Home Ομιλίες Για τη πορεία και το κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα και την επιδείνωση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, Ομιλία στο Φεστιβάλ Νεολαίας του Συν στη Θεσσαλονίκη

Για τη πορεία και το κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα και την επιδείνωση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, Ομιλία στο Φεστιβάλ Νεολαίας του Συν στη Θεσσαλονίκη

E-mail
Α. ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟ 2004 Ο Συνασπισμός ήταν το μόνο κόμμα που έλεγε ότι δεν πρέπει να εντάξουμε ως προτεραιότητα στην Ελλάδα του 2000 - 2004 τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Γιατί άλλες ήταν οι πιεστικές ανάγκες της συγκυρίας, της κοινωνίας, της χώρας. Όταν ανατέθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες είπαμε ότι πρέπει να αντιληφθούν όλοι ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική επιχείρηση που έχει αναλάβει ποτέ να διεξαγάγει η χώρα μας και ότι θα έπρεπε όλοι να φροντίσουν ώστε να μη μεγιστοποιηθεί το κόστος. Το οικονομικό, το κοινωνικό, το χωροταξικό, το περιβαλλοντικό κόστος , όπως και να μη μεγαλώσει ακόμα περισσότερο το Περιφερειακό ισοζύγιο. Δεν θέλαμε να διαπαιδαγωγηθεί η νεολαία και η κοινωνία του 2003, του 2004, του 2010 ότι το νέο μεγάλο όχι της χώρας είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Για μας είναι μία επιχείρηση που πρέπει να πετύχει για να μην πληρώσουμε τα σπασμένα. Είναι αυτονόητο ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι πλέον μια εθνική υπόθεση. Εθνική όμως υπόθεση είναι και η διαφύλαξη του δημοσίων αγαθών και των δημοσίων συμφερόντων της χώρας, όπως και η πορεία για την ισόρροπη ανάπτυξή της, που δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί υπό την πίεση των Ολυμπιακών Αγώνων. Εθνική υπόθεση είναι η διαμόρφωση αντιπολοτικού κλίματος και στη δημόσια ζωή και στην κοινωνία , ιδιαίτερα τώρα που εισερχόμεθα σε προεκλογική περίοδο. Εθνική υπόθεση είναι η σωστή ιεράρχηση των προτεραιοτήτων. Δεν είναι πάση θυσία να πετύχουν οι Ολυμπιακοί αγώνες κι από 'κει και πέρα ότι θέλει ας γίνει με την κοινωνία και τα συσσωρευμένα προβλήματά της, με το περιβάλλον, με το πολιτισμό. Το πρόβλημα του οργανωτικού σχήματος διαχείρισης του μεγάλου αυτού εγχειρήματος και του συντονισμού του με κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο , σε σχέση με την πολυπλοκότητα του και το μέγεθος του επιχειρησιακού έργου, αποδείχθηκε οξύτατο και η λύση του σημάδεψε με νέα ήθη , με προεξάρχουσα τη γκλαμουριά στη τη ζωή του τόπου. Η Κυβέρνηση προχώρησε σε πέντε νόμους, συστήνοντας πολλούς φορείς , με συνεχείς αλλαγές προσώπων και οργανογράμματος που σε συνδυασμό με τις αλλαγές Υπουργών έπληξε την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία για τις θεσπιζόμενες λειτουργίες. Μιλάμε σήμερα για τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004, ενώ έχουν περάσει έξη και πλέον χρόνια μετά την ανάθεση της διεξαγωγής τους, τον Αύγουστο του 1997 και ενώ βρισκόμαστε 11 μόλις μήνες από τη διεξαγωγή τους, και πολλά έργα είτε βρίσκονται στην έναρξη της κατασκευής τους και μερικά δεν έχουν αρχίσει ακόμα, ενώ αυτά που υποσχέθηκαν ως χρυσωμένο χάπι στις Περιφέρειες η έλλειψη πόρων και οι καθυστερήσεις τα ακυρώνουν . Ακόμη και αυτό το πολυδιαφημισμένο έργο του Καλατράβα στο στάδιο ΟΑΚΑ , με τη σκανδαλώδη επιλογή , ανάθεση και κόστος δεν έχει αρχίσει ακόμη , για να περιορισθεί τελικά το έργο στο μισό με το αυτό όμως κόστος και για να αναζητείται η λύση της μεταφοράς του ως προκατασκευασμένο από το εξωτερικό. Η καθυστέρηση ήταν και παραμένει απαράδεκτα μεγάλη, με τίποτα δεν διασκεδάζεται , γιατί αφήνει πίσω της τεράστιες υπερβάσεις , υποβαθμισμένης ποιότητας ή πρόχειρες κατασκευές και συγχρόνως πολύ δαπανηρές και με εφόδους καταστροφές στο περιβάλλον . Ακόμη και αυτό το έγο - φτιασίδωμα με το φυτευτό ή πλαστικό πράσινο σε καμία περιοχή των εγκαταστάσεων ή της πρωτεύουσας γενικότερα δεν άρχισε ακόμη. Ο Δήμος βέβαια της Αθήνας προικίσθηκε γερά