας θα είναι ελάχιστοι, Ουσιαστικά παραπέμπει τα έργα αυτά στις καλένδες. - Εκτός όμως από την χαμηλή απορρόφηση πόρων για τα περιφερειακά έργα του Γ΄ΚΠΣ, πλήρης είναι και η περιθωριοποίηση των «μικρών» έργων της Αυτοδιοίκησης. Η κατάσταση εμφανίζεται ιδιαίτερα κρίσιμη στη χρηματοδότηση των έργων και των προγραμμάτων της Αυτοδιοίκησης μέσω του προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και συγκεκριμένα του προγράμματος ΕΑΠΤΑ και του προγράμματος « Ελλάδα 2004» των Δήμων που εντάχθηκαν στα Ολυμπιακά έργα. Έτσι η Αυτοδιοίκηση, οι δημοτικές αρχές κυρίως, πέρα από τα οξυμένα προβλήματα που έχουν για την εξασφάλιση των πόρων για τις τακτικές ανελαστικές τους δαπάνες, αναγκάζονται να πιέζουν συνεχώς για την εκταμίευση πόρων προκειμένου να πληρώσουν και να συνεχίσουν ή να αρχίσουν τα έργα της περιοχής τους. Με ανησυχία όμως διαπιστώνουμε ότι δεν βρίσκουν καμία ανταπόκριση αλλά μετάθεση των αιτημάτων τους για το απώτερο μέλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στον Δήμο Ευόσμου που μας φιλοξενεί σήμερα, το έργο υπογοποίησης της οδού Αγαμέμνονος εντάχθηκε μεν στο πρόγραμμα Ελλάδα 2004, πλην όμως δεν έχει γίνει ακόμη καμία πληρωμή. Το παράδειγμα αυτό δεν αποτελεί σύμπτωση αλλά τον γενικό κανόνα για όλους τους Δήμους. Τελικά όλα τα στοιχεία συνηγορούν στο ότι: Δεν θα επιτευχθεί για το σύνολο των έργων και δράσεων του Γ΄ΚΠΣ ούτε και αυτός ο χαμηλός πήχης των προσδοκιών της Κυβέρνησης για 25% απορρόφηση μέχρι το τέλος του 2003 και το κρισιμότερο τα περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα, ιδιαίτερα στους τομείς της γεωργίας και της ανάπτυξης της υπαίθρου, της τόνωσης της απασχόλησης και των κοινωνικών υποδομών, μαζί με τα «μικρά» αλλά σημαντικά και αναγκαία έργα της Αυτοδιοίκησης, θα περιθωριοποιηθούν όσο καμία άλλη περίοδο. Η έλλειψη αποκέντρωσης και διαδικασιών δημοκρατικού προγραμματισμού και η επιλογή του συγκεντρωτικού μοντέλου διαχείρισης των Αναπτυξιακών Προγραμμάτων, η αποδιοργάνωση έως εγκατάλειψη των περιφερειακών και της Αυτοδιοίκησης υπηρεσιών σε συνδυασμό με την μη ανάληψη πολιτικής ευθύνης, της αναποτελεσματικότητας και της αδιαφορίας ( και ως ένα βαθμό συνειδητής) της Κεντρικής Διοίκησης στη παροχή των απαραίτητων υπηρεσιών και εργαλείων ( Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων, ανθρώπινου δυναμικού, οδηγιών κλπ) είναι τεράστιες θεσμικές και λειτουργικές αδυναμίες, που έρχονται να προστεθούν στην κακή ή κατευθυνόμενη διαχείριση των πόρων και στην αδηφάγο τρύπα του διαρκώς αυξανόμενου προϋπολογισμού των έργων και δράσεων των ολυμπιακών έργων και στις πάσης φύσεως υποστηρικτές υπηρεσίες του. Πιο άσχημη πολιτική, για την αξιοποίηση του μεγαλύτερου αναπτυξιακού πακέτου της χώρας και των προσδοκιών της Περιφέρειας, που θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο από την άγονη προεκλογική πόλωση του δικομματισμού, δεν θα μπορούσε να υπάρξει. Το ζητούμενο όμως για τον ΣΥΝ αλλά και για τον κάθε πολίτη είναι να αξιοποιηθεί και το τελευταίο ευρώ για να βοηθήσει στην ανάπτυξη με απασχόληση, με κοινωνικές παροχές, με ποιότητα στη ζωή μας. Η πρόκληση υπερβαίνει σε μέγεθος, χρονική διάρκεια και σημασία την Κυβέρνηση, αλλά και την όποια Κυβέρνηση, και δεν μπορεί να αφεθεί στις προεκλογικές σκοπιμότητες και πολώσεις. Μας αφορά όλους. Και είναι ευθύνη της Κυβέρνησης γιατί δεν έχει βρει τρόπους να εξασφαλίσει αυτόν τον ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό διάλογο και την ουσιαστική συμμετοχή. Είναι και ευθύνη δική μας και γι αυτό ο ΣΥΝ θα συνεχίσει επίμονα να κάνει οξεία προγραμματική αντιπολίτευση, με κριτική, έλεγχο, προτάσεις, και πρωτοβουλίες σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο. Ας δούμε σύντομα και τα προβλήματα της δικής μας περιοχής. Μου τέθηκε προχθές το ερώτημα : Τι περιμένει η Θεσσαλονίκη από τον κ. Σημίτη; Ο σοφός λαός θ΄ απαντούσε « την προίκα που της υπόσχεται επί δέκα συνεχή χρόνια». Επειδή όμως η ανεπάρκεια ή η απόδοση του Κυβερνητικού έργου για μια περιοχή εξαρτάται από πολλές παραμέτρους και αιτίες και δεν είναι στιγμιαίο αδίκημα, ούτε λύνεται με μαγικό ραβδί , και μάλιστα σε προεκλογική περίοδο, η απάντηση απαιτεί μια ρεαλιστική πολιτική προσέγγιση. Κατ΄ αρχήν η περιοχή έχει μακροχρόνια παράδοση στον προγραμματικό σχεδιασμό και τον κοινωνικό διάλογο. Οι φορείς της Θεσσαλονίκης: Αυτοδιοίκηση, Εργατικό Κέντρο, Οργανισμοί, Επιμελητήρια και Υπηρεσίες, μέσα από μια ξεχωριστή