Home Ομιλίες Ομιλία στο 4ο προσυνεδριακό διήμερο του ΤΕΕ / ΤΜ. ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ για το ΕΣΠΑ 2007-2013

Ομιλία στο 4ο προσυνεδριακό διήμερο του ΤΕΕ / ΤΜ. ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ για το ΕΣΠΑ 2007-2013

E-mail
Θέλω να συγχαρώ το ΤΕΕ και το Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας για τη σημαντική τους πρωτοβουλία να ασχοληθούν σε βάθος, με προσυνεδριακές κατά τόπους εκδηλώσεις και κεντρική, με τα θέματα της 4ης Προγραμματικής Περιόδου ή του ΕΣΠΑ 2007-2013. Αγαπητές φίλες και φίλοι Συζητώντας είτε κατά τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, είτε στην κοινωνία με τους ενδιαφερόμενους φορείς, όπως σήμερα με το ΤΕΕ/ΤΚΜ για τα θέματα του σχεδιασμού και υλοποίησης των κοινοτικών προγραμμάτων και ιδιαίτερα της αναπτυξιακής αποτελεσματικότητας του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και της καλύτερης διαχείρισης του Δ΄ ή πιο σωστά του ΕΣΠΑ 2007-2013, δυστυχώς κάθε φορά έρχονται στο προσκήνιο τόσο τα προβλήματα της ορθολογικής διαχείρισης των κοινοτικών και εθνικών πόρων, όσο και οι αναπτυξιακές επιλογές σε έργα, προγράμματα και δράσεις. Βρισκόμαστε στην τελική φάση του μεγαλύτερου αναπτυξιακού προγράμματος της χώρας μας και στην αρχή του τελευταίου εξίσου σημαντικού από το οποίο θα μπορούσε να περιμένει κανείς τη μεγάλη ευκαιρία για την ανάπτυξη και την απασχόληση, για την προώθηση της πραγματικής σύγκλισης. Παρά ταύτα τα διαρθρωτικά προβλήματα σχεδιασμού και κατανομής των πόρων και λανθασμένες πολιτικές επιλογές οδήγησαν, κατά κοινή ομολογία, σε χαμηλή κυρίως κοινωνική και αναπτυξιακή αποτελεσματικότητα. Έτσι στο κατώφλι της τέταρτης προγραμματικής περιόδου, οι προσδοκίες για βελτίωση της προγραμματικής διαδικασίας και αποτελεσματικότητα, ιδιαίτερα για τις Περιφέρεις της χώρας, είναι τεράστιες. Η Ελληνική Κυβέρνηση εξασφάλισε με βάση τις περιοριστικές προτάσεις της Βρετανικής Προεδρίας το ανώτατο προσδοκούμενο όριο για το ΕΣΠΑ ( ακόμη Δ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης), τα 20,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Σε απόλυτους αριθμούς αυτό είναι κατά 23% μικρότερο από το Γ΄ ΚΠΣ, αν λάβουμε υπόψη τον πληθωρισμό. Τι θα έπρεπε να δει η Κυβέρνηση σε αυτήν τη νέα προγραμματική περίοδο; Ένα παραγωγικό και κοινωνικό σχέδιο ανάπτυξης που θα κατευθύνει την οικονομία σε νέες δυναμικές εξειδικεύσεις με στόχο την πλήρη απασχόληση τη μείωση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων. Το οποίο θα προσδιορίζει τους άξονες και τις κατευθύνσεις της ανάπτυξης στους φορείς, στους παραγωγικούς και κοινωνικούς τόπους και τα μέσα της πολιτικής. Μιας πολιτικής αύξησης των εσόδων με ταυτόχρονη άρση των ανισοτήτων και των αδικιών, την ανακατανομή των δαπανών και εφαρμογή συστημάτων αξιολόγησης και ελέγχου και κοινωνικής και οικονομικής αποτελεσματικότητας των εθνικών και κοινοτικών πόρων και ουσιαστική ενίσχυση των περιφερειακών και της αυτοδιοίκησης δομών και υπηρεσιών παραγωγής έργου. Η Κυβέρνηση ακολουθεί μια αντίστροφή επιλογή, επιδιώκει την δημοσιονομική ισορροπία σε ένα κατώτερο επίπεδο εσόδων και δαπανών ενώ προβάλλεται ως αναπτυξιακό πρότυπο ό,τι αποτελεί έκφραση της αυθόρμητης δράσης των επιδιώξεων του κεφαλαίου, ο θεσμός των ΣΔΙΤ θεωρείται πανάκεια και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων συρρικνώνεται, σε βάρος της ανάπτυξης, κυρίως στην Περιφέρεια. Έτσι με ευθύνη της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας στο κατώφλι του Δ’ και τελευταίου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης δεν αποκαθίσταται