γιαυτό, όπως και για την «ιδιότυπη» συναίνεση του. Η απώλεια χρόνου είναι δημιουργεί πρόσθετο και μεγάλο κόστος , που δεν αναπληρώνεται με τις προσπάθειες της τελευταίας στιγμής, αλλά αντίθετα μεγενθύνεται και επιβαρύνει όλους τους τομείς, τόσο από πλευράς προϋπολογισμού όσο και από πλευράς περιεχομένου των Ολυμπιακών Αγώνων. Και το οδυνηρότερο η καθυστέρηση επηρέασε καθοριστικά την Περιφέρεια, αφού τα έργα των ολυμπιακών Αγώνων στριμώχθηκαν ακριβώς πάνω στην κρισιμότερη περίοδο του Γ’ ΚΠΣ , για να στερήσουν έτσι στις ελληνικές Περιφέρεις και πόρους , αλλά και ενδιαφέρον του κράτος στην παροχή των υπηρεσιών του. Ποιος θα πληρώσει λοιπόν τα σπασμένα από πλευράς κόστους που μεγαλώνει, από πλευράς προϋπολογισμού που ολοένα τραβάει την ανηφόρα; Από πλευράς δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συσσωρεύονται , επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τη δύσκολη και κουραστική Αθήνα; Αλλά κοντά στην τρομακτική απώλεια χρόνου η έλλειψη συντονισμού είναι διαλυτική. Αν σήμερα ρωτήσεις σοβαρά κι υπεύθυνα "ποιος είναι υπεύθυνος για την τελική απόφαση" δεν θα βρεις συγκεκριμένη απάντηση με όρους διοίκησης και επιχειρησιακής ευθύνης, για το συνολικό εγχείρημα. Τι περίμενε κανένας, όταν έχει μπροστά του τη μεγαλύτερη οικονομική επιχείρηση που ανέλαβε ποτέ το Ελληνικό Κράτος; Όταν έχει απέναντί του τη ΔΟΕ, με δομές, εμπειρία και κυρίως με τους μηχανισμούς συμφερόντων. Περίμενε πρώτο και κύριο να ενισχυθεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα, να μειωθεί το φαινόμενο των παράπλευρων μεθοδεύσεων, να εκσυγχρονιστεί το δαιδαλώδες διοικητικό σύστημα. Αντί όμως για την απλούστευση, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του διοικητικού και πολιτικού σχήματος, οδηγηθήκαμε σε πρόσθετες στρεβλώσεις, ανταγωνισμούς, επικαλύψεις, αδράνειες, αγκυλώσεις.. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο υπάρχει ανησυχητική αβεβαιότητα για το συνολικό κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων. Ένα κόστος που είναι ήδη εκτός ελέγχου - ένα κόστος που ακολουθεί, "τυχαία, αλλά ανιούσα διαδρομή". Ξεκίνησε από εκτιμήσεις για μερικές εκατοντάδες δις, ξεπέρασε την αρχική αναγγελία του 1,2 τρις και ήδη προβλέπεται μέχρι τέλους να απαιτηθούν περισσότερα από 5,0 τρις Είναι ήδη φανερό ότι κρίσιμοι τομείς της οικονομία και της κοινωνίας αλλά και η περιφέρεια, θα σηκώσουν το βάρος στην πιο κρίσιμη περίοδο για τις ανάγκες της πραγματικής σύγκλισης. Οι προτεραιότητες της χώρας έχουν υποταχθεί στις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων. Τέθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες πάνω από τις ανάγκες της κοινωνίας και της Οικονομίας. Συνδέθηκε η ανάπτυξη της χώρας και η τύχη της, η πορεία της και η μορφή της, με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Κι αυτό είναι ολέθριο. Παρά τις διακηρύξεις γι' απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον, παρά τις αναφορές της ΔΟΕ ότι το περιβάλλον αποτελεί "τον τρίτο πυλώνα του Ολυμπισμού" η προώθηση λύσεων συμφερόντων, λύσεων ανάγκης με τις εκ των ενόντων διαδικασίες οδηγεί σε αλλαγή χρήσεων γης, οικοπεδοποίηση δασικών εκτάσεων, ρευστοποίηση δημοσίων αγαθών, εκμετάλλευση της παραλίας και άλλων πολλών συλλογικών αγαθών του δημοσίου πλούτου. Σήμερα όλα τα μέτωπα είναι ανοιχτά στην κοινωνική συνείδηση από το Σχοινιά, μέχρι τη Μορφοκλησιά, από το στάδιο Καραϊσκάκη μέχρι τα δισεκατομμύρια του Καλατράβα στο Ολυμπιακό Στάδιο, για την αναμόρφωσή του, από το Φάληρο μέχρι το Μαρούσι, από το Ελληνικό μέχρι τους ελεύθερους χώρους της υπόλοιπης Αθήνας, από την παραλία μέχρι τις δασικές εκτάσεις, από τη μεταφορά του Ιπποδρόμου μέχρι το κέντρο Ιστιοπλοΐας, από την κερδοσκοπία στις χρήσεις γης μέχρι την παραπέρα ενίσχυση κυκλοφορίας ιδιωτικής χρήσης μέσων . Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 θα είναι οι μοναδικοί στους οποίους δεν έγινε ένας διεθνής ή εθνικός αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για τη φυσιογνωμία των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, των έργων και των παρεμβάσεων. Η ιστορία της αναμόρφωσης της Αθήνας θα περιοριστεί στο βάψιμο των προσόψεων των κτιρίων, των τηλεοπτικών διαδρομών, στη συμμόρφωση κάποιων πλατειών, στο φωτισμό και τα εικονικά εφέ. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου το θέμα της ασφάλειας διογκώνεται και μαζί με αυτό τα διαπλεκόμενα συμφέροντα και το κόστος, γιαυτό το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν τα υποκινούμενα από μεγάλα οικονομικά και άλλα συμφέροντα δημοσιεύματα του ξένου τύπου. Όσον αφορά το μεγάλο θέμα του Εθελοντισμού , σε μια κοινωνία που ταλαιπωρείται από την ανεργία, τις περιφερειακές και οικονομικές ανισότητες, μια κοινωνία που ταλαιπωρείται από την έλλειψη ποιότητας ζωής, από τη διευρυνόμενη νέα φτώχεια, δεν μπορεί εύκολα να ενεργοποιηθεί και να κινητοποιηθεί για να συμμετάσχει σ' αυτά τα προγράμματα εθελοντισμού που έχουν εξαγγελθεί. Ο εθελοντισμός δεν έχει καμιά σχέση με τις λίστες πελατειακών, ο εθελοντισμός δεν έχει καμία σχέση με τις καταγραφές των υπουργείων για το ποιες οργανώσεις μπορούν να κινητοποιήσουν. Ο εθελοντισμός δεν έχει καμιά σχέση με τη διανομή κρατικών κονδυλίων. Ο εθελοντισμός έχει σχέση με άλλη πολιτική για το μαζικό αθλητισμό, με άλλη πολιτική για τον αθλητισμό στα σχολεία, με άλλη πολιτική για τη σύνδεση αθλητισμού και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο εθελοντισμός είναι διεύρυνση της δημοκρατικής βάσης της κοινωνίας κι όχι διεύρυνση των μηχανισμών της κυβέρνησης και του κράτους. Β. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ , ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΣ Μόλις ένα έτος μας χωρίζει από την έναρξη , χρόνος υπερβολικά μικρός για τα τόσα έργα που πρέπει ακόμη να ολοκληρωθούν , αλλά και για πολλά που πρέπει να αρχίσουν και να τελειώσουν μέχρι τον Απρίλιο του 2004. Ο χρόνος είναι μικρός, όμως το κόστος καλπάζει. Αυξάνεται κατακόρυφα. Ο προϋπολογισμός των έργων κλειδώθηκε στις αρχές του 2002 για τις κατασκευές στα 4,1δις.Ευρώ (1,5 τρισεκατ. Δρχ.), με παρέμβαση του ίδιου του Πρωθυπουργού, ενώ τα στοιχεία του ΥΠΠΟ τον παρουσίαζαν το Μάρτιο του 2003 στα 4,6 δις. ευρώ . Βέβαια, στο φάκελο υποψηφιότητας ήταν της τάξεως των 2,0 δις ευρώ (700 δις. Δραχ.). Σήμερα οι υπεύθυνοι αποφεύγουν επιμελώς να δώσουν στοιχεία γιατί η υπέρβαση του κόστους είναι μεγάλη και πρέπει να έχει ξεπεράσει τα 6,0 δις ευρώ (2,0 τρισεκατομμύρια δρχ.) και δεν ξέρουμε ακόμη μέχρι πού θα φθάσει. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε τα έργα τα οποία γίνονται από το ΥΠΕΧΩΔΕ και τους άλλους αρμόδιους φορείς από τους πόρους του Γ’ ΚΠΣ και αφορούν υποδομές των ολυμπιακών έργων. Αυτό, βέβαια, δεν παρουσιάζεται επίσημα, γιατί ξέρετε πολύ καλά ότι στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης δεν μπορούν να ενταχθούν ολυμπιακά έργα. Είναι της τάξεως των 2,9δις ευρώ (1τρισεκ. Δρχ) –ίσως φθάσει και παραπάνω- το οποίο πραγματικά υφαρπάζεται από τα πολύ σημαντικά έργα που είχε ανάγκη η περιφέρεια. Είναι έργα που εξυπηρετούν τους Ολυμπιακούς Αγώνες και σε καμία περίπτωση δεν εξυπηρετούν την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας. Την υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού και των δραστηριοτήτων στην Αθήνα εξυπηρετούν και την πρόσκαιρη απασχόληση που θα δημιουργήσουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Μετά, όμως, όχι μόνο θα ξεθυμάνουν τα πράγματα , αλλά θα δυσκολέψουν πολύ περισσότερο. Εχουμε ακόμη στα παραπάνω να προσθέσουμε και το κόστος των άλλων υπηρεσιών και κυρίως τα 2,2 δις ευρώ (700–800 δις δραχ.), που είναι ο προϋπολογισμός του «ΑΘΗΝΑ 2004», για τον οποίο η κ. Αγγελοπούλου επιμένει ότι είναι ισοσκελισμένος . Απομένει επίσης το κόστος των επί πλέον Ολυμπιακών προσαρμογών (overlays) για την λειτουργία των αγώνων , που αναπροσδιορίσθηκε πρόσφατα από ειδική επιτροπή . Είχαν προβλεφθεί 104 δις δρχ (300εκτ.