διαδικασία και σύγκλιση, εδώ και τριάντα χρόνια έχουν καθορίσει τις προτεραιότητες για τις απαιτούμενες υποδομές και τις βασικές αρχές της ανάπτυξης της περιοχής, που άλλωστε αποτυπώθηκαν και στο Γενικό Πολεοδομικό της Σχεδιασμό. Και ενώ οι Κυβερνήσεις ΝΔ και ΠΑΣΟΚ υιοθέτησαν αυτόν τον σχεδιασμό, ελάχιστο τμήμα του έχει υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται οι νέες ανάγκες με τις παλιές, να δημιουργείται σύγχυση για τις προτεραιότητες, τροχοπέδη στις νέες δυνατότητες ανάπτυξης , προβλήματα στην απασχόληση και στην επιβίωση των επιχειρήσεων. Οι Κυβερνήσεις προσπαθώντας να αποκρύψουν την ανεπάρκεια του έργου τους εμφανιζόταν είτε με παροχολογία, είτε με τις αποσπασματικές προτάσεις των Κυβερνητικών εκ Θεσσαλονίκης στελεχών, είτε με μεγαλεπήβολα έργα που δημιούργησαν πολώσεις όπως ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης ή βαφτίζουν στρατηγικούς στόχους ανάπτυξης τη διεκδίκηση της EXPO 2008!!!, για να αποπροσανατολίσουν έτσι τους πολίτες από την επίλυση των πολλαπλών προβλημάτων που βιώνουν. Και είναι νηφάλιο να πούμε ότι βιώνουν την εγκατάλειψη, με κύριο πρόβλημα τη συνεχιζόμενη άνοδο της ανεργίας και τη πρωτιά στο κλείσιμο των επιχειρήσεων, τη πρωτιά στα ακατάλληλα σχολεία, την επιδείνωση των προβλημάτων στο αγροτικό τμήμα του νομού και στο Περιβάλλον, την αποδυνάμωση των Υπηρεσιών και της Αυτοδιοίκησης, αρμόδιων για τα καθημερινά έργα και υπηρεσίες για στοιχειώδη ποιότητα ζωής. Και τα μεγάλα έργα να καρκινοβατούν ή να ακυρώνονται τροφοδοτώντας τον φαύλο κύκλο αντιπαράθεσης . Για το νομό Θεσσαλονίκης και τις Περιφέρειες της Μακεδονίας είναι συνεχείς την τελευταία δεκαετία οι ανακοινώσεις των φορέων και τα δημοσιεύματα του τύπου για το οξύτατο πρόβλημα απασχόλησης και τα χαρακτηριστικά έντασης που διατηρεί. Εκτός από τους αριθμούς η επαφή με τα προβλήματα των ανέργων, των απασχολήσιμων και το μεγάλο αριθμό των απολυμένων καθημερινά, χωρίς προοπτικές επανένταξης στην εργασία είναι οδυνηρή και η προσπάθεια μας για την προώθηση λύσεων, παρόλο που είναι συνεχής και τεκμηριωμένη, δεν έχει αποτελέσματα. Και αυτό γιατί η Κυβέρνηση παρακολουθεί ως θεατής την αποβιομηχάνιση της περιοχής, αδυνατεί να υλοποιήσει ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, ενώ μετά τις μαζικές απολύσεις και στην Αττική, Κυβέρνηση και Αξιωματική Αντιπολίτευση επιλέγουν την δικομματική ένταση εντυπώσεων, αντί την αλλαγή πολιτικής στα θέματα απασχόλησης. Θέματα που συνδέονται με τα δομικά προβλήματα του διαμορφωμένου μοντέλου ανάπτυξης , όπως ʼνιση διανομή του παραγόμενου πλούτου, χρόνια υποαπασχόληση του ικανού για εργασία πληθυσμού, χαμηλή ανταγωνιστικότητα παρά το χαμηλό εργατικό κόστος και άνιση κατανομή του παραγόμενου πλούτου ( κέρδη-μισθοί), και με τα ειδικότερα αίτια όπως η ανυπαρξία βιομηχανικής πολιτικής, ιδιαίτερα στους κρίσιμους κλάδους της ένδυσης, η συρρίκνωση των μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, ο αναποτελεσματικός σχεδιασμός δράσεων για την απασχόληση από τα προγράμματα Α΄ Β΄ και Γ΄ΚΠΣ, οι μεγάλες καθυστερήσεις, η ανεπαρκής λειτουργία του ΟΑΕΔ. Γι΄ αυτό εκείνο που δεν συνιστάται στον Πρωθυπουργό είναι η παροχολογία και η άγονη αντιπαράθεση χωρίς το αντίκρισμα έργων και δράσεων. Είμαστε στην πιο κρίσιμη περίοδο του μεγαλύτερου αναπτυξιακού προγράμματος της χώρας του Γ΄ΚΠΣ, η πρόοδος του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας καθυστερεί δραματικά ενώ ο αδηφάγος προϋπολογισμός των Ολυμπιακών έργων και του «ΑΘΗΝΑ 2004» περιμένουν όλους τους πόρους από την ανακατανομή του Γ΄ΚΠΣ και πολύ περισσότερο από τις Δημόσιες Επενδύσεις του προϋπολογισμού του 2004 ( Το ΜΕΤΡΟ δεν έχει λαμβάνειν από το ΠΔΕ του 2004). Το πρόγραμμα ανακούφισης της Θεσσαλονίκης δεν μπορεί να είναι ευκαιριακό και αποσπασματικό, δεν μπορεί να μεταθέτει την ευθύνη του κρατικού τομέα για βασικές υποδομές και κοινωνική σύγκλιση στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Απαιτεί ολοκληρωμένο και συγκροτημένο σχεδιασμό που θα λαμβάνει υπόψη τον δημοκρατικό σχεδιασμό και τον κοινωνικό διάλογο στην περιοχή και επιτέλους ανάληψη πολιτικής ευθύνης για την εξασφάλιση των πόρων αλλά και της αποτελεσματικής, αποκεντρωμένης λειτουργίας των Υπηρεσιών και Φορέων που θα τον υλοποιήσουν. Γιατί οι νέοι της Θεσσαλονίκης, με το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας σε όλη την Ευρώπη δεν μπορούν να περιμένουν. Όπως και η Δυτική Θεσσαλονίκη, το αγροτικό και ορεινό τμήμα του Νομού που σε μεγάλο ποσοστό ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, χωρίς πολεοδομικό σχεδιασμό, μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος και κυκλοφοριακής σύνδεσης με το κέντρο, με διερρηγμένη την κοινωνική συνοχή από το χάσμα των ανισοτήτων και τα προβλήματα απασχόλησης . Έτσι η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων προκύπτει εύκολα, αρκεί βέβαια οι βασικοί στόχοι να είναι η κοινωνική συνοχή, η ποιότητα ζωής και η εξασφάλιση της εργασίας
 