το έλλειμμα του δημοκρατικού προγραμματισμού που υπήρχε. Οι ρυθμίσεις για πέντε υπερπεριφέρειες δεν κινούνται στην λογική της αποκέντρωσης και της απόδοσης στην αυτοδιοίκηση όλων των ευκαιριών που τους παρέχονται μέσω του ΕΣΠΑ. Η δημιουργία πέντε ή δεκατριών ανώνυμων κεντρικών εταιρειών θα υποβαθμίσει τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και από την άλλη πλευρά θα δημιουργήσει πάλι ένα υπερσυγκεντρωτικό σχήμα που θα προσθέσει διάφορα διοικητικά επίπεδα: κράτος, υπερπεριφέρεια, περιφέρεια, νομαρχία, δήμος, κοινότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ το 50% του ΕΣΠΑ 2007-2013 αφορά ανθρώπινους πόρους και η υλοποίηση αυτού του τμήματος προαπαιτεί τον σχεδιασμό οριζόντιων υποστηρικτικών προγραμμάτων, που μπορούν να υποστηριχθούν άριστα από την Αυτοδιοίκηση, αυτός ο σχεδιασμός γίνεται χωρίς τη συμμετοχή της. Με τον υπερσυγκεντρωτισμό δε που δημιουργείται, όχι μόνο καταργείται η διοικητική και συνταγματική αποστολή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και επιδεινώνεται το διοικητικό χάος της χώρας με την προσθήκη ενός ακόμη διοικητικού επιπέδου (κράτος – υπερπεριφέρεια – περιφέρεια – νομαρχία – δήμος - κοινότητα). Ειδικότερα για το <ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ 4ης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ > έχω να παρατηρήσω τα εξής Είναι εξαιρετικά ανησυχητικό, ότι το ΥΠΟΙΟ μέσω του Προσχεδίου αυτού που θα αντικαταστήσει τον Ν.2860/2000, επιχειρεί την πλήρη συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων προγραμματισμού και διαχείρισης με πρώτα και μεγαλύτερα θύματα τις Περιφέρειες. Προκαλεί αντιδράσεις από υπουργεία και φορείς, που διαπιστώνουν ότι μέσω αυτού επιχειρείται μια υπέρμετρη συγκέντρωση εξουσιών διαχείρισης, παρακολούθησης και ελέγχου στο υπουργείο Οικονομίας. Στόχος της ηγεσίας του ΥΠΟΙΟ παραμένει η διαχείριση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ 2007-2013 από ελάχιστους φορείς κι αυτό στο όνομα της απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών, του περιορισμού του διοικητικού κόστους και της γραφειοκρατίας, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών σε σχέση με το Γ΄ΚΠΣ. Και όμως η Περιφερειακή Στρατηγική και Ανάπτυξη είναι το μεγαλύτερο ζητούμενο του ΕΣΠΑ και οι κυβερνητικές υποσχέσεις για το ότι το 80% διατεθεί στην Περιφέρεια αποτελεί μόνιμη , και δεν θέλω να πιστεύω και πάλι <φραστική επωδό>. Επίσης όπως και στην Έκθεση του ως άνω προσχεδίου καταγράφεται, και πολύ ορθά, κρίσιμα παραμένουν για τη χώρα μας τα προβλήματα ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού κατά Περιφέρεια, που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Παρά τις αναπτυξιακές επιδόσεις κάθε Περιφέρειας, οι διαθρωτικές αδυναμίες των Περιφερειών και της χώρας γενικότερα, καθιστούν τις εξελίξεις στον τομέα της αγοράς εργασίας και της απασχόλησης ιδιαίτερα ευαίσθητες. Παράλληλα με τη διαφοροποίηση των Περιφερειών της χώρας με κριτήριο τις αναπτυξιακές τους επιδόσεις, καταγράφονται και σημαντικές διαφοροποιήσεις των Περιφερειών της χώρας με κριτήριο τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας, στην ανεργία, στην φτώχεια, καθώς και στους τομείς αρμοδιότητας της κοινωνικής πολιτικής. Η σύγκριση των δύο αυτών στοιχείων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι δύο αυτές τάσεις, δηλαδή οι αναπτυξιακές επιδόσεις και τα στοιχεία που σχετίζονται με τον τομέα δράσης του ΕΚΤ, δεν εξελίσσονται κατά τρόπο ευθέως ανάλογο μεταξύ τους. Παρόλα αυτά Με ΜΙΑ διάταξη «υφαρπάζονται» οι αρμοδιότητες του Περιφερειακού Ταμείου και εκχωρούνται (!!!) σε 13 Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Περιφερειών Α.