ευρώ) ,από τα οποία 75 δις δρχ θα έδινε το ελληνικό δημόσιο και 35 δις ο ΑΘΗΝΑ 2004, στη συνέχεια το κόστος φαινόταν να να υπερβαίνει τα 230 δς. Δρχ.,με αποτέλεσμα τη διαμάχη για το ποιος ή από πού θα πληρωθεί και η διαφορά αυτή και εν τέλει τη σύσταση της ειδικής επιτροπής για τον περιορισμό της δαπάνης στα 290εκατ.ευρώ. Θα ξεπεράσουμε έτσι τα 4,2 τρισεκατομμύρια δραχμές ή 12,0 δισεκατ. ευρώ. Στον ΑΘΗΝΑ 2004 προβλέπεται να απασχοληθούν μέχρι το 2004 , 6.000 υπάλληλοι, 45.000 εθελοντες και 75000 προσωπικό χορηγών , εργολάβων και λοιπών αναδόχων. Πρόκειται βέβαια για περιορισμένου χρόνου θέσεις εργασίας και δεν θα αφήσουν σχεδόν καμμία μόνιμη . Πώς θα καλυφθούν αυτά; Έγιναν ήδη δύο δενεισμοί . Είναι προφανές ότι απειλείται η εθνική μας οικονομία και πολύ περισσότερο η προσπάθεια της χώρας μας για ισόρροπη και περιφερειακή ανάπτυξη. Και από τα στοιχεία που παρουσίασα πιο πάνω το στοίχημα αυτό της Περιφερειακής ανάπτυξης το έχει χάσει η χώρα μας. Είναι σίγουρο. Απειλείται η επιδιωκόμενη κοινωνική σύγκλιση , οι εργαζόμενοι και βέβαια γιατί οι αυξήσεις θα πρέπει να περιορισθούν στο ελάχιστο , έστω και αν η ακρίβεια καλπάζει, γιατί ο προϋπολογισμός του 2003 και του 2004 θα πρέπει να καλύψει τους μεγάλους εθνικούς πόρους που διατίθενται για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μακροπρόθεσμα οι εργαζόμενοι της χώρας θα έχουν όφελος από τους Ολυμπιακούς Αγώνες; Η Κυβέρνηση πέρα από τις αοριστολογίες δεν μας έχει εκθέσει ποτέ στοιχεία για τις προοπτικές στην απασχόληση, για σταθερές θέσεις εργασίας , για προσέλκυση επενδύσεων και αύξηση της αμοιβής εργασίας. Εμείς είμαστε πάρα πολύ επιφυλακτικοί. Λέμε ακόμη και ότι τα πράγματα, δυστυχώς, θα είναι εντελώς αντίθετα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς , και βέβαια το λέμε με εντελώς άλλη φιλοσοφία και πολιτική από τον εκπρόσωπο του Συνδέσμου των Βιομηχάνων. Θα την πληρώσει η περιφέρεια; Βεβαίως. Το 2003 και το 2004 στον προϋπολογισμό (σελίδα 24, πίνακας 2.8) διατίθενται για τα ολυμπιακά έργα περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ από τους εθνικούς πόρους για το 2003 και 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ για το 2004. Ξέρετε πόσο προβλέπεται να πάρουν όλες οι περιφέρειες το 2003 για το ολυμπιακά έργα; Μόλις 27 εκατομμύρια ευρώ ,έναντι του 1,3 δισεκατομμύρια για την Αθήνα, και μάλιστα μέσω του ακριβά διαφημιζόμενου προγράμματος «Ελλάδα 2004» , και το σημαντικότερο ότι από αυτά τα ψύχουλα δεν έχει δοθεί ούτε ένα ευρώ στους Δήμους. Τι περιμένουμε απ’ αυτούς τους αγώνες; Περιμένουμε ανάκαμψη της οικονομίας μας, περιμένουμε καλύτερη διαχείριση του περιβάλλοντος; Περιμένουμε νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Να χρησιμοποιήσω το τελευταίο παράδειγμα της μαραθώνιας διαδρομής για να πούμε όλοι μαζί εδώ τι διαχείριση του περιβάλλοντος θα έχουμε; Ή πόσο οι ελάχιστοι χώροι πρασίνου της Αθήνας γίνονται ακόμη λιγότεροι για τα ολυμπιακά έργα; Όταν αλλού στο Σίδνει, παραδείγματος χάρη, και σε άλλες χώρες συνδυάστηκαν με την αναβάθμιση του περιβάλλοντος αυτά τα έργα. Θα έχουν λειτουργικότητα οι αθλητικές υποδομές, όταν θα τις τελειώσετε κακήν κακώς και αν θα τελειώσετε τον Ιούνιο, Ιούλιο του 2004. Περιμένετε η ελληνική επιχειρηματική δραστηριότητα να ωφεληθεί απ’ αυτά ή η τουριστική ανάπτυξη χωρίς καμία συνδυασμένη διαφήμιση . Μας έγινε γνωστό ότι όλα τα λευκά είδη, πετσέτες, μπουρνούζια κλπ., θα παρθούν από την Ιταλία; Ισως γιατί όλες οι κλωστοϋφαντουργίες στη Θεσσαλονίκη έχουν κλείσει; Γ. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ, ΤΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ OΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Τελικά εδώ, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, η Κυβέρνηση χρησιμοποιεί την προσφιλή της μέθοδο, την έφοδο. Έφοδος για το κωπηλατοδρόμιο -ιδού τα αποτελέσματα-, έφοδος για το μουσείο της Ακρόπολης, έφοδος για τις προεκτάσεις του μετρό, έφοδος για το τραμ, αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, αλλαγή χρήσεων γης , αύξηση συντελεστών δόμησης , Πράξη νομοθετικού περιεχομένου για τη ΜΑΡΑΘΩΝΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ και πολλά άλλα. Τι προσπαθεί να αποφύγει η Κυβέρνηση; προσπαθεί να αποφύγει τις αντιδράσεις των κατοίκων. Έφτασε στο σημείο να μην μπορεί, να μην έχει τα χρονικά περιθώρια και τις δυνατότητες να αφομοιώσει τις αντιδράσεις των κατοίκων και επιλέγει έτσι τη διαδικασία του «αποφασίζουμε και διατάζουμε» , με το περιβάλλον της Αττικής το μεγάλο χαμένο. Μέχρι την περίοδο τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων 2004, το Υπ. Πολιτισμού ανέλαβε να εισηγείται για να χωροθετεί, να ρυθμίζει πολεοδομικά και να «προστατεύει» (εντός εισαγωγικών) το πολιτιστικό και φυσικό μας περιβάλλον με μια σειρά χωροταξικών και πολεοδομικών ρυθμίσεων και διατάξεων, που τροποποιούν ή καταργούν βασικές αρχές της κείμενης νομοθεσίας, των εν ισχύ Γεν. Πολ. Σχεδίων και του Ρυθμιστικού Αθήνας. Δίδεται έτσι προκλητικά το προβάδισμα στις τελευταίας στιγμής ανάγκες για την κάλυψη των μεγάλων ελλειμμάτων της προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, έναντι είτε της τήρησης του υπάρχοντος χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, είτε μιας συγκροτημένης υπεύθυνα και με σεβασμό προς το δημόσιο συμφέρον και το περιβάλλον αναθεώρησης του ρυθμιστικού σχεδίου προκειμένου να συμπεριληφθούν μετά από μελέτη και τήρηση των διαδικασιών και οι ανάγκες των εγκαταστάσεων των Ολυμπιακών Αγώνων. Εμείς ανεξάρτητα από την αρνητική θέση και τις επιφυλάξεις που διατυπώσαμε ως κόμμα σχετικά με τη σκοπιμότητα της ανάληψης των ΟΑ/2004 από τη χώρα μας θεωρούμε ότι μετά την ανάληψη και με τη σοβαρότητα που έχει το εγχείρημα υπήρχε η δυνατότητα μέσα από μια συγκροτημένη διαδικασία με τα αρμόδια όργανα και φορείς να διατυπωθούν και προωθηθούν λύσεις και οι απαραίτητες τροποποιήσεις, ώστε τα έργα που θα πραγματοποιηθούν να συμβάλλουν σε μια θετική κατεύθυνση για τη λειτουργία και την ποιότητα ζωής στο σύνολο του Πολεοδομικού Συγκροτήματος της Αθήνας δηλαδή σε μια αναδιοργάνωση της πόλης και της περιοχής της φιλικής προς τη φύση και τους κατοίκους της. Δυστυχώς όμως όχι μόνο οι προτάσεις του Φακέλου Υποψηφιότητας αλλά πολύ περισσότερο όπως υλοποιούνται σήμερα όχι μόνο δεν ανταποκρίνονται στους προβληματισμούς όλων μας για τη βιώσιμη ανάπτυξη (ή στα οράματα για την «Αθήνα») όπως και την αποκεντρωμένη ουσιαστικά λειτουργία του κράτους αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό έξω από τους άξονες των υφιστάμενων πολεοδομικών σχεδιασμών (ενώ έπρεπε να εντάσσονται σε αυτούς) και βεβαίως είναι εκτός της αέναης προσπάθειας πολλών ετών της χώρας μας για μια Χωροταξική υπέρ της Περιφέρειας ανασυγκρότηση. Η μη έγκαιρη και συστηματική τεκμηρίωση των επιλογών χωροθέτησης των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων και η συνεχιζόμενη ρευστότητα στις με Υπ. Αποφάσεις Πολεοδομικές κ.α. ρυθμίσεις (εκτός των πλαισίων των υφιστάμενων) μπορεί τελικά να δημιουργήσουν μη αναστρέψιμη κατάσταση. Για μας οι κύριοι άξονες του σχεδιασμού έπρεπε να είναι: -Η ενίσχυση της μεγαλύτερης δυνατής αποκέντρωσης των (εκτός Ν. Αττικής) εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων των ΟΑ/2004, με προτεραιότητα την υποβαθμισμένη και φτωχή σε ανάλογους χώρους νοτιοδυτική Αθήνα. -Η αναθεώρηση της λύσεως των «λυομένων εγκαταστάσεων» και η ελαχιστοποίηση της εφαρμογής τους, ενώ αυτό τελικά γενικεύεται σε όλη την Αττική. -Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού πλέγματος Μέσων σταθερής τροχιάς και οδικών αξόνων που θα λειτουργήσει αποτελεσματικά στη διάρκεια των αγώνων, αλλά και την επόμενη μέρα. Αντί αυτών όμως Σήμερα με το πρόσχημα της Ολυμπιακής Φιλοξενίας και της καλύτερης τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και τη δαμόκλειο σπάθη των καθυστερήσεων το Αθηνοκεντρικό μοντέλο (και μάλιστα μέσω του Υπ.