Ομιλία στη συζήτηση που διοργάνωσε το ΔΗΚΚΙ στη Θεσσαλονίκη με αφορμή την κοινή δράση για την καθιέρωση της απλής αναλογικής

E-mail Εκτύπωση PDF
Οι προσπάθειες που γίνονται όλη αυτήν την περίοδο για το συντονισμό δράσης των δυνάμεων της Αριστεράς, παραγόντων του ευρύτερου προοδευτικού χώρου, στελεχών των κινημάτων και της Αυτοδιοίκησης στο θέμα του εκλογικού νόμου, συνιστούν σημαντική και ελπιδοφόρα πολιτική εξέλιξη και αποδίδουν καρπούς για την ανάδειξη του κοινού στόχου, που είναι η καθιέρωση της απλής αναλογικής ως εναλλακτικής και ρεαλιστικής πρότασης για την αλλαγή και αναβάθμιση του πολιτικού μας συστήματος. Είναι φανερό σε όλους μας ότι για τον εκλογικό νόμο μέσα και έξω από τη Βουλή θα δοθεί μια πολύ σοβαρή και έντονη πολιτική μάχη. Από τη μία είναι οι δυνάμεις εκείνες που θέλουν τη διατήρηση του σημερινού δικομματικού πολιτικού σκηνικού και από την άλλη οι δυνάμεις εκείνες που θέλουν την εξέλιξη, την ανανέωση, την προοδευτική αναμόρφωση του πολιτικού σκηνικού. Αν θέλουμε να δούμε την πολιτική ουσία αυτής της αντιπαράθεσης θα διαπιστώσουμε, ότι πρόκειται από τη μία πλευρά για τις συντηρητικές πολιτικές διαιώνισης ενός δικομματισμού προσαρμογής στο μονόδρομο του νεοφιλελευθερισμού και από την άλλη για πολιτικές οι οποίες επιδιώκουν την προοδευτική στροφή, τις δυνάμεις της απλής αναλογικής. Ο αγώνας μας λοιπόν για τον εκλογικό νόμο, που έχει ως προφανή στόχο την καθιέρωση της απλής αναλογικής, είναι αγώνας για την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, είναι αγώνας για την προοδευτική πολιτική, είναι αγώνας για τους διαφορετικούς συσχετισμούς που δεν θέλουν τις προσαρμογές, αλλά θέλουν την ανανέωση και τις εναλλακτικές προοδευτικές πολιτικές. Οι εχθροί της απλής αναλογικής με τα επιχειρήματά τους περί ακυβερνησίας ή στο όνομα της σταθερότητας δέχονται κυβερνήσεις μειοψηφίας με ποσοστά 41%, να γίνονται κυβερνήσεις πλειοψηφίας με τα πλασματικά ποσοστά 55% που του δίδει το εκλογικό σύστημα, αντιστρέφοντας ουσιαστικά την πραγματικότητα. Δεν θέλουν να αποδεχθούν την αλήθεια, δηλαδή ότι όσοι παλεύουν για την απλή αναλογική έχουν το ακλόνητο επιχείρημα ότι σταθερές, ισχυρές και αποτελεσματικές κυβερνήσεις είναι όσες έχουν τη γνήσια πλειοψηφία του λαού. Την αρχή αυτή είναι όλοι υποχρεωμένοι να τη σεβαστούν και αν οι εκλογές δεν διαμορφώσουν γνήσια πλειοψηφία είναι υποχρεωμένοι να αναζητήσουν συνεργασίες. Η απλή αναλογική διαμορφώνει προϋποθέσεις για ένα πολιτικό σύστημα πιο ανοιχτό στις αλλαγές και στις μεταρρυθμίσεις, που διαμορφώνονται και ωριμάζουν μέσα από τους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες και τη συμμετοχή και τη στήριξη των ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων. Είναι σαφές εξ’ άλλου ότι η απλή αναλογική υποχρεώνει στα πολιτικά κόμματα να έχουν πιο σαφή προγραμματικό λόγο και τεκμηριωμένες θέσεις, δημοκρατικότερη συμπεριφορά και κοινοβουλευτική νοοτροπία. Ενώ αντίθετα η υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε κόμματα, πολιτικές ομάδες, ακόμα και πρόσωπα, που τους αποδίδονται με τις πλαστές αυτοδυναμίες και καθεστωτική νοοτροπία δημιουργούν και συνθήκες αδιαφάνειας και διαφθοράς καλλιεργούν. Τα κόμματα, οι δυνάμεις της Αριστεράς και του ευρύτερου προοδευτικού χώρου θα παραβίαζαν τις αρχές τους αν παρέμεναν αδρανή και δεν συντόνιζαν τη δράση τους για την αποτροπή ενός νέου μεν αλλά εξ ίσου καλπονοθευτικού συστήματος, που αλλοιώνει τη βούληση του λαού και αποδυναμώνει τον πολιτικό προγραμματικό λόγο και κατ’ επέκταση το πολιτικό μας σύστημα και την ποιότητα της Δημοκρατίας μας. Η υπόθεση της απλής αναλογικής είναι πρώτα και κύρια υπόθεση όλων των πολιτικών, που είναι σίγουρο ότι θα ενισχύσουν αυτές τις πρωτοβουλίες του κόμματός μου του Συνασπισμού, του ΔΗΚΚΙ και των άλλων πολιτικών δυνάμεων που επιδιώκουν τις αναγκαίες αλλαγές στο πολιτικό σύστημα, αλλά και στην ουσία των ασκούμενων πολιτικών.