Ε. των οποίων το μετοχικό κεφάλαιο κατά 51 % ανήκει στην ΜΟΔ Α.Ε. και το 49% στο Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης. Οι αρμοδιότητες τους είναι: « ο ορθολογικός συνολικός σχεδιασμός της ανάπτυξης με την επιστημονική τεκμηρίωση των αναγκαίων αναπτυξιακών παρεμβάσεων σε περιφερειακό, νομαρχιακό και τοπικό επίπεδο, η υποστήριξη του αναπτυξιακού σχεδιασμού ευρύτερων της περιφέρειας χωρικών αναπτυξιακών ενοτήτων, παρακολούθηση και αποτίμηση του σχεδιασμού και της υλοποίησης όλων των παρεμβάσεων στην περιφέρεια, η υποστήριξη των δικαιούχων κατά την διαδικασία ιεράρχησης των έργων προς υλοποίηση κλπ….» Με απλά λόγια : εκχωρούνται ουσιαστικά, όλες οι αρμοδιότητες του Περιφερειακού Ταμείου, ελαχιστοποιείται η δυνατότητα παρέμβασης των εκλεγμένων Νομαρχών και Δημάρχων, μια και συμμετέχουν με ένα εκπρόσωπό τους ο καθένας στο ΔΣ του ΑΟΠ, άρα μηδενίζεται η δυνατότητα ‘’παρέμβασης’’ του τοπικού πληθυσμού, και αποφασίζουν το ΥΠΟΙΟ και το Υπουργείο Εσωτερικών γιατί έχει την αρμοδιότητα της περιφερειακής Διοίκησης, η οποία ως γνωστόν είναι διορισμένη από την Κυβέρνηση και όχι εκλεγμένη. Οι αποφασίζοντες λοιπόν είναι και πάλι η Κεντρική Διοίκηση.  Με ΑΛΛΗ διάταξη του ίδιου προσχεδίου δημιουργείται ΜΙΑ Διαχειριστική Αρχή των «Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων» στο ΥΠΟΙΟ (!!!!!) (Η μετονομασία της ΕΥΔ «Ταμείο Συνοχής 2000-2006»). Καταργούνται οι ΕΥΔ των Περιφερειών που εφεξής εκτελούν χρέη ‘’ενδιάμεσου φορέα’’, δηλαδή θα αναλάβουν «άσκηση μέρους των αρμοδιοτήτων της ΔΑ σε σχέση με δικαιούχους που εκτελούν πράξεις για λογαριασμό και υπό την ευθύνη της». . Όσον αφορά την μία από τις πέντε χωρικές ενότητες, που δημιουργούνται για τη διαχείριση του ΕΣΠΑ σε Περιφερειακό επίπεδο, η οποία ειδικότερα θα απασχολήσει το διήμερο , δηλαδή την Χωρική Ενότητα με τις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Κεντρικής Μακεδονίας και Δυτικής Μακεδονίας , συνοπτικά θέλω να επισημάνω τα εξής : Όπως σωστά καταγράφεται η διαφοροποίηση της κατάταξης των τριών Περιφερειών συνδέεται με την ιδιαιτερότητα της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας , που αποτελεί την πλέον προβληματική Περιφερειακή αγορά εργασίας, παρά τις αναπτυξιακές της επιδόσεις , ενώ σε ότι αφορά τα προβλήματα της φτώχειας, απασχόλησης και κοινωνικής ενσωμάτωσης η πλέον προβληματική είναι η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης . Αλλά και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα στην ανεργία και στην απασχόληση με βασικότερες αιτίες την αποβιομηχάνιση λόγω της μετεγκατάστασης βιομηχανιών εκτός συνόρων, του προβλήματος της ανταγωνιστικότητας των κλάδων της μεταποίησης , αλλά και την έλλειψη σύγχρονων υποδομών για την προσέλκυση επενδύσεων κ.ά Τα παραπάνω προβλήματα για την παραπάνω χωρική ενότητα, έχουν γίνει μόνιμα και δυστυχώς διαρκώς διογκώνονται, παρά τη διαρκή λιτότητα των πολιτών , ιδιαίτερα της Περιφέρειας, και παρά τους σημαντικούς πόρους που εισέρευασαν στη χώρα μέσω των κοινοτικών προγραμμάτων. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε την εμπειρία πλέον της χώρας μας στην προγραμματική και διαχειριστική διαδικασία και τα πολλά λάθη, αδυναμίες και αποτυχίες που την συνόδευσαν, σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογείται σήμερα η Κυβέρνηση και ενώ έχει αρχίσει σχεδόν η 4η Προγραμματική Περίοδος, να υπερσυγκεντρώνει την όλη διαδικασία στο Υπ. Οικονομίας, να εκτοπίζει στο σύνολό την Τοπική Αυτοδιοίκηση και να περιθωριοποιεί τους περιφερειακούς θεσμούς.