Πολιτισμού) ενισχύεται όχι μόνο με επιπλέον θεσμικά εργαλεία, αλλά και με χωροταξικά, δηλαδή με συγκεκριμένες ρυθμίσεις και παροχές πολεοδομικού και έργων υποδομής χαρακτήρα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Όσον αφορά βέβαια τον Εθνικό Χωροταξικό σχεδιασμό και τους άξονες της ισόρροπης, αειφόρου και Περιφερειακής ανάπτυξης το Νομοσχέδιο είναι τόσο προκλητικό που επιβεβαιώνεται για μια ακόμα φορά ότι το μεγάλο πακέτο των πόρων του Γ΄ ΚΠΣ αλλά και το ενδιαφέρον της κυβέρνησής θα εξαντληθεί στο Λεκανοπέδιο Αττικής γιατί εκεί υπάρχουν: Τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα . Διευκολύνεται η ιδιωτική πρωτοβουλία Διευκολύνεται το αναποτελεσματικό κράτος να απορροφήσει τους κοινοτικούς πόρους χωρίς κοινωνικό έλεγχο και διαφάνεια . Διευκολύνονται οι συναλλαγές για τη συγχρηματοδότηση των έργων. Μόνο που τα έργα αυτά είναι τα ανταποδοτικά φιλέτα της Αττικής και όχι τα έργα Υποδομής και Ανάπτυξης της Περιφέρειας. -Όσο ποτέ άλλωτε αυτή τη φορά η ανταγωνιστικότητα της αγοράς έχει μετατραπεί σε ανταγωνιστικότητα των οικονομικών συμφερόντων του κέντρου με την ανίσχυρη σε Διοικητικούς και Αυτοδιοικητικούς θεσμούς και μηχανισμούς και εν τέλει δυνατότητα απορρόφησης πόρων, Περιφέρεια. Δ. ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ » Από τον Πρωθυπουργό πρόσφατα στο Βελλίδειο αλλά και το κόμμα της Αξιωματικής αντιπολίτευσης το μεγαλύτερο μέρος των διακηρύξεων και της παροχολογίας επικεντρώθηκε στη Περιφερειακή Ανάπτυξη και την κοινωνική Σύγκλιση . Από την Κυβέρνηση προβάλλεται σήμερα ως η κορυφαία προτεραιότητα της Οικονομικής πολιτικής της χώρας , άρα τόσα χρόνια τώρα δεν ήταν ή δεν θα έπρεπε να είναι; Όμως οικονομική πολιτική με κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση ήταν κορυφαία εξαγγελία και το 2000 , όμως και τα δύο έμειναν όχι μόνο ακάλυπτες επιταγές , αλλά ασκήθηκαν πολιτικές που επιδείνωσαν την κατάσταση. « Η πραγματική σύγκλιση περνά από την Περιφερειακή σύγκλιση και θέλουμε η χώρα μας να συγκλίνει προς την ΕΕ χωρίς τμήματα ή περιοχές της να βρίσκονται σε σημαντική απόκλιση», τόνισε στη ΔΕΘ ο κ. Σημίτης, για να αποδείξει στη συνέχεια με διάφορα επικοινωνιακά τρυκ και αποσπασματικές συγκρίσεις ότι τα πράγματα πάνε καλά και αν κάτι στραβώνει φταίνε οι τοπικές κοινωνίες ή ο ανταγωνισμός των Περιφερειών, μη αναλαμβάνοντας καμμία πολιτική ευθύνη ακόμη και διαχειριστικού χαρακτήρα απέναντι στα αμείλικτα στοιχεία της Eurostat , των κομμάτων της Αντιπολίτευσης, αλλά και των δικών του στοιχείων, που συνεχώς τον τελευταίο καιρό ως χιονοστιβάδα κατατίθενται στο Υπουργικό Συμβούλιο, για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην απορρόφηση των πόρων του Γ΄ΚΠΣ, κυρίως στα περιφερειακά αναπτυξιακά προγράμματα και στα τομεακά του κοινωνικού τομέα και της απασχόλησης. Η κατάσταση στις ελληνικές περιφέρειες χειροτερεύει , οι δείκτες ανάπτυξης παραμένουν χαμηλοί ενώ η ανεργία αυξάνεται , αφού η περιβόητη ανάκαμψη από το Γ΄ΚΠΣ γονατίζει από το βάρος του διογκούμενου κόστους των Ολυμπιακών Αγώνων και της ανεπάρκειας της κυβέρνησης και των δομών που επέλεξε για τη διαχείριση και υλοποίηση του Γ΄ΚΠΣ, Η αδιαφάνεια, η έλλειψη συντονισμού στη λήψη και εκτέλεση των αποφάσεων για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η εμπλοκή ισχυρών διαπλεκομένων συμφερόντων, και οι δυσμενέστατες επιπτώσεις στο περιβάλλον εξακολουθούν να αυξάνουν υπέρμετρα το κόστος και να μεγεθύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική θέση του ελληνικού λαού και στην ανάπτυξη της Περιφέρειας. Όλοι γνωρίζουμε ότι η Ήπειρος είναι η φτωχότερη περιφέρεια της ΕΕ, και όμως το Γ΄ΚΠΣ δεν έχει περάσει ακόμη από αυτή, ενώ θα έπρεπε εκεί να επικεντρωθούν οι προσπάθειες και όταν έχει εισρεύσει σήμερα μόνο το 10,6% των πόρων έναντι 24,0% στην Αττική, ο κ. Σημίτης αντί να ανησυχεί διαπιστώνει ότι υπάρχουν αποτελέσματα, κάνοντας πλασματικούς παραλληλισμούς μεταξύ ανισοτήτων Ηπείρου - Αττικής και Βορείου - Νοτίου Ιταλίας. Επαίρεται ότι οι Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης , Δυτικής Μακεδονίας και Κεντρικής Μακεδονίας συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό επενδύσεων, όταν η ανεργία σε αυτές αντί να μειωθεί αυξάνεται. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη από 9,6% πέρυσι έφθασε στο 10,3% φέτος, στη Δυτική Μακεδονία από 13,8% πέρυσι έφθασε στο 15,7% και στη Κεντρική Μακεδονία επιμένει στο 11% έως 12%. Αποκρύπτει το σοβαρότερο για την Περιφερειακή σύγκλιση γεγονός ότι οι απορροφήσεις των ΠΕΠ και μάλιστα στο μέσο του Γ΄ΚΠΣ , βρίσκονται ακόμη στο χαμηλότατο ποσοστό του 15% κατά μέσο όρο, και το κρισιμότερο ότι στις πιο φτωχές περιφέρειες Ήπειρο, Στερεά Ελλάδα και Βόρειο Αιγαίο η απορρόφηση φθάνει μόλις στο 11% και στην Αττική παρόλο που κατευθύνθηκαν όλοι οι πόροι και η προσπάθεια η απορρόφηση έφθασε στο 24%. « Πυλώνας λοιπόν της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής η Περιφερειακή Ανάπτυξη», γιατί το επισημαίνει σήμερα ο κ. Πρωθυπουργός; Προφανώς γιατί βρίσκεται υπό το βάρος της εκλογικής αναμέτρησης και οι δείκτες δυσαρέσκειας των πολιτών της Περιφέρειας έχουν κορυφωθεί, όπως και οι δείκτες εγκατάλειψης της. Επιχειρείται έτσι να διασκεδασθεί η διάχυτη πλέον στη κοινή γνώμη αλήθεια ότι λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων την τρέχουσα τετραετία, στη καρδιά του Γ’ ΚΠΣ , η μερίδα του λέοντος των εθνικών πόρων και του ενδιαφέροντος των αντίστοιχων παροχών υπηρεσιών, θα κατευθύνεται στο λεκανοπέδιο Αττικής σε βάρος της Περιφέρειας. Ο βαθμός αξιοπόιησης και απορρόφησης των πόρων βρίσκεται σε απαράδεκτα επίπεδα για την Περιφέρεια και πολύ δύσκολα θα κερδιθεί ο χαμένος χρόνος για το περιβόητο ωστικό κύμα οικονομικής ανάπτυξης με κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση που δικαιολογημένα περίμεναν οι πολίτες από τις θυσίες τις μονόπλευρης λιτότητας και τους πόρους του Γ’ ΚΠΣ. Προσπαθεί παράλληλα να αποκρύψει και μια άλλη διαχρονική πολιτική αλήθεια ότι «Ανάπτυξη με κοινωνική και Περιφερειακή σύγκλιση» δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν επιλέγονται νεοφιλελεύθερες πολιτικές που υπαγορεύουν τον άκρατο ανταγωνισμό και την συγκέντρωση των οικονομικών συμφερόντων και των επενδύσεων του εκεί όπου το κριτήριο είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους, όταν η Αποκέντρωση, οι περιφερειακές υπηρεσίες του Δημόσιου τομέα και της Αυτοδιοίκησης υποβαθμίζονται και αποδιαρθρώνονται , όταν η αδιαφάνεια, ο συγκεντρωτισμός των επιλογών και η διαπλοκή έχουν κυριαρχήσει και ο δημοκρατικός προγραμματισμός με χωροταξικό σχεδιασμό και αποτελεσματικότητα δεν υφίστανται. Προβλήματα από τη κακοδιαχείριση και τις υπερβάσεις κόστους στο κλείσιμο του Β΄ΚΠΣ και την είσπραξη του υπολοίπου, υπερβολική υστέρηση στην ανάπτυξη εφαρμογής του Γ΄ ΚΠΣ , αδηφάγος προϋπολογισμός των Ολυμπιακών Αγώνων , πέραν των ουσιαστικών άλλων παραμέτρων και δεικτών, δημιουργούν και τους χαμηλούς αριθμητικούς δείκτες της διαχειριστικής , συγκεντρωτικής, νεοφιλελεύθερης Οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης . Εκτός όμως από την χαμηλή απορρόφηση πόρων για τα περιφερειακά έργα του Γ΄ΚΠΣ, πλήρης είναι και η περιθωριοποίηση των « μικρών» έργων της Αυτοδιοίκησης. Η κατάσταση εμφανίζεται ιδιαίτερα κρίσιμη στη χρηματοδότηση των έργων των Προγραμμάτων της Αυτοδιοίκησης μέσω του προγράμματος των Δημοσίων Επενδύσεων και συγκεκριμένα του Προγράμματος ΕΑΠΤΑ και του Προγράμματος « Ελλάδα 2004» των Δήμων που εντάχθηκε στα Ολυμπιακά έργα για να χρυσώσουν το χάπι και σήμερα από το πρόγραμμα αυτό οι Δήμοι δεν έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ . Τι γίνεται όμως με την Κοινωνική Σύγκλιση; Με τα ψίχουλα του κοινωνικού – προεκλογικού πακέτου του κ. Σημίτη η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων δεν θα κερδίσει ούτε ένα ευρώ την περίοδο που η ακρίβεια εξανεμίζει το εισόδημά τους , εκατοντάδες χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχοι θα συνεχίσουν να παίρνουν σύνταξη μικρότερη από τις 152.000 δρχ. που τους είχε υποσχεθεί το 2000 ο Πρωθυπουργός, ενώ οι πλειοψηφία των ανέργων θα συνεχίσει να μην παίρνει κανένα επίδομα ανεργίας και όσοι το παίρνουν θα φθάσουν μόλις το 53% του κατώτατου ημερομισθίου έναντι του 66%, που η ίδια θεσμοθέτησε το 1994 . Πρόκειται για τα μεγαλύτερα