 

Εισήγηση για τη συζήτηση με θέμα: «Ολοκληρωμένες Εγκαταστάσεις Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων» του Τεχνικού Επιμελητήριου Ελλάδας

E-mail Εκτύπωση PDF
ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φύση και η έκταση των προβλημάτων διαχείρισης των στερεών αποβλήτων είναι τόσο σύνθετη και με μεγάλες διαστάσεις, που αποτελεί σήμερα το κρισιμότερο θέμα περιβάλλοντος για τη χώρα μας. Υπήρξαν μεγάλες καθυστερήσεις στη δημιουργία θεσμικού πλαισίου, ενώ ακολούθησε μια μακρά εμπειρία ανεφάρμοστων νομοθετικών ρυθμίσεων ή παραβιάσεων. Όσον αφορά στα θέματα υλοποίησης των έργων, ενσωμάτωσης της τεχνογνωσίας από τη διοίκηση και την Αυτοδιοίκηση, όπως και επικοινωνίας για την εξασφάλιση συναίνεσης με την κοινωνία και τα πολιτικά κόμματα, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά κρίσιμη και στάσιμη. Αυτή η κατάσταση δεν επιδέχεται λύσεις της τελευταίας στιγμής, και μάλιστα υπό το άγχος των κοινοτικών προστίμων ή των κινητοποιήσεων των αγανακτισμένων πολιτών και για να υπάρξει αποτέλεσμα χρειάζεται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και ένας βιώσιμος σχεδιασμός, αποσαφήνιση του ύψους και εξασφάλιση των κονδυλίων, που αφορούν στα έργα υλοποίησης του, εντατικοποίηση της εφαρμογής σύγχρονων τεχνικών διαχείρισης με κύριο στοιχείο την πρόληψη, τη μείωση και τη διαλογή στη πηγή και την αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης. Και για να είναι βιώσιμος αυτός ο σχεδιασμός και οι λύσεις, πρέπει να εμπεριέχει την κοινωνική αποδοχή μέσα από μια συνεχή ενημέρωση και ένα ανοιχτό διάλογο, με βάση την περιβαλλοντική συνιστώσα και εργαλεία την ανατροπή των νοοτροπιών, μέχρι και τον συμβιβασμό των πολιτών, και τη συμμετοχή τους στις διαδικασίες διαχείρισης που αρχίζουν από το δικό τους σπίτι, και στις διαδικασίες ελέγχου γιατί το δικαίωμα για ποιότητα του περιβάλλοντος είναι κοινό και υποχρέωση όλων μας. Και βέβαια το σκεπτικό της Κυβέρνησης «τόσα λεφτά έχω, αυτά κάνω» δεν μπορεί να εφαρμοσθεί για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδιασμού. Ας δούμε τώρα αναλυτικά τα τρία ερωτήματα που τέθηκαν στο τραπέζι της συζήτησης. 1° ΕΡΩΤΗΜΑ : Μέθοδοι επεξεργασίας και βέλτιστος συνδυασμός τους στα πλαίσια ενός ολοκληρωμένου Συστήματος. Ιστορικό – Κοινοτική και Εθνική Νομοθεσία Κατ΄ αρχήν η Κοινοτική και Εθνική Νομοθεσία όπως διατυπώνονται στην οδηγία 1991/156/ΕΚ και την ΚΥΑ 69728/96 αντίστοιχα, με βάση την αποτελεσματική και αειφορική διαχείριση στερεών αποβλήτων, δίδει άμεση προτεραιότητα στη μείωση των απορριμμάτων στη πηγή παραγωγής, με βάση τις αρχές « ο ρυπαίνων πληρώνει» και τη «διαλογή στη πηγή». Τονίζεται ο ρόλος της ανακύκλωσης, της ανάκτησης και της επαναχρησιμοποίησης και για όσα απόβλητα αυτό δεν γίνεται συνιστάται ιεραρχικά η ενεργειακή αξιοποίηση (καύση, πυρόλυση, αναερόβια χώνευση κλπ) . Έτσι η υγειονομική ταφή απορριμμάτων αποτελεί το τελευταίο προτιμητέο στάδιο, το οποίο καλείται να παίξει περισσότερο το ρόλο της υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων, παρά το κύριο στόχο διαχείρισης των στερεών αποβλήτων. Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα της διαχείρισης αφορά στις συσκευασίες και στα απορρίμματα τους, που σύμφωνα με την οδηγία 94/62/ΕΚ σημαντική είναι η ευθύνη του παραγωγού. Με πολύ μεγάλη καθυστέρηση ήρθε ο ν.2939/2001 για την εφαρμογή της οδηγίας αυτής και στη χώρα μας και όπως ήταν αναμενόμενο χωρίς υλοποίηση παραμένουν μια σειρά σημαντικών δεσμεύσεων και ποσοτικών στόχων αυτής, που αφορούν στα ποσοστά αξιοποίησης , ανακύκλωσης αλλά και ανάκτησης των απορριμμάτων των συσκευασιών αυτών. Τρίτο και πολύ σημαντικό πρόβλημα είναι ότι πέρα από την ποσότητα πρέπει να περιορισθεί και ο επικίνδυνος χαρακτήρας των αποβλήτων που διατίθενται για υγειονομική ταφή. Έτσι η ΚΥΑ 29407/3508/2002, που έχει εναρμονίσει και πάλι με καθυστέρηση, την οδηγία 99/31/ΕΚ , ορίζει ότι στα πλαίσια Εθνικής Στρατηγικής για τη μείωση των βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων ( απόβλητα τροφών, κηπουρικής, χαρτί, χαρτόνι κ.α.) πρέπει αυτά που προορίζονται για ταφή να μειωθούν π.χ. στο 50% της ποσότητας που παρήχθη το 1995 έως το έτος στόχος 2013, κατά 35% έως το έτος στόχος το 2020 κ.ο.κ Έτσι μεταξύ των άλλων η ποσοτικοποίηση των περιβαλλοντικών στόχων απαιτεί και καταγραφή των στερεών αποβλήτων για το έτος αναφοράς π.χ. 1995 κ.λ.π. Βασικές Αρχές Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Οι βασικές πολιτικές ολοκληρωμένης διαχείρισης θα μπορούσαν να συνοψισθούν ως εξής : 1. Μείωση παραγωγής αποβλήτων 2. Μείωση παραγωγής βλαπτικότητας 3. Επαναχρησιμοποίηση – ανακύκλωση 4. Ανάκτηση υλικών 5. Ανάκτηση ενέργειας 6. Ασφαλή διάθεση των υπολειμμάτων που δεν αξιοποιούνται Η μονομερής λογική των χωματερών και των ΧΥΤΑ ανακυκλώνει τα κοινωνικά αδιέξοδα και υποχρεώνει Πολιτεία και ΟΤΑ να βρίσκουν χώρους για ΧΥΤΑ κάθε 15 χρόνια (ακόμα και για υγειονομική ταφή οι αντιδράσεις θα είναι δεδομένες). Και είναι βασικό πρόβλημα η αναξιοπιστία όλων των φορέων και βασικά ΥΠΕΧΩΔΕ και Συνδέσμων ΟΤΑ που δεν έχουν να επιδείξουν ένα αποτελεσματικό και οικονομικό έργο ώστε να λυθούν και προβλήματα κοινωνικής αποδοχής. Η ελληνική Πολιτεία (ΥΠΕΧΩΔΕ) παρότι , όπως προαναφέραμε, έχει εισάγει τις αρχές της ολοκληρωμένης διαχείρισης στα κείμενά της, τα τελευταία χρόνια (15) δεν εφαρμόζει αποτελεσματικές πολιτικές για τα στερεά απόβλητα. Η Ελληνική κυβέρνηση δεν συμμετείχε ουσιαστικά στη συζήτησή των οδηγιών και δεσμεύσεων που ανέλαβε (ήταν απούσα) και γι’ αυτό: - είναι σημαντικές και δύσκολες οι δεσμεύσεις για το χαμηλό επίπεδο διαχείρισης στερεών αποβλήτων της χώρας - δεν έχει γίνει (μέχρι το 2002) καμία προσπάθεια προσέγγισης των στόχων – πέρα από τη δημοσίευση των Κ.Υ.Α. (96, 97, 2000). Οι δεσμεύσεις όπως προαναφέραμε αφορούν : - Στην ανακύκλωση με ευθύνη των παραγωγών των υλικών συσκευασίας και ειδικών αποβλήτων (Ν. 2939/01, οδηγία 94/62). - Στην εκτροπή βιοαποικοδομήσιμων από την ταφή, στην απαγόρευση ταφής μη απορριμμάτων χωρίς επεξεργασία και στον διαχωρισμό χώρου ταφής σε μη επικίνδυνα αδρανή και επικίνδυνα). Το Ταμείο Συνοχής της ΕΕ λαμβάνοντας υπόψη και ανησυχόντας για : - Την καθυστέρηση στην εφαρμογή των οδηγιών - Την χαμηλή κάλυψη των στόχων διαχείρισης - Τις κυβερνητικές παλινωδίες σε θέματα πολιτικών διαχείρισης (ΥΠΕΧΩΔΕ) και τις υποθετικές δυνατότητες και δεσμεύσεις για ουσιαστικά έργα - Την μη υποβολή για χρηματοδότηση έργων επεξεργασίας αλλά μόνο ΧΥΤΑ, στην τελευταία έγκριση χρηματοδότησης έβαλε ως όρους για την ομαλή χρηματοροή: - την υλοποίηση έργων ανακύκλωσης , που ξεκινάνε διστακτικά φέτος - την κατασκευή με εθνικούς ή ιδιωτικούς πόρους των μεγάλων, ακριβών και αναγκαίων έργων επεξεργασίας. Η παραπάνω απόφαση είναι ασφυκτική για την Ελλάδα και είναι απίθανο να πετύχουμε τις δεσμεύσεις. Αξίζει να αναφερθεί βέβαια ότι στη Μονάδα επεξεργασίας στα Λιόσια το κόστος ήταν 26 δις δρχ. ενώ δεν λειτουργεί και δεν είναι δεδομένη η δυνατότητα λειτουργίας. Επιπρόσθετα είναι αδύνατη η πώληση προϊόντων (καυσίμων και compost). Απόδειξη αδιέξοδων επιλογών ιδιαίτερα σε τεχνολογίες. Επίσης αποτελεί αρνητική προβολή της χώρας στην Ε.Ε. Βασικές παρατηρήσεις επί του ερωτήματος για Ολοκληρωμένο Σύστημα : - Δεν πρέπει να συγχέεται το θέμα της ολοκληρωμένης διαχείρισης με την κοινή χωροθέτηση των μονάδων – σταδίων διαχείρισης (Μονάδες Ολοκληρωμένης διαχείρισης). - Στην Αθήνα δεν μπορεί αυτό να επιβληθεί ως αναγκαίο με το επιχείρημα ότι δεν υπάρχουν ελεύθεροι χώροι . Οι περιοχές στη Περιφέρεια της Αττικής ορθώς τελικά δυσπιστούν σε όλα και τελικά κινητοποιούνται, αφού όλη η διαχείριση χωροθετείται σε αυτές. - Το ιδανικότερο μοντέλο είναι επεξεργασία, ανάκτηση υλικών και ενέργειας κοντά στις πόλεις και ιδιαίτερα σε βιομηχανικές ζώνες και ταφή σε πιο απομακρυσμένες περιοχές. Είναι άγνωστες για τη χώρα μας , ακόμη και σε επίπεδο πληροφόρησης των αρμοδίων και πολύ περισσότερο ενημέρωσης των πολιτών, οι Μονάδες –Τεχνολογίες -Τμήματα της ολοκληρωμένης διαχείρισης, όπως : - Μονάδες διαλογής και ανάκτησης υλικών από διαλογή στην πηγή (ΚΔΑΥ) - Μηχανική διαλογή μικτού κλάσματος για ανάκτηση υλικών - Μηχανική διαλογή για παραγωγή RDF (καυσίμων) - Αναερόβια ή αερόβια χώνευση - Καύση μικτού κλάσματος ή RDF - Αξιοποίηση στην τσιμεντοβιομηχανία (συναποτέφρωση) - Κομποστοποίηση οργανικού κλάσματος από διαλογή στην πηγή ή γεωργικών υπολειμμάτων και Απαιτείται διευκρίνιση για κάθε επιλογή του κόστους λειτουργίας και της αγοράς των προϊόντων. Η κατάσταση σήμερα στη χώρα μας , σε σχέση και με την πρόοδο των σχετικών έργων του Γ’ ΚΠΣ Χαρακτηριστικό παράδειγμα από την Περιφέρειά μου την Κεντρική Μακεδονία, με βάση τα στοιχεία πρόσφατης ημερίδας του ΤΕΕ/ΤΚΜ: Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας η διατιθέμενη ποσότητα στερεών αποβλητων καλύπτεται κατά 10,5% από ΧΥΤΑ , κατά 50% από χώρους ελεγχόμενης ταφής (ελεγχόμενες χωματερές) και κατά 39,5% από χώρους ανεξέλεγκτης