ελλείμματα στις κοινωνικές παροχές και για τις χαμηλότερες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση . Τα στοιχεία είναι συντριπτικά. Αντί της περιόδου κοινωνικής σύγκλισης την οποία από το 2000 είχε υποσχεθεί ο κ. Σημίτης, συνεχίζεται μια πρωτοφανής αύξηση της ανισότητας στην κατανομή του παραγόμενου πλούτου. Το εισόδημα αυξάνει αλλά για τους λίγους , αφού η κατανομή του είναι άδικη. Το μερίδιο της εργασίας το 1997 ήταν 69% του ΑΕΠ, το 2003 μειώνεται στο 63%. Το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν αυξάνεται, αλλά δημιουργείται ελάχιστη απασχόληση, με συνέπεια η ανεργία να παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το 2002 σε μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,1% και η απασχόληση κατά 0,4%. Στην Ελλάδα, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4%, εν τούτοις η απασχόληση μειώθηκε κατά 0,1%. Θα χειροτερέψει η κατάσταση πολύ μετά το 2004. Η παραγωγικότητα αυξάνεται, αλλά οι αυξήσεις των μισθών υπολείπονται αυτής της αύξησης, με πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα τον κατώτερο μισθό, με συνέπεια η ανισοκατανομή να διευρύνεται. Την ίδια ώρα μεγαλώνει η κερδοφορία, διευρύνονται τα κέρδη των λίγων. Οι δαπάνες για την απασχόληση και την προστασία της ανεργίας είναι 3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μόλις 0,95% επί του ΑΕΠ στην Ελλάδα. Ο κατώτερος μισθός είναι στο 50% του μέσου ευρωπαϊκού και είναι εξαιρετικά μικρός σε σχέση με το μέσο μισθό. Στην περίοδο 1990 - 2000 ο πραγματικός κατώτερος μισθός μειώθηκε κατά 5,19% και ό,τι απομένει από το εισόδημα το κλέβει η ακρίβεια, που εξακολουθεί να μεγαλώνει. Η φτώχεια, ο δείκτης της φτώχειας, εξακολουθεί να παραμένει στο 22%. Ο δείκτης ανισοκατανομής στην Ελλάδα, είναι από τους μεγαλύτερους, με εξαίρεση την Πορτογαλία, οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία και την παιδεία είναι πολύ πιο χαμηλές από το μέσο ευρωπαϊκό όρο. Για το κρίσιμο θέμα της απασχόλησης όχι μόνο δεν λαμβάνεται κανένα αποτελεσματικό μέτρο , αλλά αυτά που εξαγγέλθηκαν προωθούν τη «μερική απασχόληση» ως το μοναδικό μέσο για την αντιμετώπιση της ανεργίας. Δίδονται έτσι πλασματικές και αόριστες προβλέψεις για μείωση της ανεργίας και συγχρόνως ανάλγητες, αφού στην ουσία οι νέες θέσεις απασχόλησης θα δώσουν μερικό εισόδημα, μερική ασφάλιση, μερικά δικαιώματα και τελικά «μισή ζωή». Οι σημαντικότατοι πόροι που εισέρευσαν από τα Κοινοτικά πλαίσια στήριξης δεν αξιοποιήθηκαν ούτε για τη σύγκλιση των περιφερειακών , ούτε των κοινωνικών ανισοτήτων , ενώ οι καθυστερήσεις απορρόφησης των πόρων του Γ’ ΚΠΣ στα Περιφερειακά και της κοινωνικής πολιτικής προγράμματα, ακυρώνουν τις προοπτικές ανάκαμψης . Το κρίσιμο ερώτημα είναι και με ποιο τρόπο μπορούμε να βγούμε από τα σημερινά αδιέξοδα. Τι είδους ανάπτυξη χρειαζόμαστε. Με ποιους φορείς και με ποιες πολιτικές μπορούμε να την πετύχουμε. Μπορούμε μέσα στις υπάρχουσες οικονομικές δομές να πετύχουμε την εκρηκτική διεύρυνση της απασχόλησης που είναι όχι μόνο όρος, αλλά και προϋπόθεση για την πραγματική σύγκλιση; Οι δημόσιες και κυρίως οι ιδιωτικές επενδύσεις , όσες και όπου έγιναν, μάλιστα με γενναίες επιδοτήσεις , δεν δημιούργησαν μόνιμης απασχόλησης θέσεις εργασίας , ενώ επιδείνωσαν τα προβλήματα κατανομής του παραγόμενου πλούτου σε βάρος των κοινωνικά ασθενέστερων . Εμεί επιμένουμε ότι πρέπει να εγκαταλείψει η Κυβέρνηση τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και σε αυτό όχι μόνο δεν δεσμεύονται ΠΑΣΟΚ και ΝΔ , αλλά επιδίδονται και σε αγώνα πλειοδοσίας για να κερδίσουν τους ισχυρούς. Και οι δύο συγκαλύπτουν την πραγματικότητα της ελληνικής οικονομίας, συγκαλύπτουν τον άδικο, τον ταξικό χαρακτήρα των επιλογών που έχουν γίνει, συγκαλύπτουν τη σύγκλισή τους, τη σύμπτωσή τους σε αυτές τις επιλογές και προσπαθούν να οργανώσουν μια εικονική, παλαιοκομματικού χαρακτήρα, σύγκρουσης που δε θα θίγει την ουσία των προβλημάτων και θα εξασφαλίσει τη συνέχεια της ίδιας πολιτικής ανεξαρτήτους του τελικού εκλογικού αποτελέσματος.