διάθεσης . Δεν υπάρχει καμμία μονάδα επεξεργασίας – εκτροπής στερεών αποβλήτων. Όσον αφορά τον προγραμματισμό και την πρόοδο των έργων: Το 3% μόνο (4 ΧΥΤΑ) των έργων έχει υλοποιηθεί. Το 29% (6 ΧΥΤΑ, μία μονάδα διαλογής –κομποστοποίησης , 1 σταθμός μεταφόρτωσης) βρίσκονται σε φάση είτε χρηματοδοτικής έγκρισης , είτε σε φάση υλοποίησης τευχών δημοπράτησης . Το 5% (2 ΧΥΤΑ ,1 μονάδα διαλογής –κομπ/σης ,1 μονάδα κομ/σης)βρίσκεται σε στάδιο Χωροταξικών ή περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων. Το 63% (6 ΧΥΤΑ ,1ΧΥΤΥ,7 ΚΔΑΥ, 4 μονάδες μηχ. Διαλογής , 6 μονάδες κομ/σης-λιπ/σης,2 μονάδες αναεροβιας χώνευσης 2 μονάδες καύσης, 7 σταθμοί μεταφόρτωσης κ.λ.π) προυπολογισμού 165.000.000Ευρώ δεν έχει ούτε καν τις απαραίτητες μελέτες σχεδιασμού. 2ο ερώτημα : Ρόλος του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων Δυστυχώς δεν έχουμε να καταγράψουμε τίποτα θετικό ως χώρα στον τομέα της ολοκληρωμένης διαχείρισης των αποβλήτων , το ΥΠΕΧΩΔΕ έμεινε μόνο στις ρητορείες και μετέφερε τις αρμοδιότητες και τις ευθύνες στην Αυτοδιοίκηση , χωρίς προηγουμένως να της παρασχεθούν τα αναγκαία μέσα: δηλαδή οι πόροι , η τεχνογνωσία , το νομοθετικό πλαίσιο , ο έλεγχο της πορείας υλοποίησης από την Περιφέρεια και το Υπουργείο και βέβαια το ανθρώπινο δυναμικό . Έτσι απέτυχε και το αργοπορημένο σχέδιο διαχείρισης του 2000, που προέβλεπε το κλείσιμο των παράνομων χωματερών στην επταετία και έμεινε μόνο να επιδεικνύεται ως μία πολυσέλιδη άσκηση επί χάρτου. Ειδικότερα όσον αφορά τους πόρους και τη διαχείριση , μέχρι τώρα λογική του ΥΠΕΧΩΔΕ ήταν κάλυψη κατά 100% του κόστους από δημόσιους πόρους (ΕΕ ή Εθνικούς). Τώρα μετακινείται στη λογική ή Ταφή, Μεταφόρτωση Δημόσιοι Πόροι ή Ανακύκλωση, Ειδικά απόβλητα Παραγωγοί ή Επεξεργασία Επενδυτές Το τελευταίο (κατασκευή και λειτουργία έργων ακριβών και αναγκαίων) με χρηματοδότηση και σύμβαση παραχώρησης είναι παράλογο όταν χρηματοδοτήθηκαν κατά 100% έργα, που ίσως δεν ήταν αναγκαία (Λιόσια, 26 δις. Δρχ.) Η άμεση ένταξη στον αναπτυξιακό νόμο έργων επεξεργασίας είναι θετική επιλογή (αρκεί να γίνει). Η ένταξη 1 – 2 μεγάλων έργων επεξεργασίας στο Ταμείο Συνοχής θα ήταν ακόμα καλύτερη (επίδειξη τεχνολογιών, επίλυση θεμάτων βιωσιμότητας, διευκρίνιση κόστους, επίλυση αδυναμιών θεσμικού πλαισίου). Βασικό πρόβλημα του ΥΠΕΧΩΔΕ είναι ότι η αδιέξοδη πολιτική οδήγησε σε απώλειες πόρων και τώρα οι ανάγκες για χρηματοδοτήσεις είναι υπέρογκες. Π.Χ. Κεντρική Μακεδονία ~ 200 – 250 Μ€ (για την κάλυψη των αναγκών της νομοθεσίας). Η επιλογή της αυτοχρηματοδότησης ενέχει τους κινδύνους : 1. Υπέρογκο κόστος λειτουργίας για τους πολίτες και τους ΟΤΑ αφού θα πρέπει ο επενδυτής να αποσβέσει. 2. Εξάρτηση της κάλυψης των υποχρεώσεων της χώρας από το επενδυτικό ενδιαφέρον σε έργα χαμηλής απόδοσης Είναι πιθανό και λόγω κοινωνικών αντιδράσεων να μην γίνουν έργα που απαιτούνται και να υπάρχει η διακριτή ευθύνη (Πολιτεία, ΟΤΑ ή επενδυτής;). · Η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση απορριμμάτων γίνεται έτσι κι αλλιώς σε ΟΤΑ με ελλιπή εξοπλισμό και προσωπικό. · Στη Δυτική Ευρώπη αποτελεί αποτελεσματική και οικονομική πρακτική η λειτουργία μονάδων από ιδιωτικές εταιρείες με συμβόλαια με ΟΤΑ ή εταιρείες των ΟΤΑ. · Η αξιοποίηση της ευθύνης του παραγωγού (Ν. 2939/01) αποτελεί λύση για τα έργα ανακύκλωσης. Βέβαια μεταφέρει το κόστος των δράσεων στον πολίτη ως τελικό καταναλωτή. · Η αξιοποίηση συμβάσεων παραχώρησης μπορεί να επιταχύνει κάποια αναγκαία έργα. · Η εμπλοκή ιδιωτών σε διαδικασίες δημόσιου διαλόγου, νομαρχιακού – περιφερειακού σχεδιασμού και υφιστάμενων αδειοδοτήσεων έργων στερεών αποβλήτων μειώνει την αποτελεσματικότητα. Ρόλοι στη διαχείριση στερεών αποβλήτων ΟΤΑ = υλοποίηση δράσεων, διαχείριση έργων, τιμολογιακή πολιτική Πολιτεία – Περιφέρεια – ΝΑ = σχεδιασμός, προώθηση έργων, ένταξη σε χρηματοδότηση, παρακολούθηση δεικτών διαχείρισης Ειδικότερα η Περιφέρεια πρέπει να συμβάλλει στην έγκαιρη και αποτελεσματική συγκρότηση Φορέων Διαχείρισης αποβλήτων και να προωθήσει για χρηματοδότηση τους φακέλους των έργων , στο ταμείο συνοχής. Ο περιφερειακός σχεδιασμός μπορεί να βελτιώσει τον σχεδιασμό της Αυτοδιοίκησης και στα θέματα βιωσιμότητας των προτεινόμενων μονάδων επεξεργασίας και διάθεσης και κυρίως στα θέματα της συγκρότησης και άμεσης λειτουργίας Μηχανισμού τεχνικής υποστήριξης με περιφερειακή δομή και στο σημείο αυτό είναι τραγικές οι ελλέιψεις και μεγάλες οι ευθύνες της διοίκησης , τις οποίες συνεχώς αποποιείται και φορτώνει τα βάρη στην Αυτοδιοίκηση. Η Περιφέρεια πρέπει να προσφέρει τεχνική υποστήριξη στους Οργανισμούς υλοποίησης και λειτουργίας των έργων , να παρακολουθεί την περιβαλλοντική απόδοση των έργων , και να ενημερώνει την Αυτοδιοίκηση δίδοντας έμφαση στη κοινωνική συναίνεση, μέσα όμως από την περιβαλλοντική αναβάθμιση της τοπικής κοινωνίας. Ιδιωτικός τομέας = ένα μέρος της χρηματοδότησης και της διαχείρισης των έργων. 3ο Ερώτημα : Απαιτούμενες ενέργειες μετά την τροπολογία Δυστυχώς δεν υπήρξε μια αποτελεσματική σχέση μεταξύ της Κεντρικής Διοίκησης (π.χ. ΥΠΕΧΩΔΕ ) , της Περιφέρειας και της Αυτοδιοίκησης για την διαχείριση των στερεών αποβλήτων . Το ΥΠΕΧΩΔΕ εξαντλήθηκε σε ρητορείες και σχέδια επί χάρτου , όπως το τελευταίο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων του 2000, που απέτυχε . Η Περιφέρεια δεν κατανόησε τον ρόλο της τόσο στον περιφερειακό σχεδιασμό βιώσιμων μονάδων επεξεργασίας και διάθεσης, όσο και στην τεχνική υποστήριξη και παρακολούθηση των έργων και η Αυτοδιοίκηση (Νομαρχιακή κυρίως ) έμεινε χωρίς πόρους , τεχνογνωσία και ανθρώπινο δυναμικό, παρόλα αυτά καθόλα υπεύθυνη και υπόλογη για την εκπόνηση και υλοποίηση διαχειριστικών σχεδίων. Επισημαίνουμε ότι σύμφωνα με την ΚΥΑ 69728/824/1996 στο άρθρο 9 , που αφορά τις διαδικασίες του σχεδιασμού της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, ο σχεδιασμός αυτός ορίζεται καταρχήν σε Νομαρχιακό επίπεδο και σε περίπτωση αδυναμίας γίνεται Περιφερειακός σχεδιασμός. Σήμερα με πρόσχημα την καθυστέρηση – αδυναμία κάποιων Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ, όπως δηλώθηκε πλέον δημόσια στο πρόσφατο συνέδριο ΥΠΕΧΩΔΕ –ΚΕΔΚΕ, προχωρά όχι απλά, αλλά αποκλειστικά σε Περιφερειακό Σχεδιασμό, ακόμη και για περιοχές που οι Νομαρχίες έχουν προχωρήσει. Μήπως και για όλες αυτές τις αρμοδιότητες στη Περιφέρεια το αποτέλεσμα έχει ήδη κριθεί ότι θα είναι ατυχές , αφού η Περιφέρεια αποδείχθηκε πιο ανεπαρκής σε ένα σύνθετο ρόλο και έργο , που είχε σε αυτή τη διαχείριση.των αποβλήτων; Εχει σχέση η επίμαχη τροπολογία για τους ΧΥΤΑ στην Αττική και τις γενικότερες διατάξεις με την κοινοτική στρατηγική ,που αναλύσαμε παραπάνω, και μάλιστα με το τρίπτυχο : πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων , ανάκτηση και στο τέλος ασφαλή διάθεση; Ή μήπως λόγω της συσώρευσης των προβλημάτων και αναγκών σε πόρους καταργείται αυτή η ιεράρχηση και αναδεικνύεται το τρίτο στάδιο ως η έσχατη λύση και μάλιστα με αποκλίσεις από την Νομοθεσία και με δεδομένη και δικαιολογημένη την αντίδραση των κατοίκων , αφού για ακόμη μία φορά παραβιάζονται καταφορά οι δύο βασικές αρχές <ο ρυπαίνων πληρώνει > και <η διαλογή στην πηγή> και οι περιοχές αυτές γίνονται και πάλι ολικοί αποδέκτες ; Το πρόβλημα όμως στο σύνολό του έγινε και οξύτατα οικονομικό, αφού η χρηματοδότηση των δράσεων δεν έχει εξασφαλισθεί. Οι νέες επιλογές έχουν τουλάχιστον ένα προφανή σκοπό. Τον έλεγχο των χρηματοδοτήσεων των έργων και την επιλογή από την κεντρική διοίκηση. Η Α΄ και Β΄ φάση του Περιφερειακού σχεδιασμού όπως έγινε και στην Αττική γίνεται υπό τον απόλυτο έλεγχο του Γ.Γ. της Περιφέρειας, ο οποίος και διά του νέου νόμου στην Αττική, αναγορεύεται ως ο απόλυτος άρχων σε όποια απόφαση (επιλογή χώρων, ορισμός διαχειριστή φορέα, χρηματοδότηση κ.λπ.). Η επιλογή δεν είναι τυχαία αφού είναι γνωστό ότι ο Γ.Γ. της Περιφέρειας μέσω των χρηματοδοτήσεων (ΠΕΠ, ταμείο συνοχής ) ουσιαστικά «ελέγχει» τους τοπικούς άρχοντες. Συνεπώς οι δημοκρατικές διαδικασίες σχεδιασμού , οι βιώσιμες και πολλαπλής διαχείρισης επιστημονικές θέσεις , που ακολουθούν την κοινοτική και εθνική νομοθεσία υποχωρούν και επιβάλλονται οι πολιτικές θέσεις. Ήδη με τον νέο νόμο γίνεται παράκαμψη της νομοθεσίας και υποκαθίσταται η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση μέσω της διαδικασίας της τροπολογίας από τη Βουλή. Έτσι φθάσαμε να έχουμε μόνο για την Αττική ρύθμιση και έγκριση καταλληλότητας για έξι χώρους. Τι πρόκειται να γίνει από εδώ και πέρα; Συνοψίζοντας πρώτα τις διατυπωμένες θέσεις της ηγεσίας του ΥΠΕΧΩΔΕ. 1. σχεδιασμός σε περιφερειακό επίπεδο 2. επιλογή ενός ο.ε.δ.α. για καθε περιφερεια (..για αττικη) 3. χρηματοδότηση απο το ταμειο συνοχης μονο εργα χ.υ.τα. 4. δυνατοτητα επιλογης φορεα διαχειρισης από τον γ.γ. περιφερειας. 5. επιθυμητη η αυτοχρηματοδοτηση ειτε η συγχρηματοδοτηση για εφαρμογη νεων τεχνολογιων διαχειρισης απορριματων. Με βάση αυτές τις θέσεις και τη νομοθεσία διαπιστώνεται ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει σε ασφυκτικά πλαίσια ελέγχου επιβάλλει την επιλογή και δημιουργία μόνο Χ.Υ.Τ.Α., αφήνει το ζήτημα της ανακύκλώσης εκτός σ΄ αυτή τη φάση παρά και τους σχεδιασμούς αλλά και τις ανάγκες. Προσπαθεί ταυτόχρονα να προχωρήσει διαδικασίες διαχείρισης ειδικών αποβλήτων (συσκευασίες, μπαταρίες, ελαστικά, οικοδομικά απόβλητα κ.λπ.) με φορείς που έχουν ήδη συσταθεί από τους παραγωγούς. Σε ό,τι αφορά όμως τα Αστικά Στερεά Απόβλητα επίκειται σύμφωνα με την νομοθεσία η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ που κλείνει με την προέγκριση χωροθέτησης των χώρων. Σημειώνεται ότι ως σήμερα έχουμε μόνο έγκριση καταλληλότητας χώρων με τον νόμο και όχι προέγκριση χωροθέτηση χώρων. Και το επισημαίνουμε διότι σε δύο φάσεις από το 1978 – 2003 ήτοι το 1993 και το 1997 είχαν υπάρξει προεγκρίσεις χωροθέτησης που δεν προχώρησαν. Μήπως το ίδιο σκηνικό θα επαναληφθεί; Σε αυτή τη φάση αναμένεται: - Η επιλογή του φορέα διαχείρισης - Η σύνταξη Μ.Π.Ε. για προέγκριση χωροθέτησης - Μετά την έγκριση της Μ.Π.Ε. να γίνει η προέγκριση χωροθέτησης από το ΥΠΕΧΩΔΕ Ακολούθως προχωρά η διαδικασία χρηματοδότηση – επιλογή αναδόχου για την εκτέλεση του έργου. Ταυτόχρονα αναμένεται ως το τέλος του Αυγούστου για όλη την Ελλάδα να κατατεθεί από το ΥΠΕΧΩΔΕ πρόταση στο Ταμείο Συνοχής για τις χρηματοδοτήσεις. ʼρα ως τα τέλη Αυγούστου θα είναι ξεκάθαρο που θα γίνει τι. Ως προς τη διαδικασία εκτιμούμε ότι θα υπάρξει ένα νέος κύκλος κρίσης κινητοποιήσεων – αντιδράσεων που πολύ πιθανόν θα οδηγήσει σε ένα νέο ΑΔΙΕΞΟΔΟ. Οι όποιες πρωτοβουλίες μελέτης και απόφασης για την Αττική τα τελευταία χρόνια έγιναν με εκβιαστικά διλήμματα με απουσία δημοκρατικού διαλόγου, με διαρκή παραβίαση των θεσμών. Περιοχές οι οποίες προτάθηκαν, επελέγησαν από αναρμόδιους φορείς και χωρίς συζήτηση και έλεγχο από τις τοπικές αρχές. Παράλληλα υπήρξε ένα κλίμα καθοδηγούμενες συκοφάντησης των ΟΤΑ που προτείνονταν. Το παράδειγμα που χρόνια τώρα προβάλλεται στην Αττική ως εναλλακτική σύγχρονη διαχείριση (Ανω Λιόσια) είναι παράδειγμα προς αποφυγή. Αποτυχημένο, αδιέξοδο, ακριβό, προβληματικό, εκβιαστικό και κυρίως απάνθρωπο για την περιοχή αυτή και αντιπεριβαλλοντικό. Με αυτό το πρότυπο, είναι απολύτως δικαιολογημένες οι αντιδράσεις κατοίκων και ΟΤΑ όταν για την περιοχή τους προτείνεται αυτό το μοντέλο. Ο ΕΣΔΚΝΑ ιστορικά έχει σημαντική ευθύνη για τις αποφάσεις και τις επιλογές του, οι οποίες από το 1978 έως σήμερα έχουν επιβάλλεις ένα μόνιμο αδιέξοδο στο πρόβλημα διαχείρισης Σ.Α. στην Αττική. Αδιέξοδο έχουν επιβάλλεις και οι πολιτικές επιλογές από το 1993 και μέτα που στηρίζονται σε αντιεπιστημονικά δόγματα (όχι διαχείριση εντός Νομαρχιών Αθηνών –Πειραιώς και ταυτόχρονα όχι διαχείριση εκτός Αττικής, μονόπλευρη επιλογή ως μεθόδου διαχείρισης των ΧΥΤΑ). Η βασική φιλοσοφία του νέου νόμου είναι η παράκαμψη των διαδικασιών που επιβάλλει ο νόμος για έγκριση καταλληλότητας θέσεων και προέγκριση χωροθέτησης. Πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι η μελέτη της περιφέρειας (απ’ ευθείας ανάθεση μέσω ΕΕΤΑΑ) ως προς αυτό το σημείο είναι διάτρητη, διότι έχοντας ένα σύνολο κριτηρίων αποκλεισμού και επιλογής παρασιωπά για ορισμένους χώρους σημαντικά κριτήρια αποκλεισμού όπως και επιλογής. Ταυτοχρόνως αγνοεί στοιχεία που απαιτεί η ίδια η νομοθεσία ως απαραίτητες προϋποθέσεις επιλογής-απόρριψης περιοχών. Η παραβίαση των κριτηρίων επιλογής-απόρριψης και της νομοθεσίας είναι βασικό επιχείρημα των Ο.Τ.Α. που αντιδρούν και θα αποτελέσει βασικό λόγο που μπορεί να οδηγήσει σε νέα αδιέξοδα. Το «κακό παράδειγμα» του ΕΣΔΚΝΑ, η έλλειψη δημοκρατικών διαδικασιών και η κατά παραγγελία μελέτη με τις αντιεπιστημονικές επιλογές, οδηγούν μαθηματικά σ’ ένα ακόμα κύκλο αδιέξοδου. Με δεδομένο ότι αυτό το σενάριο έχει ήδη ξαναπαιχθεί άλλες 3 φορές από το 1978 το ερώτημα είναι ποιοι επιβάλλουν αυτό το αδιέξοδο και με τι στόχο. Σε ότι αφορά τους φορείς διαχείρισης. Νέοι ή παράλληλοι φορείς διαχείρισης θα δώσουν νέα παραδείγματα διαχείρισης και κυρίως θα σπάσουν το μονοπώλιο (κυρίως σε οικονομικό επίπεδο) του ΕΣΔΚΝΑ. Τέλος η ρητή παράκαμψη της δασικής και αρχαιολογικής νομοθεσίας για επιλογή ΧΥΤΑ-ΟΕΛΑ όπως και η έμμεση κατάργηση διαταγμάτων περιβαλλοντικής προστασίας είναι διάταξη απαράδεκτη και ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου για επανάληψη αυτού του προτύπου σε άλλες περιοχές εκτός Αττικής και σε άλλους χρόνους.
 
Περισσότερα Άρθρα...


Σελίδα 17 από 24